بازی الیویا کلمن در نقش ملکه الیزابت دوم در فیلم The Crown (2019) کرده بود | وظیفه‌شناس، سرد، باوقار، مقتدر، سنتی

آشنایی با خاندان سلطنتی بریتانیا و چالش‌های درونی آن برای علاقه‌مندان به درام‌های تاریخی و سیاسی همواره جالب و ضروری است. در این مقاله قصد داریم بازی الیویا کلمن (Olivia Colman) در نقش ملکه الیزابت دوم در فصول سوم و چهارم سریال تاج (The Crown) را بررسی کنیم. این نقش‌آفرینی که با تصویر کردن سنین میانسالی ملکه همراه بود، تغییر بزرگی در لحن سریال ایجاد کرد. چگونه کلمن توانست ویژگی‌های متناقضی چون وظیفه‌شناسی، سردی، وقار و اقتدار سنتی را در بازی خود ترکیب کند؟ آیا او توانست تصویری انسانی‌تر از یکی از قدرتمندترین و در عین حال مرموزترین زنان جهان ارائه دهد؟ با ما همراه باشید تا جزئیات این نقش‌آفرینی تاریخی را مرور کنیم.

۱. شناسنامه اثر

سریال تاج یک درام تاریخی تلویزیونی است که توسط پیتر مورگان (Peter Morgan) خلق و نوشته شده است. این سریال که توسط نتفلیکس (Netflix) تولید شده است، به بررسی زندگی ملکه الیزابت دوم از زمان ازدواجش تا قرن بیست و یکم می‌پردازد. فصول سوم و چهارم این سریال در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ پخش شدند که در آن‌ها الیویا کلمن نقش ملکه الیزابت دوم در دوران میانسالی (سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۹۰) را بازی کرد. بازیگران مطرح دیگری چون توبیاس منزیس (Tobias Menzies) در نقش شاهزاده فیلیپ، هلنا بونهام کارتر (Helena Bonham Carter) در نقش شاهدخت مارگارت و جیلین اندرسون (Gillian Anderson) در نقش مارگارت تاچر در این فصول کلمن را همراهی کردند. این سریال جوایز گوناگونی از جمله گلدن گلوب و امی را کسب کرد.

۲. خلاصه داستان فصل‌های سوم و چهارم سریال تاج

فصل‌های سوم و چهارم سریال تاج به بررسی دوران پرفرازونشیب بریتانیا در دهه‌های ۱۹۶۰، ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ می‌پردازند. داستان با به قدرت رسیدن حزب کارگر و بحران‌های اقتصادی آغاز می‌شود و با رویدادهایی چون فاجعه ابرفان، فرود بر ماه و سالگرد نقره‌ای سلطنت ادامه می‌یابد. در فصل چهارم، داستان با ورود پرنسس دایانا به خاندان سلطنتی و تنش‌های شدید او با شاهزاده چارلز وارد فاز جدیدی می‌شود. هم‌زمان، تقابل‌های سیاسی ملکه با مارگارت تاچر، نخست‌وزیر وقت بریتانیا، بر سر سیاست‌های اقتصادی و تحریم‌های آفریقای جنوبی، فضای دراماتیک سنگینی را ایجاد می‌کند. ملکه در این دوران باید میان حفظ سنت‌های سلطنتی و فشارهای دنیای مدرن تعادل برقرار کند.

۳. چالش به تصویر کشیدن یک ملکه زنده در زمان پخش

بازی در نقش شخصیتی که در زمان پخش سریال زنده و در بالاترین سطح قدرت بود، چالش‌های بی‌سابقه‌ای برای الیویا کلمن به همراه داشت. برخلاف نقش‌های تاریخی گذشته، هر حرکت، لحن صدا و حتی پلک زدن او توسط میلیون‌ها بیننده و رسانه‌ها با واقعیت تطبیق داده می‌شد. کلمن باید شخصیتی را بازی می‌کرد که به شدت محافظه‌کار بود و احساسات خود را در انظار عمومی بروز نمی‌داد. این امر نیازمند بازی زیرپوستی و کنترل‌شده‌ای بود تا ملکه را نه به عنوان یک مجسمه بی‌روح، بلکه به عنوان زنی با دغدغه‌ها و فشارهای درونی عمیق نشان دهد. کلمن توانست این وظیفه خطیر را با وفاداری به واقعیت تاریخی به انجام برساند.

۴. تعادل میان وظیفه سلطنتی و احساسات مادرانه در بازی کلمن

یکی از درخشان‌ترین جنبه‌های بازی کلمن، نمایش تضاد دایمی میان وظایف پادشاهی و نقش او به عنوان یک مادر است. در فصول سوم و چهارم، فرزندان ملکه بزرگ شده‌اند و با بحران‌های عاطفی و هویتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. کلمن به خوبی سردی مصلحتی ملکه در برخورد با مشکلات چارلز و دایانا را به تصویر می‌کشد، سردی سنتی که ریشه در تربیت سلطنتی او دارد اما در عین حال، لرزش‌های خفیف در چشمان او نشان‌دهنده رنج درونی مادری است که نمی‌تواند به راحتی فرزندانش را در آغوش بگیرد. این تقابل میان تاج و خانواده، هسته عاطفی بازی او را شکل می‌دهد.

۵. گریم، لباس و فیزیک بدنی کلمن در نقش الیزابت دوم

طراحی لباس و گریم در سریال تاج نقشی اساسی در باورپذیری شخصیت‌ها دارد. الیویا کلمن برای هماهنگی با ظاهر ملکه الیزابت در دوران میانسالی تغییرات فیزیکی متعددی را تجربه کرد. کلاه‌گیس‌های نمادین ملکه، کیف دستی همیشگی و لباس‌های رسمی متناسب با پروتکل‌های سلطنتی به او کمک کردند تا قاب فیزیکی نقش را به دست آورد. مهم‌تر از گریم، فیزیک بدنی خود کلمن بود، راه رفتن شق‌ورق، نحوه ایستادن در مراسم رسمی و کنترل حرکات دست که همگی نشان از آموزش‌های دقیق برای شبیه‌سازی رفتارهای حرکتی ملکه داشتند تا وقار سلطنتی به درستی منتقل شود.

۶. مقایسه بازی الیویا کلمن با کلر فوی و ایملدا استنتون

ملکه الیزابت دوم در سریال تاج توسط سه بازیگر مختلف در سه مقطع سنی بازی شد. کلر فوی (Claire Foy) جوانی ملکه و تلاش او برای اثبات خود را بازی کرد، در حالی که ایملدا استنتون (Imelda Staunton) سال‌های پایانی و بحران‌های اواخر قرن بیستم را به تصویر کشید. الیویا کلمن در این میان وظیفه سختی داشت، او باید گذار ملکه از جوانی پرانرژی به زنی باثبات، سنتی و گاه سرد را بازی می‌کرد. کلمن بر خلاف بازی احساسی‌تر فوی، به سمت نوعی سکون و سردی مقتدرانه رفت که متناسب با سن ملکه در آن دوره تاریخی بود و پایه‌ای عالی برای بازی استنتون در فصول بعدی ایجاد کرد.

۷. دیپلماسی سکوت: تحلیل سکوت‌های معنایی در بازی کلمن

در دنیای سیاست سلطنتی، ملکه حق اظهارنظر عمومی ندارد و باید بی‌طرف بماند. این محدودیت به این معنی است که کلمن باید از ابزار سکوت به عنوان قوی‌ترین سلاح بازیگری خود استفاده می‌کرد. او در ملاقات‌های هفتگی با نخست‌وزیران، به ویژه مارگارت تاچر، با حرکات سر، تغییر زاویه نگاه و سکوت‌های طولانی، رضایت یا مخالفت خود را نشان می‌داد. این تکنیک که می‌توان آن را دیپلماسی سکوت نامید، به تماشاگر اجازه می‌دهد تا افکار پنهان پشت چهره سنگی ملکه را بخواند و پویایی قدرت را در روابط سیاسی او درک کند.

۸. بازخوردهای خاندان سلطنتی بریتانیا به بازی الیویا کلمن

اگرچه خاندان سلطنتی هرگز به طور رسمی درباره سریال تاج و بازی بازیگران آن اظهارنظر نکرد، اما گزارش‌های غیررسمی نشان می‌دهند که اعضای خانواده سلطنتی سریال را دنبال می‌کردند. کلمن در مصاحبه‌ای با لحن شوخ‌طبعانه خود اشاره کرد که شاهزاده ویلیام در یک ملاقات کوتاه به او گفته است که سریال را تماشا نمی‌کند. با این حال، بازی دقیق و محترمانه کلمن که ملکه را به عنوان فردی وظیفه‌شناس و فداکار نشان می‌داد، مورد تحسین بسیاری از افراد نزدیک به کاخ باکینگهام قرار گرفت، هرچند برخی به جزئیات داستانی سریال اعتراض داشتند.

۹. جزییات فنی فیلمبرداری و طراحی صحنه در بازسازی وقایع

تولید سریال تاج از نظر فنی یکی از گران‌ترین و دقیق‌ترین پروژه‌های تلویزیونی تاریخ است. فیلمبرداری با دوربین‌های باکیفیت و نورپردازی‌های طبیعی در کاخ‌های بازسازی‌شده، اتمسفر باشکوه و در عین حال خفقان‌آور زندگی سلطنتی را منتقل می‌کند. بازی کلمن در هماهنگی کامل با این جزئیات فنی قرار دارد. قاب‌بندی‌های متقارن که او را در مرکز اتاق‌های بزرگ و خالی نشان می‌دهند، تنهایی عمیق ملکه را به تصویر می‌کشند. موسیقی متن باشکوه سریال نیز به خوبی احساسات سرکوب‌شده کاراکترها را در این فضاهای تاریک و روشن تقویت می‌کند.

۱۰. اهمیت سیاسی سریال تاج در دوران بازی کلمن

دوران میانسالی ملکه الیزابت هم‌زمان با بحران‌های سیاسی بزرگی در بریتانیا و جهان بود. بازی کلمن در فصل چهارم، هم‌زمان با نخست‌وزیری تاچر و جنگ فالکلند، ابعاد سیاسی نقش ملکه را برجسته کرد. این سریال نشان داد که ملکه چگونه به عنوان نماد ثبات ملی در برابر تغییرات سریع سیاسی عمل می‌کرد. تضاد فکری میان ملکه سنتی و تاچر مدرن‌گرا با بازی کلمن و اندرسون، تحلیل جذابی از ساختار قدرت در بریتانیا ارائه داد که مورد توجه تحلیلگران سیاسی قرار گرفت و بحث‌های زیادی را برانگیخت.

۱۱. رازهای پشت صحنه و تمرینات لحن و لهجه الیویا کلمن

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کلمن برای این نقش، تغییر لحن طبیعی خود به لهجه اشرافی و بسیار خاص ملکه الیزابت (Received Pronunciation) بود. او ماه‌ها با مربیان گفتار کار کرد تا بتواند ریتم خاص صحبت کردن ملکه، مکث‌ها و نحوه ادای کلمات را بیاموزد. کلمن در پشت صحنه به خاطر شوخ‌طبعی و پرانرژی بودنش معروف بود و همکارانش می‌گفتند که او به محض کات دادن کارگردان، از قالب ملکه سرد خارج شده و می‌خندید. این تضاد میان شخصیت واقعی کلمن و نقش ملکه، نشان‌دهنده تسلط حرفه‌ای بالای او بر تکنیک‌های بازیگری است.

۱۲. جایگاه ملکه الیزابت دوم در کارنامه هنری کلمن

بازی در نقش ملکه الیزابت دوم در سریال تاج، جایگاه الیویا کلمن را به عنوان یکی از معتبرترین بازیگران زن جهان تثبیت کرد. این نقش پس از موفقیت او در فیلم سوگلی، بار دیگر نشان داد که او توانایی فوق‌العاده‌ای در به تصویر کشیدن زنان قدرتمند و تاریخی با تمام پیچیدگی‌های انسانی‌شان دارد. او برای این نقش برنده جوایز معتبری از جمله گلدن گلوب و امی شد. این اثر نه تنها محبوبیت جهانی او را افزایش داد، بلکه معیاری جدید برای بازیگری در درام‌های بیوگرافی و تاریخی در تلویزیون مدرن تعریف کرد.

سوالات متداول

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در یک پزشک