گرانترین ماده جهان، آن چیزی نیست که در وهله اول حدساش را میزنید!
پس از یک سفر هفت ساله و پیمودن نزدیک به 4 میلیارد مایل، فضاپیمای OSIRIS-REx ناسا در صبح روز 24 سپتامبر 2023 با محمولهای گرانبها به آرامی در صحرای یوتا فرود آمد. این فضاپیما نمونهای از سیارک بننو را به ارمغان آورد.
تقریباً 225 گرم از ماده جمعآوریشده از سیارک77.6 میلیارد کیلوگرمی به دانشمندان کمک میکند تا در مورد شکلگیری منظومه شمسی و از جمله اینکه آیا سیارکهایی مانند بننو حاوی مواد شیمیایی سازنده زندگی هستند، بیاموزند.
بودجه ماموریت ناسا 800 میلیون دلار بود و در نهایت حدود 1.16 میلیارد دلار برای 225 گرم ماده هزینه در بر داشت.
اما آیا این گران ترین ماده شناخته شده، همین نمونه سیارک بنتو است؟!
اگر حساب کنیم، این نمونه 70000 برابر قیمت طلا ارزش دارد که در این ماهها فیمت جهانی آن (60 تا 70 دلار به ازای هر گرم) بوده است.
اولین مواد فرازمینی که به زمین بازگشت از برنامه آپولو بود. بین سالهای 1969 و 1972، در شش مأموریت آپولو 842 پوند، 382 کیلوگرم نمونه از ماه به زمین ارسال شد.
هزینه این برنامههای آپولو، با در نظر گرفتن میزان تورم، 257 میلیارد دلار بود. پس یک سنگهای ماه با قیمت 674 هزار دلار به ازای هر گرم ارزش بیشتری داشتند!
ناسا در حال برنامه ریزی برای بازگرداندن نمونه هایی از مریخ در اوایل دهه 2030 است تا ببیند آیا در آنها آثاری از حیات باستانی وجود دارد یا خیر. مأموریت بازگشت نمونه مریخ با هدف بازگرداندن 30 لوله نمونه با وزن کل 450 گرم است. مریخ نورد Perseverance قبلاً 10 نمونه از این نمونه ها را ذخیره کرده است.
با این حال، هزینه ها افزایش یافته، زیرا این ماموریت پیچیده است و شامل چندین ربات و فضاپیما میشود. بازگرداندن نمونهها میتواند 11 میلیارد دلار هزینه داشته باشد که هزینه آنها را به 24 میلیون دلار در هر گرم، میرساند که پنج برابر هزینه نمونههای بنتو است.
ما این همه برای نمونههای فضایی هزینه میکنیم. اما برخی از آنها رایگان به دست ما میرسند. تقریباً 50 تن نمونه رایگان از منظومه شمسی هر روز بر روی زمین میبارد. بیشتر آنها در جو می سوزند، اما اگر به زمین برسند شهاب سنگ نامیده میشوند و بیشتر آنها از سیارکها به زمین رسیدهاند.
مشکل اینجاست که تشخیص و بازیابی آنها ممکن است دشوار باشد. همه سنگ ها شبیه به هم هستند مگر اینکه متخصص زمین شناسی ماهری باشید.
بیشتر شهابسنگها از جنس کندریت هستند و میتوان آنها را به صورت آنلاین با قیمتی کمتر 50 سنت به ازاری هر گرم خریداری کرد. کندریتها با سنگهای معمولی تفاوت دارند زیرا حاوی دانههای گردی به نام کندرول هستند که در زمان تولد منظومه شمسی در 4.5 میلیارد سال پیش به صورت قطرات مذاب در فضا شکل گرفتند.
شهابسنگهای آهنی با پوستهای تیره که در اثر ذوب شدن سطح به هنگام عبور از جو ایجاد میشود و با الگوی داخلی بلورهای فلزی بلند متمایز میشوند.
قیمت آنها 1.77 دلار به ازای هر گرم یا حتی بالاتر است. پالازیتها شهاب سنگ های آهنی هستند که با ماده معدنی الیوین پوشیده شدهاند. هنگامی که برش داده شده و صیقل داده شوند، رنگ زرد مایل به شفافی دارند و می توانند بیش از 35 دلار در هر گرم به ازای هر گرم قیمت داشته باشند.
بیش از چند شهاب سنگ از ماه و مریخ به ما رسیده است. نزدیک به 600 عدد از ماه میآیند و بزرگترین آنها با وزن 1.8 کیلوگرم با قیمتی حدود 166 دلار به ازای هر گرم فروخته میشود.
حدود 175 شهاب سنگ از مریخ آمده اند. خرید آنها گرمی 388 دلار است. با استفاده از زمین شناسی و کانی شناسی میتوان پی به منشا آنها برد.
محدودیت این نمونههای «رایگان» این است که هیچ راهی برای دانستن اینکه آنها از کجای ماه یا مریخ آمدهاند وجود ندارد، که این امر سود علمی آنها را محدود میکند. همچنین، آنها به محض فرود روی زمین آلوده میشوند و میکروبهای یا ذرات آلی آنها احتمالا از آلودگی زمینی هستند.
عناصر و مواد معدنی گران قیمت
اما فراتر از نمونهها و سنگهای آسمانی برخی از عناصر و مواد معدنی زمینی گران به علت کمیابی گران هستند.
هفت عنصر رادیواکتیو در طبیعت آنقدر نادر هستند و ایجاد آنها در آزمایشگاه آنقدر دشوار است که حتی قیمتشان با هزینه نمونهبرداری فضایی از رقابت میکند. پولونیوم 209 -گرانترین آنها- گرمی 49 میلیارد دلار قیمت دارد.
همچنین قیمت زمرد مرغوب 10 برابر طلا و الماس سفید 100 برابر طلا است.
برخی از الماسها دارای ناخالصی بور هستند که به آنها رنگ آبی روشن می دهد. آنها بسیار کمیاب هستند و قیمتشان گرمی، 19 میلیون دلار است.
گرانترین ماده صناعی دنیا، یک “قفس” کروی کوچک از کربن است که اتم نیتروژن درون آن به دام انداخته شده. اتم داخل قفس بسیار پایدار است، بنابراین میتوان از آن برای اندازهگیری زمان استفاده کرد. endofullerenes از مواد کربنی ساخته شده و برای ایجاد ساعت های اتمی بسیار دقیق استفاده شود. قیمت: 141 میلیون دلار به ازای هر گرم
باز هم گرانتر!
اما پادماده که بسیار ناپایدار است و به محض تشکیل با ماده واکنش نشان میدهد و از بین میرود، از هر چیزی که میشناسیم گرانر است.
شتاب دهنده ذرات در سرن می تواند 10 میلیون آنتی پروتون در دقیقه تولید کند. خیلی زیاد به نظر می رسد، اما با این سرعت، میلیاردها سال طول میکشد تا یک گرم پادماده ساخته شود.
با این روند تولید، هزینه تولید یک گرم پاد ماده 3.5 در 10 به توان 16 دلار خواهد بود!
منبع: The Conversation
مطالب مرتبط
