دیابت چیست و چه عوارضی دارد؟
امروزه اکثریت جمعیت کشور در شهرها زندگی میکنند، فعالیت بدنی افراد و کسانی که در شهر زندگی میکنند، ناچیز است، جمعیت کشور رو به افزایش است، متوسط طول عمر نیز نسبت به سالهای گذشته بیشتر شده است. در عین حال تغذیه ما نسبت به گذشته نامناسب شده است، ناسالم و پرحجم. مجموعه این عوامل دست به دست هم داده و سبب افزایش شیوع دیابت شده است.
• دیابت چیست
دیابت یک عارضه ناشی از اختلال در تولید و یا عملکرد انسولین در بدن است. انسولین هورمون یا مادهای است که در لوزالمعده (پانکراس) تولید میشود و سلولها را قادر میسازد تا گلوکز را از خون بگیرد و برای تولید انرژی استفاده کنند. در صورتی که لوزالمعده فرد مبتلا به دیابت، انسولین مورد نیاز بدن را تولید نکند (دیابت نوع یک) و یا انسولین در لوزالمعده کم تولید شود یا انسولین تولید شده موثر واقع نشود (دیابت نوع دو) در نتیجه افراد مبتلا به دیابت نسبت به دیگر افراد در سوخت و ساز بدن خود نمیتوانند به خوبی از گلوکز یا قند استفاده کنند. در نتیجه قند خون آنان به مقدار قابل ملاحظهای افزایش مییابد. افزایش قند خون را «هیپرگلیسمی» مینامند. افزایش قند خون سبب ایجاد عارضههای زودرس و دیررس در بدن میشود، اگر دیابت پیشگیری و درمان نشود، بسیاری از این عوارض میتوانند سبب کاهش کیفیت زندگی برای فرد مبتلا به دیابت و خانواده او شود و احتمالاً خطر مرگ او را نیز تهدید میکند.
• عوارض زودرس دیابت
۱ـ کمای دیابتی: در اثر افزایش بیش از حد قند خون
۲ـ عفونتهای مکرر
۳ـ کاهش وزن
• عوارض دیررس دیابت:
۱- عارضه در چشم (رتینوپاتی) که ممکن است به نابینایی کامل ختم شود.
۲- عارضه در کلیه (نفروپاتی) که ممکن است باعث از کار افتادن کامل کلیهها شود.
۳- عارضه در اعصاب (نوروپاتی) که در صورت همراه شدن با اختلال در گردش خون ممکن است باعث ایجاد زخمهایی در پاها و نیز قانقاریا شود که در نهایت به قطع عضو میانجامد.
۴- عارضه در قلب و عروق که ممکن است به بیماریهای کشنده قلبی _ عروقی (زمینه ساز یک سکته قلبی) و سکته مغزی (یکی از عوامل اساسی ناتوانی و مرگ در افراد دیابتیک) منجر شود.
• انواع دیابت
دیابت نوع یک: بیشتر در کودکان و جوانان بروز میکند، اما در هر سنی امکان بروز آن نیز وجود دارد.
افراد مبتلا به دیابت نوع یک نمیتوانند انسولین را در حد کافی تولید کنند. بنابراین برای کنترل قند خون به تزریق انسولین نیاز دارند. عدم دسترسی به انسولین منجر به مرگ افراد مبتلا به دیابت نوع یک میشود.
دیابت نوع دو: بیشتر در میانسالی به بعد به ویژه در افراد دارای اضافه وزن شایع است. با توجه به پدیده رو به افزایش چاقی و کم تحرکی در افراد جوان دیابت نوع دو در دوران خردسالی و جوانی نیز بروز میکند. مبتلایان به دیابت نوع دو همیشه به انسولین نیاز ندارند و غالباً با تغذیه مناسب، کاهش وزن و فعالیت منظم بدنی قادرند دیابت خود را تحت کنترل درآورند.
همچنین ممکن است با دارو نیز درمان شوند، حدوداً ۹۵-۹۰ درصد کل افراد دیابتی در سراسر جهان مبتلا به دیابت نوع دو هستند.
• علائم دیابت
شروع دیابت نوع یک به طور معمول بسیار ناگهانی و ناراحتکننده است و علائم احتمالی آن عبارتند از:
• تکرر ادرار، تشنگی و خشکی غیرعادی دهان، خستگی مفرط و کمبود انرژی
• گرسنگی همیشگی، کاهش ناگهانی وزن، تاری دید و عفونتهای مکرر
شروع دیابت نوع دو تدریجی است. بنابراین تشخیص دیابت بسیار دشوار است. به هر حال علائم دیابت نوع یک ممکن است در مبتلایان به دیابت نوع دو نیز به صورت خفیفتر بروز کنند. در برخی افراد مبتلا به دیابت نوع دو هیچ یک از علائم زودرس دیابت بروز نمیکند و ممکن است سالها پس از ابتلا نیز بیمار بودن آنان مشخص شود. با وجود اینکه تاکنون درمان قطعی دیابت یافت نشده است، ولی برای کنترل آن راههای موثری وجود دارد. با کمک آموزش صحیح و پیش گرفتن یک شیوه صحیح در زندگی و درمان دارویی مناسب افراد دیابتی میتوانند از یک زندگی خوب، سالم و شاداب برخوردار شوند و همانند سایر افراد جامعه به زندگی فعال خود ادامه دهند.
یکی از مشکلات شایع بیماران دیابتی عارضه سندرم پای دیابت است که بیشتر انگشت شست پا را درگیر میکند. در بیماران مبتلا به دیابت، قطع اندام ۲۵ برابر بیشتر از افراد غیردیابتی است و در کل دنیا بیشتر از ۷۰ درصد موارد قطع عضو در بین بیماران دیابتی اتفاق میافتد. سندرم پای دیابتی در بیمارانی که از نظر سطح اقتصادی و اجتماعی در مرتبه پایینتری هستند، بیشتر اتفاق میافتد و به همین دلیل هر سال بیش از یک میلیون نفر از افراد مبتلا به دیابت در دنیا پای خود را از دست میدهند. این بدان معنا است که در هر ۳۰ دقیقه یک نفر به دلیل ابتلا به دیابت پای خود را از دست میدهد. زخم پای بیماران دیابتی در صورتی که همراه با کاهش حس پاها، تغییر شکل در پاها، تحت فشار بودن مستمر پاها، عفونت و بیماریهای عروقی باشد، منجر به قطع عضو میشود. در کشورهای پیشرفته از هر شش بیمار دیابتی یک نفر مبتلا به زخم پا در طول زندگی خود میشود. ولی در کشورهای در حال توسعه این رقم به مراتب بیشتر است. میتوان قطع عضو حاصل از دیابت را با مراقبت مستمر بیماران دیابتی که شامل «پیشگیری از دیابت، مراقبت از زخم پاها، افزایش دانش عمومی جامعه و پرسنل بهداشتی و تشکیل انجمنهای غیردولتی در ارتباط با دیابت» است، کاهش داد.
انجمن دیابت ایران
مطالب مرتبط
