عنوان بلوک
- آپدیت
آهن وریدی در چه بیمارانی باید تزریق شود و روش درست تزریق آهن
در اتاق تزریق بیمارستان، زنی میانسال روی تخت دراز کشیده است. پرستار، سرم شفاف و بیرنگی را به پایه متصل میکند. داخل بطری، محلول حاوی ترکیب آهن در حال چرخش است. پزشک در کنار تخت توضیح میدهد که این درمان، جایگزین قرصهای آهنی است که ماهها بینتیجه ماندهاند. چند دقیقه…
- آپدیت
هوش مصنوعی در رادیولوژی (تصویربرداری پزشکی)؛ مرز تازهٔ دیدن بدن انسان
صبح زود است و دستگاه سیتیاسکن (CT Scanner) با صدای ملایم شروع به کار میکند. تصویری از درون بدن انسانی روی مانیتور ظاهر میشود، اما پیش از آنکه پزشک به سراغ تحلیل تصویر برود، الگوریتمی از هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) شروع به پردازش میکند. در چند ثانیه، نواحی مشکوک به…
- آپدیت
پرتودرمانی با پروتون؛ آیندهٔ درمان سرطان بدون آسیب به بافت سالم
در اتاقی سفید و آرام، بیماری روی تختی فلزی دراز کشیده است. دستگاهی عظیم با بازویی دوار بهآرامی دور سر او حرکت میکند. برخلاف پرتوهای پرقدرت اشعهٔ ایکس (X-ray) که سالهاست چهرهٔ آشنای پرتودرمانیاند، در اینجا ذراتی از جنس پروتون (Proton) با سرعتی نزدیک به نور در مسیر مشخصی هدایت…
- آپدیت
فیزیک پزشکی چیست و چگونه از رادیوم ماری کوری تا اسکنهای مدرن مسیر درمان را دگرگون کرد؟
در یکی از روزهای سرد پاریس در سال ۱۸۹۸، «ماری کوری» در زیرزمین تاریک دانشگاه سوربن در میان ابزارهای ساده و بشکههای سنگین سنگ معدن کار میکرد. او و همسرش «پیر» میخواستند چیزی را درک کنند که در آن زمان «اشعههای عجیب» نامیده میشد. آنچه از دل آن تحقیقات بیرون…
- پزشکی و سلامت
اسکن PET در بیماریهای مغز: چگونه پیش از خراب شدن ساختار، تغییرِ عملکرد را میبینیم؟
گاهی مشکل مغز سالها قبل از آن که روی MRI یا CT دیده شود، quietly رفتار خودش را عوض میکند. بیمار میگوید نامها را زودتر فراموش میکند. مسیر آشنا را گم میکند. یا ناگهان تمرکز کوتاهمدتش فرو میریزد. پزشک معاینه میکند. شاید همه چیز تقریباً طبیعی به نظر برسد. اینجا…
- آپدیت
نقش ایزوتوپها در پزشکی؛ از ردیابی مولکولی تا طراحی داروهای هوشمند
صبحی را تصور کن که بیمارستانی مدرن آمادهٔ اسکن بیماران سرطانی است. پیش از آنکه دارویی به بدن تزریق شود، فایلی در رایانه ثبت میشود که مسیر حرکت همان دارو را تا سلول هدف پیشبینی میکند. نه با تصویر، نه با میکروسکوپ، بلکه با ردّ انرژی هستهای ظریفی که از…
- آپدیت
تریتیوم در پزشکی؛ از ردیابهای زیستی تا درمانهای نوین هستهای
در یک اتاق نیمهتاریک در مرکز تحقیقات زیستی، دانشمندی ظرف کوچکی را زیر میکروسکوپ قرار میدهد. در نگاه اول چیزی دیده نمیشود، اما با فعال شدن حسگر، نقاط ریزی از نور سبزرنگ روی صفحه ظاهر میشوند. این نور، نشانهٔ تریتیوم است؛ ایزوتوپی از هیدروژن که به شکلی نامرئی درون مولکولهای…
- آپدیت
ایزوتوپهای هیدروژن چیستند و چه نقشی در انرژی هستهای و آب سنگین دارند؟
در آزمایشگاه فیزیک هستهای، قطرهای کوچک از آب روی میزی فلزی قرار دارد. هیچ چیز در ظاهر متفاوت نیست، اما دانشمند میداند که این آب، همان آب معمولی نیست. مولکولهایش سنگینترند و در هر قطره، دوتریوم جایگزین هیدروژن عادی شده است. همین تفاوت کوچک، کلید یکی از مهمترین فناوریهای بشر…
- آپدیت
چرا هیدروژن سبکترین عنصر جدول تناوبی است؟
تصور کنید در دل خورشید، دما به میلیونها درجه میرسد و فشار آنقدر بالاست که اتمها دیگر مرز خود را نمیشناسند. در آنجا، چیزی بهظاهر کوچکتر از تصور انسان در حال رخ دادن است: پروتونهایی که با هم برخورد میکنند تا انرژیای آزاد کنند که زندگی ما را ممکن ساخته…
- آپدیت
اعداد مختلط چه هستند و چرا در مهندسی اهمیت دارند؟
تصور کنید در قرن شانزدهم زندگی میکنید و باید معادلهای را حل کنید که هیچ عدد شناختهشدهای پاسخ آن نیست. وقتی نتیجهای بهدست میآورید که شامل جذر عدد منفی است، طبیعی است که گمان کنید اشتباه کردهاید. ریاضیدانان نیز همین حس را داشتند. اما در عوضِ کنار گذاشتن مسئله، آن…
- آپدیت
پزشکی و عدد؛ تاریخ ورود داده به تشخیص بیماریها
پزشک آلمانی قرن نوزدهم، وقتی دماسنج را در زیر بغل بیمار گذاشت و عددی دقیق روی شیشه ظاهر شد، شاید نمیدانست که پزشکی وارد دوران تازهای میشود. تا پیش از آن، پزشکان با لمس پیشانی، رنگ پوست یا حدس و تجربهٔ شخصی تصمیم میگرفتند. اما از لحظهای که عددی بر…
- آپدیت
تاریخ دماسنج؛ از گالیله تا فناوریهای دیجیتال امروزی
یک روز تابستانی در سال ۱۶۰۰ میلادی، گالیله شیشهای باریک را درون ظرفی از آب فرو برد و دید که با گرم شدن هوا، سطح آب در لوله بالا میرود. شاید خودش هم نمیدانست که همین مشاهدهٔ ساده، نقطهٔ آغاز درک مدرن ما از دما خواهد بود. از آن لحظه،…
