توهم‌ها و جنون‌های همگانی محبوب غیرعادی: جنون گل لاله

10

در قرن هفدهم میلادی در هلند، در دوره‌ای که دوران طلایی این کشور هم نامیده می‌شود، چیز عجیبی رخ داد، بهای پیازهای گل لاله به شدت افزایش پیدا کرد و رشدی حباب‌گونه پیدا کرد و پس از این دوره ناگهان قیمت‌ها شکست و به بهای عادی بازگشت.

در اوج این دوره در سال 1637 میلادی، پیازهای گل لاله آنقدر گران شده بودند که قیمت آنها به 10 برابر درآمد سالانه یک صنعت‌کار ماهر رسیده بود.

خیلی‌ها این واقعه را نخستین مورد ثبت‌شده حباب اقتصادی می‌دانند. به همین خاطر امروزه هم اقتصاددان‌ها گاهی برای اشاره به رشد حبا‌ب‌گونه بعضی از سیستم‌های اقتصادی از اصطلاح جنون گل لاله یا tulip mania استفاده می‌کنند.

در کتاب ارزشمندی که در سال 1841، توسط روزنامه‌نگار اسکاتلندی به نام چارلز ماکای منتشر شد، این رخداد توصیف شده است، نام این کتاب «توهم‌ها و جنون‌های همگانی محبوب غیرعادی» است، این کتاب برای مطالعه در سایت پروژه گوتنبرگ قرار دارد.

ماکای توضیح داده است که بعد از عادی شدن قیمت‌ها، سرمایه‌گذاران نابود شدند و اقتصاد هلند، دچار شوک شدیدی شدذ.

کتاب ماکای آنقدر اهمیت دارد که تبدیل به یک کتاب کلاسیک شده است و حتی این سال‌ها هم تجدید چاپ می‌شود.


لاله‌های هلندی بسیار مشهورند، اما باید بدانید که آنها از ابتدا به صورت بومی در هلند و اروپا نبودند، گفته می‌شود نخستین بار سفیر فردیناند اول -امپراتور روم- در ترکیه، پیازهای گل لاله را در سال 1554 به وین برد.

پیازهای لاله از آنجا به شهرهای هلند مثل آمستردام، انتورپ و اوسبرگ برده شدند، محبوب شدند و پرورش داده شدند.

لاله‌، گل اغواگری بود، چه از لحاظ رنگ گلبرگ‌ها و چه از لحاظ شکل و ظاهرش، به زودی اشکل مختلف گل لاله پرورش داده شد و این گل مبدل به کالایی لوکس شد. پرورش این گل تخصص و صبر و حوصله خاص خود را طلب می‌کند و کار ساده‌ای نیست.

2-4-2014 7-29-40 PM

به هر ترتیب در سال 1636، صادرات گل لاله مبدل به چهارمین صادرات پرسود هلند شده بود. در فاصله این سال و سال بعدی، بهای گل لاله، به صورت جهشی افزایش پیدا کرد، اما در می سال 1637، ناگهان ورق برگشت و همه چیز به سر جای خود اول برگشت.

2-4-2014 7-29-17 PM

دو قرن بعد، همان طور که در ابتدای پست اشاره کردم، چارلز ماکای در کتابش این حباب افزایش قیمت لاله را توصیف کرد، کتاب او البته بسیار فراتر از توصیف این رخداد است و کلا در مورد رفتار تکانه‌ای و بیخردی توده مردم است و اینکه چگونه آنها گاه رمه‌وار از سمتی به سمت دیگر می لغزند و متمایل می‌شوند.

جالب است که هنوز هم محققان در آثار خود سعی در توضیح آن پدیده دارند، مثلا در سال 2007 محققی به نام «ان گلدگار» پدیده را محدود به گروه کوچکی از مردم دانشت که تحت تأثیر شیادان و پروپاگاند قرار گرفته بودند، محقق دیگری هم همه چیز را به گردن بدمستی و شیوع طاعون در هلند آن روز انداخته است.


اما کتاب ماکای، کتابی بسیار مفصل‌ است و مباحث بسیار زیاد دیگری هم در آن مطرج شده است:

این کتاب کلا سه موضوع عمده دارد: حماقت‌های ملی، حماقت‌های فلسفی و حماقت‌های متفرقه.

2-4-2014 7-29-57 PM

علاوه بر حباب‌های اقتصادی، کتاب علاقه دارد به رفتارهای گروهی و علایق خارج از دایره منطق در طول تاریخ اشاره کند: مثلا کیمیاگری، جنگ‌های صلیبی، جستجو برای جادوگران و پیشگوها و پیامبرهای دروغین، پیدا کردن آدم‌های بیگناه و کشتن آنها – روی آوردن به آرایش‌های عجیب ریش و سبیل – دوئل و انتقام‌جویی‌های بیهوده، عکس‌العمل‌های عجیب و غریب هنگام نصب خطوط آهن در سال‌های دهه 1840 و …

کتاب ماکای آنقدر مهم بوده است که دانشمندان مشهوری مثل کارل سیگان بارها در آثار خود به آن استناد کرده‌اند.


اگر خواننده جدید سایت «یک پزشک»  هستید!
شما در حال خواندن سایت یک پزشک (یک پزشک دات کام) به نشانی اینترنتی www.1pezeshk.com هستید. سایتی با 18 سال سابقه که برخلاف اسمش سرشار از مطالب متنوع است!
ما را رها نکنید. بسیار ممنون می‌شویم اگر:
- سایت یک پزشک رو در مرورگر خود بوک‌مارک کنید.
-مشترک فید یا RSS یک پزشک شوید.
- شبکه‌های اجتماعی ما را دنبال کنید: صفحه تلگرام - صفحه اینستاگرام ما
- برای سفارش تبلیغات ایمیل alirezamajidi در جی میل یا تلگرام تماس بگیرید.
و دیگر مطالب ما را بخوانید. مثلا:

خانه‌هایی با طراحی عجیب که باید در مورد فلسفه وجودی‌شان فکر کرد!

سلیقه است دیگر. وقتی که کسی پول کافی داشته باشد و تنها حرف و سلیقه خودش برایش مهم باشد و اعتمایی به مد روز و حرف مردم نکند، ممکن است خانه‌اش را عجیب و غریب طراحی کند.البته گاهی این کاربری‌های متفاوت هستند که باعث ایجاد این خانه‌های عجیب…

در مورد این عکس‌ها فقط می‌توانیم بگوییم چیزها به نحو عجیب یا خنده‌داری، سر جای خودشان نیستند!

ما در طول زندگی آدم زیاد دیده‌ایم که سر جای خود نبوده، اما در مورد اشیا، گاهی نبودن آنها در سر جای خودشان یا کاربرد بدیع آنها برای خودش یک طنز و شگفتی می‌شود، در این سری عکس‌های می‌خواهیم تعدادی از این موارد را با هم مرور کنیم:راهی…

اگر ابرقهرمانان‌ها و شرورهای فیلم‌ها و کامیک‌ها در دوره ویکتوریا می‌زیستند!

عصر ویکتوریا دوره‌ای از تاریخ بریتانیا بود که از سال 1837 تا 1901 همزمان با سلطنت ملکه ویکتوریا بریتانیا ادامه یافت. این دوره، دوره تغییرات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی قابل توجهی بود که نه تنها بریتانیا، بلکه سایر نقاط جهان را عمیقاً…

سلبریتی‌ها اگر کاری عادی داشتند – پاسخ‌های تصویری میدجرنی

چه می‌شد اگر یک هنرپیشه نامدار در سنی طلایی امکان جذب شدن در رشته بازیگری را پیدا نمی‌کرد یا بحرانی خانوادگی او را وادار به سال‌ها کار عادی می‌کرد. چه می‌شد اگر نخستین کسانی که تست بازیگری از او می‌گرفتند، به کلی مایوس و دلسردش می‌کردند.…

مهم نیست این تابستان چقدر گرم است، برهنه نخوابید! مشکلات سلامتی بی‌لباس خوابیدن

بر اساس تحقیقات یک شرکت فروش تشک آنلاین به نام Casper حدود ۲۸.۵ درصد از آمریکایی‌های گفته‌اند که هر شب، هفتگی، ماهانه یا هر چند وقت یکبار برهنه می‌خوابند. اما ۷۱.۵ درصد دیگر گفتند که همیشه با لباس می‌خوابند.واضح است که برهنه خوابیدن…

مرگبارترین روز در تاریخ، چه روزی بود و چطور رخ داد؟

انسان‌های راه‌های زیادی برای کشتن هم در طول تاریخ ابداع کرده‌اند: سلاح‌های هسته‌ای و زیستی ، بمب‌های آتش‌زا، گلوله‌ها، سرنیزه‌ها، ایجاد قحطی عمدی و ...کاملا قطعی نیست، اما طبق بسیاری از روایت‌ها مرگبارترین روز در تاریخ بشر در واقع نتیجه…
آگهی متنی در همه صفحات
دکتر فارمو / تعمیر فن کویل / سریال ایرانی کول دانلود / مجتمع فنی تهران / دانلود فیلم دوبله فارسی /خرید دوچرخه برقی /خرید دستگاه تصفیه آب /موتور فن کویل / شیشه اتومبیل / نرم افزار حسابداری / خرید سیلوسایبین / هوش مصنوعی / مقاله بازار / شیشه اتومبیل / قیمت ایمپلنت دندان با بیمه /سپتیک تانک /بهترین دکتر لیپوماتیک در تهران /بهترین جراح بینی در تهران / آموزش تزریق ژل و بوتاکس / دوره های زیبایی برای مامایی / آموزش مزوتراپی، PRP و PRF /کاشت مو /قیمت روکش دندان /خدمات پرداخت ارزی نوین پرداخت / درمان طب / تجهیزات پزشکی / دانلود آهنگ /داروخانه اینترنتی آرتان /اشتراك دايت /فروشگاه لوازم بهداشتی /داروخانه تینا /لیفت صورت در تهران /فروش‌ دوربین مداربسته هایک ویژن /سرور مجازی ایران /مرکز خدمات پزشکی و پرستاری در منزل درمان نو / ثبت برند /حمل بار دریایی از چین /سایت نوید /پزشک زنان سعادت آباد /کلاه کاسکت / لمینت متحرک دندان /فروشگاه اینترنتی زنبیل /ساعت تبلیغاتی /تجهیزات پزشکی /چاپ لیوان /خرید از آمازون /بهترین سریال های ایرانی /کاشت مو /قیمت ساک پارچه ای /دانلود نرم افزار /
10 نظرات
  1. sina.t می گوید

    دکتر عالی بود ، واقعا عالی بود . این مطلب برای من که اقتصاد می خونم بسیار جالب بود.

    1. geekium می گوید

      توی فیلم wall street 2 moneyهم به این موضوع اشاره شد
      )در کل فیلم متوسطی بود(

  2. مسعود زمانی می گوید

    فوق العاده بود… این کتاب به فارسی ترجمه نشده گویا… خیلی حیفه… واجب المطالعه است با این توصیفات… ممنون بابت همه زحماتی که در گردآوری این مطلب کشیدید… برقرار باشی همیشه دکتر جان

  3. رامین می گوید

    کلاً این مباحث، مباحثی جالبه که با دانستنشون دیدگاه آدم در رفتارهای اجتماعی کمی منطقی تر می شود. تشکر دکتر مجیدی

  4. mina می گوید

    ممنون مقاله جالبی بود منو یاد خیلی چیزها و خیلی آدمها انداخت که ندانسته جوگیر خرید بعضی چیزها می شن . کاش بتونم این کتابو بدست بیارم و بخونمش

  5. مست مستان می گوید

    سلام
    کتاب رو از کجا میشه خرید؟

  6. احسان می گوید

    خیلی جالب ومفید بود
    میشه بگید آیا این کتاب به فارسی هم ترجمه شده؟از کجا میشه اونا خرید؟

    1. علیرضا مجیدی می گوید

      ترجمه نشده.

  7. میلاد می گوید

    سلام دکتر
    خواستم به یه مطلبی اشاره کنم.
    از اونجایی که این نوشته شما کمی به رشته من مربوط میشه خواستم کمی اطلاعات به مطلب فوق اضافه کنم.
    می دونید دلیل افزایش قیمت پیازهای گل لاله چی بود؟
    شاید باور کردنش سخت باشه، یک نوع ویروس گیاهی باعث این افزایش قیمت بوده.
    ویروس شکستگی گل لاله، Tulip Breaking Virus که به اختصار TBV نامیده میشه.
    این ویروس باعث به وجود آمدن تغیراتی در رنگ گلبرگ های گل لاله میشود و در رنگ آن شکستگی ایجاد میکند.
    این ویروس که در قرن 17 میلادی در هلند شیوع پیدا کرد، باعث شد گل های لاله بیمار ظاهری زیباتر از گل های لاله سالم پیدا کند!!
    به طوری که قیمت پیاز لاله مبتلا به TBV از قیمت چند راس گاو و طلا نیز بیشر شد!!!
    جالب اینجاست که مردم اون دوران اصلا شناختی نسبت به این بیماری نداشتند و فقط به ظاهر زیبای گل توجه میکردند.
    امیدوارم نوشته های من به موضوع شما مربوط بوده باشه 🙂

    1. علیرضا مجیدی می گوید

      بله، دقیقا. این مطلب در منبع من هم ذکر شده بود، اما روزی که مطلب رو می‌نوشتم، وقت کمی برای بازتاب این نکته جانبی جالب داشتم 🙂

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.