آناتومی کلیه به زبان ساده و با عکس

۶ دی ۱۴۰۲آخرین بروزرسانی: ۶ دی ۱۴۰۲

زمان تقریبی مطالعه 4 دقیقه

کلیه‌ها اندام‌های حیاتی بدن ما هستند که نقش مهمی در حفظ سلامت کلی ایفا می‌کنند. این اندام‌های لوبیایی شکل در پشت حفره شکمی، یکی در هر طرف ستون فقرات قرار دارند. با وجود اندازه نسبتاً کوچکشان، کلیه‌ها فیلتر‌های توانمندی هستند که به تمیز نگه داشتن خون و حفظ تعادل مناسب مایعات و الکترولیت‌ها کمک می‌کنند.

ساختار خارجی:

اگر به نموداری از کلیه‌ها نگاه کنید، متوجه می‌شوید که شکل آن‌ها شبیه لوبیا است. هر کلیه تقریباً به اندازه یک مشت است و تقریباً ۴-۵ اینچ طول دارد. سمت مقعر کلیه که به نام هیلوم شناخته می‌شود، رو به ستون فقرات است. نایلوم محل اتصال شریان کلیوی، سیاهرگ کلیوی و حالب به کلیه است.

ساختار داخلی:

حالا بیایید ساختار داخلی کلیه‌ها را بزرگنمایی کنیم. کلیه را به عنوان یک اندام لایه‌ای تصور کنید که دارای یک لایه بیرونی به نام قشر کلیه و یک لایه داخلی به نام مدولای کلیه است.

قشر کلیه:

لایه بیرونی، قشر کلیه، مانند پوست محافظ کلیه است. این شامل ساختار‌های کوچکی به نام سلول‌های کلیوی است که خون را فیلتر کرده و به تشکیل ادرار کمک می‌کند.

نفرون‌ها، واحد‌های عملکردی کلیه، در قشر کلیه یافت می‌شوند. این ساختار‌های کوچک خون را فیلتر می‌کنند و مواد زائد و اضافی را از بین می‌برند.

مدولای کلیه:

لایه داخلی، مدولای کلیوی، در ساختاری هرم مانند قرار گرفته است. به این هرم‌های کلیوی می‌گویند. هر هرم دارای یک قاعده در قشر و یک نوک نوک تیز به نام پاپیلای کلیه است که رو به مرکز کلیه است.

لوله‌ها از سلول‌های کلیوی در قشر به داخل مدولای کلیه گسترش می‌یابند و نقش مهمی در غلظت و رقیق شدن ادرار دارند.

نفرون‌ها:

بیایید نگاهی دقیق‌تر به نفرون‌ها، واحد‌های میکروسکوپی مسئول عملکرد کلیه بیندازیم.

سلول کلیه:

در ابتدای هر نفرون سلول کلیوی است که از یک کپسول بومن و یک گلومرول تشکیل شده است. گلومرول شبکه‌ای از رگ‌های خونی ریز است که خون را فیلتر می‌کند.
همانطور که خون در گلومرول جریان می‌یابد، مواد زائد و مواد اضافی به داخل کپسول بومن فیلتر می‌شوند.

توبول کلیه:

مایع فیلتر شده که اکنون فیلتر نامیده می‌شود، به داخل لوله کلیوی حرکت می‌کند. این لوله یک سازه سیم پیچی است که به چندین بخش تقسیم می‌شود که هر کدام عملکرد خاصی دارند.

لوله پیچیده پروگزیمال: این اولین بخش است که در آن مواد ضروری مانند گلوکز و اسید‌های آمینه دوباره جذب خون می‌شوند.

حلقه هنله: این قسمت U شکل با بازجذب آب و نمک به غلظت یا رقیق شدن ادرار کمک می‌کند.

لوله پیچیده دیستال: تنظیمات بیشتر در تعادل الکترولیت در اینجا اتفاق می‌افتد و آب بیشتری دوباره جذب می‌شود.

مجرای جمع‌آوری:

فیلتر، که اکنون به ادرار تبدیل شده است، به داخل مجرای جمع‌کننده حرکت می‌کند. نفرون‌های متعدد به یک مجرای جمع‌کننده تخلیه می‌شوند.
مجرای جمع‌آوری ادرار را از طریق مدولای کلیه می‌برد، جایی که تنظیمات نهایی برای تعادل آب و الکترولیت انجام می‌شود.

تأمین خون:

کلیه‌ها مقدار قابل توجهی خون دریافت می‌کنند زیرا نقش مهمی در فیلتر کردن آن دارند.

سرخرگ کلیوی:

خون اکسیژن دار از طریق شریان کلیوی وارد کلیه می‌شود که با نفوذ به قشر کلیه به عروق کوچکتر منشعب می‌شود.
شریان کلیوی حامل مواد مغذی و اکسیژن لازم برای عملکرد متابولیک کلیه است.

سیاهرگ کلیوی:

خون تصفیه شده که اکنون فاقد مواد زائد است، کلیه را از طریق سیاهرگ کلیه خارج می‌کند.
سیاهرگ کلیوی خون تصفیه شده را به سیستم گردش خون برمی گرداند.

اتصالات سیستم ادراری:

کلیه‌ها جدا نیستند. آن‌ها در ارتباط با سایر بخش‌های سیستم ادراری کار می‌کنند.

حالب:

هر کلیه توسط لوله‌ای به نام حالب به مثانه متصل می‌شود.
حالب‌ها ادرار را از کلیه‌ها به مثانه منتقل می‌کنند و اجازه ذخیره موقت را می‌دهند.

مثانه:

مثانه یک اندام عضلانی است که ادرار را تا زمانی که آماده دفع از بدن شود ذخیره می‌کند.
تریگون، یک ناحیه مثلثی شکل در مثانه، به جلوگیری از رفلاکس ادرار به حالب‌ها کمک می‌کند.

مجرای ادرار:

مجرای ادرار لوله‌ای است که ادرار از طریق آن از بدن خارج می‌شود.
عضلات اطراف مجرای ادرار که به اسفنکتر‌های خارجی معروف هستند، ترشح ادرار را کنترل می‌کنند.

عملکرد کلیه‌ها:

اکنون که ساختار را درک کردیم، بیایید عملکرد‌های حیاتی کلیه‌ها را بررسی کنیم.

فیلتراسیون:

وظیفه اصلی کلیه‌ها تصفیه خون و حذف مواد زائد، یون‌های اضافی و آب از بدن است.

بازجذب:

مواد ضروری مانند گلوکز، اسید‌های آمینه و آب برای جلوگیری از دفع آن‌ها در ادرار، مجدداً در جریان خون جذب می‌شوند.

ترشح:

کلیه‌ها مواد خاصی مانند یون‌های هیدروژن و پتاسیم را در ادرار ترشح می‌کنند تا تعادل اسید و باز را حفظ کنند.

غلظت ادرار:

حلقه هنله و مجاری جمع‌آوری نقش مهمی در تمرکز ادرار دارند و در صورت نیاز بدن، آب را حفظ می‌کنند.

تنظیم فشار خون:

سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون که توسط کلیه‌ها فعال می‌شود، با کنترل تعادل سدیم و آب به تنظیم فشار خون کمک می‌کند.

تنظیم اریتروپوئز:

کلیه‌ها اریتروپویتین را تولید و آزاد می‌کنند، هورمونی که تولید گلبول‌های قرمز خون را در مغز استخوان تحریک می‌کند.

بیماری‌های شایع کلیوی:

علیرغم اهمیت آن‌ها، کلیه‌ها مستعد ابتلا به شرایط مختلف هستند.

سنگ کلیه:

تشکیلات کریستالی که می‌توانند هنگام عبور از مجاری ادراری باعث درد شدید شوند.

عفونت‌های دستگاه ادراری (UTIs):

عفونت‌هایی که می‌توانند کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه و مجرای ادرار را درگیر کنند.

نارسایی کلیه:

وضعیتی که در آن کلیه‌ها توانایی خود را برای عملکرد صحیح از دست می‌دهند و اغلب به دیالیز یا پیوند کلیه نیاز دارند.

بیماری کلیه پلی کیستیک (PKD):

یک اختلال ژنتیکی که منجر به تشکیل کیست‌های پر از مایع در کلیه‌ها می‌شود و به طور بالقوه بر عملکرد آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

نتیجه:

به طور خلاصه، کلیه‌ها اندام‌های قابل توجهی با ساختار پیچیده و عملکرد‌های اساسی هستند. توانایی آن‌ها در فیلتر کردن خون، تنظیم تعادل مایعات و الکترولیت‌ها و کمک به فرآیند‌های فیزیولوژیکی مختلف برای حفظ سلامت کلی بسیار مهم است. درک آناتومی اولیه و عملکرد کلیه‌ها می‌تواند به ما کمک کند تا اهمیت مراقبت از این اندام‌های حیاتی را درک کنیم و در صورت بروز هر گونه مشکلی به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشیم.