سندرم صدای انفجار در سر: آنچه درباره این اختلال مرموز میدانیم
آیا تاکنون هنگام خواب رفتن با صدای انفجاری درون سر خود ناگهان بیدار شدهاید؟ اگر چنین است، به احتمال زیاد دچار سندرم صدای انفجار در سر (Exploding Head Syndrome – EHS) شدهاید. این اختلال خواب که همچنان به خوبی درک نشده است، در دسته اختلالات خواب پاراسومنیاها (parasomnias) قرار میگیرد. از دیگر پاراسومنیاها میتوان به فلج خواب و پرشهای خواب یا میوکلونوس خواب (Hypnic Jerks) اشاره کرد که در آن هنگام خواب رفتن به شخص احساس سقوط دست میدهد.
سندرم صدای انفجار چیست؟
سندرم صدای انفجار از سال ۱۸۷۶ شناخته شده است و حتی گفته میشود فیلسوف و دانشمند فرانسوی رنه دکارت (René Descartes) نیز آن را تجربه کرده است. با این حال، اطلاعات بسیار کمی درباره این وضعیت داریم.
یک حمله معمول از این سندرم با تجربه یک صدای بلند و ناگهانی یا حس انفجار درون سر همراه است که در مرحله انتقال از بیداری به خواب رخ میدهد. صداهای شنیده شده میتوانند متفاوت باشند؛ از صدای شلیک گلوله تا صدای کوبیدن درهای یا حتی فریادهای نامفهوم.
این صداها کوتاه هستند (چند ثانیه یا کمتر)، بسیار بلندند و هیچ منبع خارجی آشکاری ندارند. برخی از افراد علاوه بر صداها، تجربه توهمات بصری کوتاه مانند درخشش نورهای روشن یا احساس گرمای شدید و حتی جریان الکتریکی در بدن خود را نیز گزارش میدهند.
شیوع سندرم صدای انفجار در سر
تخمین تعداد دقیق افرادی که این سندرم را تجربه میکنند دشوار است. یک مطالعه نشان داد که ۱۱ درصد از بزرگسالان سالم این تجربه را داشتهاند. در میان دانشجویان، این میزان به ۱۷ درصد افزایش یافته است. در پژوهش دیگری که در میان دانشجویان انجام شد، یکسوم از شرکتکنندگان حداقل یک بار در طول زندگی این سندرم را تجربه کرده بودند و حدود ۶ درصد از آنها ماهانه دچار این حالت میشدند.
دلایل بروز سندرم صدای انفجار
علت دقیق سندرم صدای انفجار ناشناخته است. یکی از نظریات محبوب این است که این سندرم در اثر اختلال در فرآیند طبیعی خاموش شدن مغز در هنگام انتقال به خواب رخ میدهد. در شرایط عادی، فعالیتهای بخشی از مغز به نام تشکیلات مشبک (Reticular Formation) در زمان خواب کاهش مییابد. این بخش از مغز مانند یک کلید روشن/خاموش عمل میکند که فعالیت قشرهای حسی مرتبط با بینایی، شنوایی و حرکت را کنترل میکند. در سندرم صدای انفجار، این فرآیند بهدرستی انجام نمیشود و یک جهش ناگهانی و ناهماهنگ از فعالیتهای عصبی رخ میدهد که فرد آن را بهعنوان صدای بلند و نامفهوم تجربه میکند.
آیا سندرم صدای انفجار خطرناک است؟
با وجود نام هراسبرانگیز آن، سندرم صدای انفجار بیخطر است. این اپیزودها بسیار کوتاه هستند و معمولاً با درد همراه نیستند. با این حال، تجربه آنها میتواند ترسناک باشد. در یک نظرسنجی از بیش از ۳۰۰۰ شرکتکننده که این سندرم را تجربه کرده بودند، ۴۵ درصد از آنها گزارش دادند که ترس زیادی را تجربه کردهاند و یکچهارم از آنها سطح بالایی از اضطراب را در واکنش به این حالت احساس کردند.
درمان و راههای مقابله با سندرم صدای انفجار
متأسفانه تاکنون پژوهشهای سیستماتیک برای درمان یا راههای مقابله با این سندرم انجام نشده است. اما برخی از شرکتکنندگان در نظرسنجی گزارش دادهاند که تغییر موقعیت خواب، تنظیم الگوی خواب و استفاده از تکنیکهای ذهنآگاهی (Mindfulness) به جلوگیری از وقوع این حالت کمک کرده است.
یادگیری اینکه سندرم صدای انفجار یک وضعیت رایج و بیخطر است، میتواند برای افراد مفید باشد. در یکی از مطالعات موردی، اطلاعات و اطمینان به فرد مبتلا باعث شد که اپیزودهای آن متوقف شود. بهبود عادات خواب نیز میتواند کمک بزرگی برای کاهش اضطراب ناشی از این تجربه باشد.
مطالب مرتبط
