معرفی منابع آموزش رایگان علوم کامپیوتر و برنامهنویسی کامپیوتر
آشنایی با دنیای علوم کامپیوتر میتواند یکی از لذتبخشترین و ضروریترین مسیرهای شغلی در عصر حاضر باشد. در این مطلب برآنیم بررسی کنیم چطور میتوان بدون پرداخت هزینههای گزاف دانشگاهی، به یک متخصص برنامهنویسی تبدیل شد. آیا واقعا یادگیری خودآموز کارآمد است؟ چرا بسیاری از افراد وسط راه ناامید میشوند؟ در ادامه با معرفی بهترین منابع رایگان دنیا به این پرسشها پاسخ میدهیم.
بسیاری از افراد تصور میکنند برای برنامهنویس شدن حتما باید تحصیلات دانشگاهی مرتبط داشته باشند اما واقعیت این است که بهترین ابزارها به صورت کاملا رایگان در دسترس همگان قرار دارند. یادگیری این مهارتها نه تنها ذهن شما را برای حل مسائل پیچیده تربیت میکند بلکه درهای جدیدی از فرصتهای شغلی بینالمللی را به رویتان میگشاید. در این راهنما قصد داریم بهترین و معتبرترین پلتفرمهای آموزشی دنیا را معرفی کنیم تا مسیر یادگیری شما را هموارتر سازیم. دنیای فناوری با سرعت سرسامآوری در حال حرکت است و ابزارهای یادگیری جدید به شما کمک میکنند همیشه بهروز بمانید.
فهرست مطالب
- دوره CS50 هاروارد؛ پادشاه آموزشهای پایه
- پلتفرم freeCodeCamp؛ یادگیری با طعم پروژههای واقعی
- پروژه اودین (The Odin Project)؛ نقشه راه توسعهدهندگان وب
- دانشگاه متنباز OSSU؛ مدرک کامپیوتر بدون هزینه
- آرشیو عظیم MIT OpenCourseWare؛ درسگفتارهای نخبگان
- ترفند استفاده رایگان از کورسرا و ادکس
- خان آکادمی؛ پایههای ریاضی که فراموش کردهاید
- یوتیوب؛ دانشگاهی پویا و بدون مدرک
- کگل (Kaggle)؛ بهشت دانشمندان داده و هوش مصنوعی
- مستندات MDN؛ مرجع نهایی توسعهدهندگان وب
- سایت Exercism؛ مربی شخصی کدنویسی شما
- پلتفرم App Academy Open؛ بوتکمپ رایگان مهندسی نرمافزار
- سولولرن (SoloLearn)؛ آموزش برنامهنویسی در جیب شما
- نقشههای راه Developer Roadmaps؛ قطبنمای مسیر شغلی
دوره CS50 هاروارد؛ پادشاه آموزشهای پایه
اگر از هر مهندس نرمافزاری بپرسید که برای شروع چه دورهای را پیشنهاد میکند بیشک نام دوره مبانی علوم کامپیوتر هاروارد (CS50) را خواهید شنید. این دوره با تدریس بینظیر دیوید مالن (David J. Malan) مفاهیم پایهای کامپیوتر را به سادهترین و جذابترین شکل ممکن آموزش میدهد. شما در این دوره با مفاهیم الگوریتم، ساختارهای داده و زبانهایی مثل سی، پایتون و اسکیوال آشنا میشوید. جذابیت این دوره در این است که مباحث تئوریک سخت را با آزمایشها و سناریوهای واقعی و ملموس ادغام میکند.
شما میتوانید این دوره را به صورت کاملا رایگان در پلتفرم edX یا کانال یوتیوب رسمی آنها تماشا کنید. کیفیت بالای ویدیوها و پروژههای عملی که بعد از هر جلسه تحویل میدهید شما را شگفتزده خواهد کرد. این دوره با تغییرات تکنولوژی بهروز میشود و مفاهیمی مثل هوش مصنوعی و امنیت سایبری را نیز در بر میگیرد. با ثبت نام رایگان در این دوره میتوانید اولین گام محکم خود را در دنیای مهندسی نرمافزار بردارید.
پلتفرم freeCodeCamp؛ یادگیری با طعم پروژههای واقعی
پلتفرم فریکدکمپ (freeCodeCamp) یکی از محبوبترین منابع متنباز برای یادگیری برنامهنویسی وب و تحلیل داده است. این وبسایت با یک رویکرد تعاملی به شما اجازه میدهد کدها را مستقیما درون مرورگر خود بنویسید و نتایج را مشاهده کنید. در انتهای هر بخش از شما خواسته میشود پروژههای واقعی بسازید تا گواهینامه معتبر و رایگان دریافت کنید. ساختار این پلتفرم از فرانتاند تا بکاند و حتی یادگیری ماشین را پوشش میدهد. گیکها عاشق این پلتفرم هستند چون نیازی به نصب نرمافزارهای پیچیده در ابتدای کار ندارید.
پروژه اودین (The Odin Project)؛ نقشه راه توسعهدهندگان وب
پروژه اودین (The Odin Project) یک برنامه درسی کاملا رایگان و جامعهمحور برای یادگیری مهندسی وب است. این منبع به جای ارائه ویدیوهای طولانی، شما را به خواندن مقالات معتبر، انجام پروژههای عملی و استفاده از خط فرمان و گیت (Git) ترغیب میکند. شما در این مسیر یاد میگیرید که چگونه مثل یک برنامهنویس واقعی فکر کنید و مشکلات را از سر راه بردارید. مسیرهای آموزشی اودین شامل جاوااسکریپت و روبی آن ریلز است که همگی با استانداردهای مدرن وب همخوانی دارند. بسیاری از فارغالتحصیلان این پروژه توانستهاند در شرکتهای بزرگ فناوری دنیا به عنوان توسعهدهنده فرانتاند یا فولاستک استخدام شوند.
دانشگاه متنباز OSSU؛ مدرک کامپیوتر بدون هزینه
دانشگاه علوم کامپیوتر متنباز (Open Source Society University) یک برنامه درسی کامل برای کسانی است که به دنبال معادل مدرک کارشناسی علوم کامپیوتر هستند. این پروژه تمام دورههای رایگان دانشگاههای بزرگی مانند امآیتی، هاروارد و پرینستون را جمعآوری کرده و در یک ساختار منظم ارائه میدهد. شما با این نقشه راه از ریاضیات پایه کامپیوتر تا طراحی سیستمها و هوش مصنوعی را فرا میگیرید. این برنامه برای افرادی مناسب است که میخواهند فراتر از کدنویسی ساده رفته و مهندسی کامپیوتر را عمیقا درک کنند.
برای موفقیت در مسیر دانشگاه متنباز نیاز به انضباط شخصی بسیار بالایی دارید چون هیچ استادی بالای سر شما نیست. با این حال جامعه کاربری فعال این پروژه در دیسکورد و گیتهاب به شما در حل مسائل کمک میکنند. این برنامه به طور مرتب توسط متخصصان صنعت بهروزرسانی میشود تا مباحث قدیمی حذف و تکنولوژیهای مدرن جایگزین شوند. طی کردن کل این مسیر شاید چند سال زمان ببرد اما در نهایت شما را به یک مهندس نرمافزار همهفنحریف تبدیل میکند.
آرشیو عظیم MIT OpenCourseWare؛ درسگفتارهای نخبگان
دانشگاه امآیتی (MIT) سالها پیش تصمیم گرفت تمام مواد آموزشی خود را به صورت رایگان در اختیار جهانیان قرار دهد. پروژه MIT OpenCourseWare شامل ویدیوها، جزوات، تکالیف و امتحانات دورههای مختلف این دانشگاه تراز اول است. اگر به دنبال درک عمیق الگوریتمها، نظریه محاسبات و طراحی کامپایلرها هستید این پلتفرم بهترین گزینه برای شماست. با وجود اینکه ظاهر برخی ویدیوها شاید قدیمی به نظر برسد اما ارزش علمی مباحث تدریسشده همچنان بیرقیب است.
یادگیری از این طریق به شما کمک میکند با استانداردهای سختگیرانهترین دانشگاه جهان همگام شوید. تفکر الگوریتمی که در این کلاسها آموزش داده میشود پایه و اساس حل مسائل پیچیده در شرکتهای بزرگ فناوری است. پیشنهاد میکنیم به بخش ریاضیات و مبانی برنامهنویسی پایتون این آرشیو حتما سر بزنید. استفاده از این منابع رایگان به شما دیدی عمیق نسبت به ساختار زیرین نرمافزارها میدهد.
ترفند استفاده رایگان از کورسرا و ادکس
کورسرا (Coursera) و ادکس (edX) میزبان دورههای برترین دانشگاهها و شرکتهای فناوری دنیا مانند گوگل و آیبیام هستند. اگرچه بسیاری از این دورهها برای صدور مدرک هزینه دریافت میکنند اما شما میتوانید با استفاده از گزینه دسترسی رایگان یا کمکهزینه تحصیلی (Financial Aid) به صورت رایگان به تمام مطالب آموزشی دسترسی داشته باشید. برای این کار کافی است هنگام ثبت نام گزینه Audit را انتخاب کنید تا ویدیوها و مطالب در اختیارتان قرار گیرد. این روش بهترین راه برای یادگیری تخصصهای خاص مانند امنیت سایبری یا کلود کامپیوتینگ از برترین اساتید جهان است.
خان آکادمی؛ پایههای ریاضی که فراموش کردهاید
علوم کامپیوتر بدون ریاضیات مثل ساختن خانه روی ماسه است و خان آکادمی (Khan Academy) بهترین جا برای تقویت این پایههاست. این پلتفرم غیرانتفاعی مباحث ریاضی را از سادهترین سطح تا پیشرفتهترین مباحث دانشگاهی به صورت کاملا بصری و ساده تدریس میکند. مباحثی مانند جبر خطی، آمار و احتمال و ریاضیات گسسته برای یادگیری هوش مصنوعی و یادگیری ماشین حیاتی هستند. رابط کاربری جذاب و سیستم پاداشدهی این سایت یادگیری ریاضی را به یک کار مفرح تبدیل میکند. اگر همیشه از ریاضی فراری بودهاید این سایت نظر شما را کاملا تغییر خواهد داد.
یوتیوب؛ دانشگاهی پویا و بدون مدرک
یوتیوب به بزرگترین و در دسترسترین دانشگاه جهان برای یادگیری رایگان برنامهنویسی و علوم کامپیوتر تبدیل شده است. کانالهای معروفی مانند تلاورسی مدیا (Traversy Media)، فایرسیپ (Fireship) و پایتون دولوپر دورههای فوقالعاده باکیفیت و پروژهمحور ارائه میدهند. فایرسیپ با ویدیوهای کوتاه و سریع خود شما را در جریان آخرین تکنولوژیها قرار میدهد در حالی که کانالهای دیگر دورههای عمیقتری دارند. حسن یوتیوب در این است که مباحث کاملا بهروز بوده و جامعه بزرگی از برنامهنویسان در بخش کامنتها به هم کمک میکنند.
شما میتوانید با جستجوی ساده به آموزشهای تخصصی در زمینه معماری نرمافزار و ابزارهای جدید دسترسی پیدا کنید. البته خطر گم شدن در چرخه بیپایان ویدیوهای آموزشی بدون تمرین عملی نیز در یوتیوب وجود دارد. برای جلوگیری از این مشکل بهتر است همزمان با دیدن ویدیوها دست به کد شوید و پروژههای خود را توسعه دهید. یوتیوب جایی است که در آن علم روز با چاشنی خلاقیت سازندگان محتوا ترکیب شده است.
کگل (Kaggle)؛ بهشت دانشمندان داده و هوش مصنوعی
اگر علاقهمند به حوزههای جذاب هوش مصنوعی، یادگیری ماشین (Machine Learning) و علم داده هستید کگل بهترین پلتفرم برای شماست. کگل علاوه بر برگزاری مسابقات جهانی با جوایز بزرگ، یک بخش آموزشی بسیار قوی و رایگان به نام Kaggle Learn دارد. این دورههای فشرده شما را مستقیما با پایتون، پانداز، یادگیری ماشین مقدماتی و شبکههای عصبی آشنا میکنند. کارگاههای تعاملی کگل به شما اجازه میدهند کدهای خود را روی سرورهای ابری قدرتمند بنویسید و اجرا کنید.
بر خلاف دورههای تئوری طولانی، تمرکز کگل روی کار با دادههای واقعی و رسیدن به نتایج ملموس است. پس از گذراندن این دورهها میتوانید در مسابقات کگل شرکت کنید و رزومه خود را قویتر کنید. همکاری با دیگر متخصصان و بررسی کدهای دیگران در این پلتفرم یک دانشگاه واقعی برای توسعهدهندگان هوش مصنوعی است. دنیای علم داده با سرعت در حال تغییر است و کگل شما را در خط مقدم این تغییرات نگه میدارد.
مستندات MDN؛ مرجع نهایی توسعهدهندگان وب
شبکه توسعهدهندگان موزیلا (Mozilla Developer Network) که به اختصار MDN نامیده میشود مرجع اصلی استانداردهای وب است. اگرچه این سایت یک دوره ویدیویی نیست اما بخش راهنمای یادگیری آن یکی از بهترین منابع برای شروع فرانتاند است. مقالات و مستندات این سایت به قدری دقیق، علمی و بهروز هستند که حتی برنامهنویسان باسابقه نیز روزانه از آن استفاده میکنند. یادگیری نحوه خواندن مستندات فنی مهارتی است که هر برنامهنویس موفقی باید آن را در خود تقویت کند.
سایت Exercism؛ مربی شخصی کدنویسی شما
سایت اگزرسیسم (Exercism) یک پلتفرم خیریه و مستقل است که یادگیری زبانهای برنامهنویسی را از طریق حل تمرین ارائه میدهد. این پلتفرم از بیش از ۷۰ زبان برنامهنویسی پشتیبانی میکند و تمریناتی از سطح بسیار ساده تا بسیار پیچیده دارد. ویژگی منحصربهفرد اگزرسیسم این است که مربیان داوطلب واقعی کدهای شما را بررسی کرده و بازخورد رایگان میدهند. این کار به شما کمک میکند کدهای تمیزتر، بهینهتر و با استانداردهای حرفهای بنویسید. تمرین مداوم در این پلتفرم باعث میشود تفکر الگوریتمی و مهارت حل مسئله شما به شدت تقویت شود.
پلتفرم App Academy Open؛ بوتکمپ رایگان مهندسی نرمافزار
بوتکمپ معروف اپ آکادمی (App Academy) کل برنامه درسی دوره حضوری و گرانقیمت خود را به صورت رایگان آنلاین قرار داده است. پلتفرم App Academy Open شامل صدها ساعت ویدیو، پروژه، کوئیز و تمرینهای کدنویسی است که شما را برای استخدام آماده میکند. تمرکز این دوره روی جاوااسکریپت، ریاکت (React) و زبان پایتون است. گیکها این دوره را به خاطر ساختار سختگیرانه و شبیهسازی دقیق کار واقعی در شرکتها ستایش میکنند.
شما در این پلتفرم یاد میگیرید که چگونه برنامههای تحت وب بزرگ بسازید و با پایگاههای داده تعامل داشته باشید. پروژه دسترسی آزاد این بوتکمپ به هر کسی در سراسر جهان این شانس را میدهد که بدون بدهیهای تحصیلی سنگین، مهندسی نرمافزار را در سطح حرفهای بیاموزد. اگر به دنبال یک ساختار منسجم با کیفیت بالا و پروژههای سنگین هستید این پلتفرم بهترین انتخاب برای شماست. با اتمام این مسیر شما آماده ورود به بازار کار به عنوان یک توسعهدهنده سطح جونیور خواهید بود.
سولولرن (SoloLearn)؛ آموزش برنامهنویسی در جیب شما
اگر وقت کافی برای نشستن پشت سیستم را ندارید سولولرن (SoloLearn) بهترین گزینه برای یادگیری برنامهنویسی در زمانهای مرده است. این اپلیکیشن موبایل با درسهای کوتاه، کوئیزها و چالشهای کدنویسی کوچک به شما کمک میکند مفاهیم پایه را یاد بگیرید. شما میتوانید در مسیر رفتوآمد با گوشی خود کدهای ساده بنویسید و با دیگر کاربران رقابت کنید. انجمن کاربری فعال این برنامه به شما در رفع اشکال کدهایتان کمک میکند.
این برنامه برای زبانهای پایتون، جاوااسکریپت، سیپلاسپلاس و اسکیوال دورههای متنوعی دارد. با وجود اینکه سولولرن نمیتواند جایگزین پروژههای بزرگ کامپیوتری شود اما برای شروع عالی است. استمرار روزانه در یادگیری به کمک این اپلیکیشن به شما در حفظ عادت یادگیری کمک شایانی خواهد کرد. برای تبدیل شدن به یک متخصص واقعی باید در کنار این برنامه از سیستم کامپیوتر نیز استفاده کنید.
نقشههای راه Developer Roadmaps؛ قطبنمای مسیر شغلی
در اقیانوس بیانتهای علوم کامپیوتر بدون داشتن یک نقشه راه مشخص به راحتی سردرگم خواهید شد. وبسایت roadmap.sh یک پروژه متنباز عالی است که نقشههای راه یادگیری برای نقشهای مختلف مانند فرانتاند، بکاند، دوآپس و هوش مصنوعی را ترسیم کرده است. این نقشهها به صورت کاملا بصری به شما نشان میدهند که چه مفاهیمی را باید به چه ترتیبی یاد بگیرید. لینکهای آموزشی رایگان متصل به هر بخش در این سایت به شما کمک میکند تا بدون سردرگمی یادگیری را آغاز کنید.
سوالات متداول هوشمند (Smart FAQ)
جمعبندی نهایی
یادگیری علوم کامپیوتر در عصر کنونی دیگر در انحصار دانشگاههای گرانقیمت نیست. دسترسی به برترین منابع آموزشی جهان نظیر هاروارد، امآیتی و پروژههای متنباز خودجوش، فرصتی بینظیر برای هر علاقهمندی فراهم کرده تا بدون هزینه سنگین به یک متخصص تراز اول تبدیل شود. موفقیت در این راه به انضباط شخصی مستمر، حل تمرینهای عملی و پرهیز از تماشای منفعلانه ویدیوها بستگی دارد. با نقشههای راه مدرن حرکت کنید، پروژههای واقعی بسازید و مهارتهای خود را به اشتراک بگذارید تا در دنیای جذاب فناوری جایگاه خود را پیدا کنید.
بیش از دو دهه در زمینه سلامت، پزشکی، روانشناسی و جنبههای فرهنگی و اجتماعی آنها مینویسد و تلاش میکند دانش را ساده اما دقیق منتقل کند.
پزشکی دانشی پویا و همواره در حال تغییر است؛ بنابراین، محتوای این نوشته جایگزین ویزیت یا تشخیص پزشک نیست.
مطالب مرتبط
treehouse رایگان نیست که… اتفاقا من خیلی دوست داشتم از آموزش هاش استفاده کنم اما متاسفانه رایگان نیست.
سایت های خیلی خوبیو معرفی کردین…ممنون
ولی بد نبود سایت مکتب خونه هم به این لیست اضافه می کردید.واقعا یک سایت خیلی خوب برای آموزش برنامه نویسی و سایر علوم هست.maktabkhooneh.org
مطلب ضعیفی بود. واژه «رایگان» کاملا اشتباه ذکر شده بود. چون بعضی از سایت ها فقط امکانات خیلی ابتدایی رو رایگان ارائه میدادن و درواقع 90% غیررایگان بودند.
یه پست تبلیغاتی با روش نوین !!!!
مقاله خیلی جالبی بود. کامل و جامع نوشته شده بود و خیلی استفاده کردم. ضمنا خیلی خوب شد که فرادرس رو هم معرفی کردید. من قبلا از آموزش های این سایت استفاده کرده بودم و خیلی خوب بود. حتی بعضا بهتر از نمونه های خارجی بودن.
خیلی ممنون
سایت های زیادی هستن که بهشون پرداخته نشده و انتظاری هم نیست اما یکی از بهترین منابع یادگیری متعلق به آقای امیرحسن عظیمی(پارس کلیک) هست که می تونید تو یوتیوب پیداش کنید
آموزش های خیلی زیادی تو ضمینه های مختلف برای سطوح مختلف به رایگان و به زبان فارسی گذاشته
خیلی بی معرفتی هستش که tutsplus رو ننوشتید که توش jeffrey way آموزش های زیادی داره
فکر میکنم دلیلش این باشه ک تاتس پلاس جزو منابع “رایگان” همونطور ک در عنوان متن قید شده نیست وگرنه لیندا قطعا فراگیری ، تخصص و کیفیتی فراتر از رقبا داره.
بسیار عالی بود آقای مجیدی ممنون از شما و زحماتتون.
به لیست فوق میتوان سایت edx.org را هم اضافه نمود که مطالب آموزشی دانشگاههای مختلف را قرار میدهد.
همیشه پای زبان انگیسی در میان است…غصه خوردم!
سپاس از شما برای معرفی
تقریبا برنامه نویسی هستند همشون تا علوم کامپیوتر!!
بسیار عالی بود!
ممنون
به عرض سلام و خسته نباشید خدمت شما عزیزان، بیشتر از پنج سال میشود که معمولاً هر روز صبح خواننده مطالب بسیار خوب ومفید شما عزیزان هستم.بی شک مطالب ارزنده و تحسین برانگیزتان جزو اولین ها در سطح کشور میباشد که با ابراز در این چند خط کوتاه هرگز حقتان ادا نخواهد شد.از بودنتان بسیار خرسند و مسروریم.پیروز و موفق باشید.
سلام
من یه سایت آموزشی خوب واسه Google Android Studio میخواستم. از مبتدی تا پیشرفته
کسی سراغ داره؟
ممون دکتر از وبسایت های خوبی که معرفی کردی. من هم میخوام یک وبسایت بهتون معرفی کنم . http://www.learnjavaonline.org/en/
با این وبسایت میتونید جاوا , سی ,پی اچ پی , پایتون و چندین و چند زبان برنامه نویسی دیگه رو یاد بگیرید. یکی از ویژگی های بسیار عالی این سایت اینه که قدم به قدم آموزش میده.
امیدوارم مفید باشه.
تشکر از بابت این پست بسیار مفید و کاربردی.
تقریبا منبع عمده ای نبود که شما آن را لیست نکرده باشید. به ویژه اینکه با معرفی منابع با کیفیت داخلی به زبان فارسی، این لیست با ارزش را کامل کردید.
لطفاً از این نوع پست ها که به معرفی منابع مطالعه جهت آموختن بیشتر اختصاص دارند، بیشتر ارائه کنید.
یک پزشک از معدود وبسایت های ایران است که چگالی افرادی که عطش آموختن در آن دارند، به صورت معنی داری بالا است و برای همین، این نوع معرفی های جامع، برای ما خیلی مفید هستند. مخصوصا فرادرس که من با آن آشنا نبودم و با معرفی شما، الان می بینم که چه عنوان های آموزشی جالبی داشته و من از آن مطلع نبودم.
سلام دوستان عزیز،
من علاقه مند به برنامه نویسی برای iOS ایفون و اندروید هستم. کدام زبان برنامه نویسی را توصیه میکنید؟