درباره عفونت های ویروسی، باکتریایی و قارچی و چگونگی مواجهه با آن ها بیشتر بدانیم

رپورتاژ

عفونت هنگامی اتفاق می افتد که یک ارگانیسم خارجی وارد بدن شخص شده و باعث آسیب به آن شود. این ارگانیسم خارجی از بدن فرد برای بقا، تولید مثل و تکثیر استفاده می کند. این ارگانیسم های عفونی به عنوان پاتوژن شناخته می شوند. نمونه هایی از عوامل بیماری زا (پاتوژن) شامل باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و پریون ها هستند. پاتوژن ها می توانند به سرعت تکثیر یافته و با محیط خود سازگار شوند.

برخی از عفونت ها، خفیف بوده و به سختی قابل توجه هستند، اما برخی دیگر شدید، کشنده و در برابر درمان مقاوم هستند. عفونت می تواند به روش های مختلفی منتقل شود.

راه های انتقال عفونت شامل تماس با پوست، مایعات بدن، مدفوع، استنشاق ذرات موجود در هوا و تماس با اجسامی که فرد آلوده آن را لمس کرده است، می باشند. نحوه انتشار عفونت و تاثیر آن بر بدن انسان به نوع عامل عفونی بستگی دارد.

سیستم ایمنی بدن یک مانع موثر در برابر ورود عوامل عفونی است، اما کلنی های بیماری زا ممکن است برای مبارزه با سیستم ایمنی بدن بیش از حد بزرگ شوند. در این مرحله، عفونت ها می توانند به بدن آسیب برسانند.

درمان عفونت به نوع عامل ایجاد کننده عفونت بستگی دارد. در این مقاله به رایج ترین و کشنده ترین انواع عفونت ها یعنی عفونت های باکتریایی، ویروسی، قارچی و پریون ها می پردازیم.

انواع عفونت

باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها، تک سلولی ها، انگل ها و پریون ها انواع مختلفی از عوامل بیماری زا هستند. این عوامل بیماری زا از نظر اندازه، شکل، عملکرد، محتوای ژنتیکی و نحوه رفتارشان در بدن متفاوت هستند.

به عنوان مثال، ویروس ها از باکتری ها کوچکتر هستند و می توانند وارد بدن میزبان شده و کنترل سلول ها را به دست بگیرند. با این حال، باکتری ها می توانند بدون نیاز به یک میزبان، زنده بمانند.

عفونت های ویروسی

عفونت های ویروسی در اثر ویروس ایجاد می شوند. تصور می شود میلیون ها نوع ویروس وجود داشته باشد، اما تنها ۵۰۰۰ نوع آن ها شناسایی شده اند. ویروس ها حاوی یک قطعه کوچک از کد ژنتیکی هستند و توسط یک لایه پروتئین و چربی محافظت می شوند.

ویروس ها به میزبان حمله کرده و خود را به یک سلول از بدن میزبان متصل می کنند. ویروس ها با ورود به سلول، مواد ژنتیکی خود را آزاد می کنند. این ماده ژنتیکی، سلول را مجبور به تکثیر می کند و بدین ترتیب ویروس تکثیر می یابد. هنگامی که سلول می میرد ویروس های جدیدی آزاد می شوند و این ویروس ها به سلول های جدید منتقل می شوند.

همه ویروس ها سلول میزبان خود را از بین نمی برند. برخی از آن ها عملکرد سلول را تغییر می دهند. به این ترتیب، ویروس هایی مانند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یا ویروس اپشتین–بار (EBV) می توانند با مجبور کردن سلول ها به تکثیر غیرقابل کنترل، به سرطان منجر شوند.

ویروس ها همچنین می توانند گروه های سنی خاصی مانند نوزادان یا کودکان خردسال را هدف قرار دهند.

ویروس ممکن است قبل از تکثیر مجدد برای یک دوره نهفته باقی بماند. به نظر می رسد فرد مبتلا به ویروس، بهبود یافته است اما ممکن است ویروس دوباره فعال شود.

در اینجا به چند نمونه از عفونت های ویروسی اشاره شده است:

  • سرماخوردگی، عمدتا ناشی از رایناویروس، کروناویروس و آدنوویروس است.
  • آنسفالیت و مننژیت، ناشی از انتروویروس و ویروس های تبخال.
  • زگیل ها و عفونت های پوستی، ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و ویروس تبخال (HSV).
  • گاستروانتریت، ناشی از نواویروس.

سایر عفونت های ویروسی شامل موارد زیر است:

  • ویروس زیکا
  • ویروس نقص سیستم ایمنی انسان (HIV)
  • هپاتیت C
  • ویروس پولیو
  • آنفولانزا (آنفلوانزا)
  • تب دنگ
  • آنفولانزای H1N1(خوکی)
  • ابولا
  • کروناویروس سندرم تنفسی خاورمیانه (MERS-CoV)

علائم عفونت ویروسی

علائم عفونت ویروسی عبارتند از:

  • آبریزش یا گرفتگی بینی
  • گلو درد
  • سرفه
  • گرفتگی و کوفتگی بدن
  • بدن درد خفیف یا سردرد خفیف
  • عطسه
  • تب خفیف
  • احساس ضعف عمومی

در برخی موارد داروهای ضد ویروسی می توانند کمک کننده باشند و از تولید مثل ویروس جلوگیری یا سیستم ایمنی میزبان را تقویت کنند.

آنتی بیوتیک ها در برابر ویروس ها موثر نیستند. استفاده از آنتی بیوتیک ها در برابر ویروس، باعث متوقف شدن ویروس نمی شود و خطر مقاومت آنتی بیوتیکی را افزایش می دهد.

هدف بیشتر درمان ها، تسکین علائم است تا سیستم ایمنی بدن بتواند بدون کمک دارو با ویروس مبارزه کند.

عفونت های باکتریایی

باکتری ها میکروارگانیسم های تک سلولی هستند که به عنوان پروکاریوت ها شناخته می شوند.

تخمین زده می شود حداقل یک نانیلیون (۱۰ به توان ۳۰) باکتری بر روی زمین وجود داشته باشد. بخش اعظمی از توده زیستی زمین از باکتری ها تشکیل شده است.

باکتریها سه شکل اصلی دارند:

  • کروی: این نوع باکتری ها معمولا ساده ترین باکتری برای درمان هستند و به کوکسی معروف هستند.
  • میله ای شکل: به این نوع باکتری ها باسیل گفته می شود.
  • مارپیچ: این نوع باکتری ها به عنوان اسپیروکت ها شناخته می شوند.

باکتری ها تقریبا می توانند در هر نوع محیطی زندگی کنند. از گرمای شدید گرفته تا سرمای شدید، و برخی حتی می توانند در زباله های رادیواکتیو زنده بمانند.

تریلیون ها سویه از باکتری وجود دارد، و تعداد کمی از آن ها باعث ایجاد بیماری در انسان می شوند. برخی از این باکتری ها در داخل بدن انسان مانند روده یا مجاری هوایی، بدون ایجاد آسیب به بدن، زندگی می کنند. این باکتری های مفید به باکتری های مضر حمله و از ایجاد بیماری جلوگیری می کنند.

با این حال، برخی از بیماری های باکتریایی کشنده هستند از جمله:

  • کلرا
  • دیفتری
  • دیسانتری (اسهال خونی)
  • طاعون بوبونیک
  • ذات الریه
  • توبرکلوزیس (بیماری سل)
  • حصبه
  • تیفوس

برخی از نمونه های عفونت های باکتریایی عبارتند از:

  • مننژیت باکتریایی
  • اوتیت مدیا (التهلب گوش میانی)
  • ذات الریه
  • سل
  • عفونت دستگاه تنفسی فوقانی
  • گاستریت (التهاب روده)
  • مسمومیت غذایی
  • عفونت چشم
  • سینوزیت
  • عفونت مجاری ادراری
  • بیماری های مقاربتی

عفونت های باکتریایی را می توان با آنتی بیوتیک ها درمان کرد، اما برخی از سویه ها مقاوم شده اند و می توانند در درمان زنده بمانند.

عفونت های باکتریایی و ویروسی موارد مشترک زیادی دارند. هر دو نوع عفونت بوسیله میکروب ها (باکتری ها و ویروس ها) ایجاد و از روش های زیر موجب انتقال آلودگی می شوند:

  • عطسه و سرفه
  • تماس با افراد آلوده بخصوص از طریق بوسه و رابطه جنسی
  • تماس با سطوح آلوده و مصرف مواد غذایی و آب آلوده
  • تماس با موجودات آلوده، از جمله حیوانات خانگی، دام و حشرات، مانند کک و کنه

میکروب ها همچنین می توانند موجب شرایط زیر شوند:

  • عفونت حاد، که کوتاه مدت است
  • عفونت های مزمن، که می تواند هفته ها، ماه ها یا یک عمر ماندگار باشند
  • عفونت های نهفته، که در ابتدا ممکن است باعث ایجاد علائم نشوند اما می توانند پس از ماه ها و سال ها دوباره فعال شوند

علائم عفونت باکتریایی

شما می توانید در اثر عفونت باکتریایی در هر نقطه از بدن علائم عمومی مانند تب، لرز و خستگی را تجربه کنید. افرادی که بیشتر در معرض خطر عفونت های باکتریایی هستند، از جمله سالمندان، افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف یا سابقه ابتلا به آسم، باید طی چند روز اول به پزشک مراجعه کنند.

گاهی اوقات علائم عفونت باکتریایی و ویروسی بسیار مشابه هستند. برای مثال، آبریزش بینی، سرفه، سردرد و خستگی می تواند با سرماخوردگی معمولی (ویروسی) و با عفونت سینوس (باکتریایی) ایجاد شوند. پزشک ممکن است از وجود علائم دیگر (مانند تب یا درد بدن)، طول مدت بیماری و انجام آزمایشات خاصی، تشخیص دهد بیماری ناشی از ویروس، باکتری یا برخی عوامل بیماری زای دیگر است.

برای تمایز بین عفونت های باکتریایی و ویروسی باید به پزشک عمومی خود اعتماد کنید. در صورت بروز تب ثانویه چند روز بعد از بیمار شدن، گمان می رود که یک بیماری تنفسی در اثر باکتری ایجاد شده باشد. اگر علائم زیر را داشتید با پزشک خود تماس بگیرید:

  • علائمی که بیش از ۱۰ روز طول بکشد
  • تب های مکرر
  • تنگی نفس
  • مخاط بیش از حد زرد یا سبز

عفونت قارچی

قارچ اغلب یک انگل چند سلولی است که می تواند با استفاده از آنزیم، مواد آلی را تجزیه و سپس جذب کند. تقریبا ۵۱ میلیون گونه قارچ وجود دارد.

قارچ ها از طریق پخش اسپورهای تک سلولی تولید مثل می کنند و ساختار آن ها به طور معمول بلند و استوانه ای و دارای رشته های کوچک انشعابی از بدنه اصلی است. این ساختار به عنوان هیفا شناخته می شود.

بسیاری از عفونت های قارچی در لایه های بالایی پوست ظاهر می شوند و برخی نیز در لایه های عمیق تر پیش می روند. استنشاق اسپورهای قارچی، می توانند منجر به عفونت های قارچی سیستمیک، مانند برفک یا کاندیدیازیس شوند. بیماری های سیستمیک روی کل بدن تاثیر می گذارد.

بدن معمولا دارای تعداد زیادی باکتری خوب و مفید است که به حفظ تعادل میکروارگانیسم ها در روده، دهان، واژن و سایر نقاط بدن کمک می کند.

اگر تعداد زیادی از باکتری های خوب و مفید از بین بروند، به عنوان مثال، با مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها، قارچ ها می توانند رشد کرده و باعث ایجاد مشکلات سلامتی برای میزبان شوند.

افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت قارچی هستند، عبارتند از کسانی که:

  • برای مدت طولانی از آنتی بیوتیک های قوی استفاده می کنند
  • سیستم ایمنی ضعیفی دارند، به عنوان مثال به دلیل ابتلا به HIV یا ایدز، دیابت، شیمی درمانی و یا قرار گرفتن تحت جراحی پیوند عضو

نمونه هایی از عفونت های قارچی عبارتند از:

  • تب دره یا کوکسیدیوئیدومایکوزیس
  • پای ورزشکاران
  • عفونت قارچی به شکل حلقوی
  • برخی عفونت های چشمی

بثورات می تواند نشانه ای از عفونت قارچی پوست باشد.

بیماری پریون

پریون پروتئینی است که هیچ ماده ژنتیکی ندارد. پریون به طور معمول بی ضرر است، اما اگر به شکلی غیر طبیعی تبدیل شود، می تواند به یک عامل سرکش تبدیل شده و بر ساختار مغز یا سایر قسمت های سیستم عصبی تاثیر بگذارد.

پریون ها در میزبان تکثیر نمی یابند یا از آن تغذیه نمی کنند، بلکه باعث ایجاد رفتار غیر طبیعی در سلول ها و پروتئین های بدن می شوند.

بیماری های پریون نادر بوده، اما به سرعت پیشرفت می کنند و در حال حاضر کشنده هستند.

پریون ها باعث بیماری های دژنراسیون مغزی می شوند، مانند:

  • آنسفالوپاتی اسفنجی گاو (BSE)، که به عنوان بیماری جنون گاوی شناخته می شود
  • بیماری کروتزفلد جاکوب (CJD) یا جنون گاوی، یک بیماریعصبی و کشنده تحلیل برنده مغز در انسان است

محققان برخی موارد بیماری آلزایمر را به عفونت پریون مرتبط می دانند.

سایر عفونت ها

عفونت هایی که در بالا به آن ها اشاره شد از انواع اصلی عفونت ها هستند، اما موارد دیگری نیز وجود دارند که می توانند بر بدن تاثیر بگذارند.

عفونت های تک یاخته ای

از دیگر عفونت ها می توان به عفونت های تک یاخته ای اشاره کرد. اسهال آمیبی نمونه ای از عفونت تک یاخته ای است.

عفونت هلمینت ها

هلمینت ها، ارگانیسم های چند سلولی بزرگتر هستند و زمانیکه کاملا بزرگ شدند، با چشم غیر مسلح قابل مشاهده هستند. این نوع انگل شامل کرم های پهن و کرم های حلقوی می باشند. این انگل ها همچنین قادر به عفونت زایی در بدن انسان هستند.

اکتوپارازیت

اکتوپارازیت ها یا انگل های خارجی، به جای اینکه وارد بدن میزبان شوند، روی بدن میزبان جای می گیرند. اکتوپارازیت هایی مانند مایت ها، کنه، شپش و کک می توانند با چسبیدن یا فرو رفتن در پوست، باعث ایجاد عفونت شوند.

اکتوپارازیت ها همچنین می توانند شامل بندپایانی مانند پشه ها باشند که با خوردن خون انسان عفونت را منتقل می کنند.

پیشگیری

هیچ روش واحدی برای جلوگیری از بیماری های عفونی وجود ندارد، اما نکات زیر می تواند خطر انتقال را کاهش دهد:

  • دست ها را خوب بشویید. مخصوصا قبل و بعد از تهیه غذا و بعد از استفاده از دستشویی
  • سطوح را تمیز کرده و از قرار دادن غذاهای پخته در دمای اتاق خودداری کنید.
  • واکسن های پیشنهادی توسط پزشک را دریافت کنید.
  • تنها در صورت تجویز، آنتی بیوتیک مصرف کنید و حتما مصرف مقدار توصیه شده را حتی اگر علائم زودتر از زمان پیش بینی شده بهبود یافت، ادامه دهید.
  • اتاق هایی را که در آن احتمال وجود مقدار بالایی از باکتری وجود دارد، ضد عفونی کنید. مانند آشپزخانه، حمام و دستشویی
  • آزمایشات تشخیص STD (بیماری های مقاربتی) انجام دهید و رابطه جنسی ایمن داشته باشید.
  • از به اشتراک گذاشتن وسایل شخصی مانند مسواک، شانه، تیغ، لیوان و ظروف خودداری کنید.
  • از توصیه های پزشک در مورد مسافرت یا کار کردن هنگام بیماری پیروی کنید، زیرا احتمال انتقال آلودگی به دیگران وجود دارد.

یک سبک زندگی سالم و فعال می تواند به تقویت سیستم ایمنی بدن و توانایی آن در دفاع از بدن در برابر انواع مختلف عفونت، کمک کند. برای مطالعه مطالب علمی روز دنیا به وبسایت پیتونیک مراجعه کنید.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.