آیا درمان پانیک با رویکرد CBT امکان پذیر است؟

رپورتاژ

آیا تابه‌حال ترس ناگهانی و اضطراب را تجربه کرده‌اید؟ با تجربه این احساسات، ضربان قلبتان بیشتر می‌شود و نفس کشیدن دشوار خواهد شد. آیا در‌ این شرایط احساس می‌کنید، همه چیز از کنترل خارج شده است؟ این نشانه‌ها اصولا به حمله پانیک اشاره می‌کنند و زندگی روزانه شما را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

میزان تواتر و شدت حملات پانیک متغیر بوده و از یک بار در هفته تا خوشه‌ای از حملات است که ممکن است در بین آن‌ها بیمار ماه‌ها بدون حمله باشد. معمولا اولین حمله بیرون از منزل بوده و شروع آن در اواخر نوجوانی و اوایل بلوغ می‌باشد. در برخی افراد انتظار بروز اضطراب در طول زمان ایجاد شده و باعث یک ترس عمومی و پرهیز از مکانهایا موقعیت‌هایی می‌شود که حمله پانیک در آن‌ها ممکن است رخ دهد.

اگر به‌دنبال رهایی از این حملات ترسناک هستید، می‌توانید از درمان شناختی-رفتاری (CBT) به‌عنوان یکی از مؤثرترین روش‌های روان‌درمانی کمک بگیرید. بسیاری از افراد از این روش برای مدیریت و کاهش حملات پانیک استفاده می‌کنند. در این مقاله CBT را به‌عنوان راه‌حل درمانی برای پانیک مورد بررسی قرار می‌دهیم. اگر نسبت‌به این موضوع کنجکاو هستید در ادامه همراه ما باشید.

درمان شناختی-رفتاری (CBT) چیست؟

درمان شناختی رفتاری (CBT) به‌عنوان نوعی روان درمانی شناخته می‌شود که برای مقابله با اضطراب و بی‌خوابی بسیار تاثیر‌گذار است. همچنین، این روش مشکلات متعددی را از‌قبیل موارد زیر حل می‌کند:

• سوء مصرف مواد
• دشواری در مدیریت احساسات شدید
• افسردگی
• اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)
• اختلالات خوردن
• انواع اعتیادها

رویکرد CBT در مقایسه با درمان‌های سنتی، عملی و مبتنی بر مهارت است. به‌طوری‌که درمانگران CBT تمرینات مختلفی را در جلسات درمانی مطرح می‌کنند. این تمرینات مهارت‌های لازم را برای مقابله با مشکلات به شما یاد می‌دهند. از روش‌های درمانی مختلفی CBT می‌توان به مواردی از‌قبیل درمان پذیرش و تعهد (ACT)، درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT)، مصاحبه انگیزشی، رفتار درمانی، مواجهه درمانی و غیره اشاره کرد.

 همچنین، نوعی از CBT مطرح شده است که به‌طور خاص برای درمان اختلال پانیک کاربرد دارد. از این درمان در مواردی به‌عنوان «درمان کنترل پانیک» یاد می‌شود. در فرآیند این روش درمانی از تمرینات خاصی استفاده می‌شود تا شما کمتر در معرض حملات پانیک قرار بگیرید. در نتیجه به شما کمک می‌کند که دلیل واکنش بدنتان در زمان بروز علائم پانیک متوجه شوید.

آیا CBT برای درمان اختلال پانیک موثر است؟

درمان شناختی-رفتاری یکی از راهکار‌های موثر برای درمان اختلال پانیک است. این روش یک راهکار درمانی اولیه برای مبارزه با اختلال پانیک به‌شمار می‌رود. به‌عبارت‌دیگر درمانگران قبل از امتحان روش‌های درمانی دیگر از این روش درمانی استفاده می‌کنند. البته استفاده از دارو نیز به‌عنوان یک درمان خط اول در‌نظر گرفته می‌شود.

اگر در تمام جلسات درمانی شرکت کنید و تمرینات خانگی را به‌صورت مرتب انجام دهید، بدون شک پیشرفت زیادی را روند درمان خود احساس خواهید کرد. می‌توان گفت بسیاری از افراد بعد از طی کردن تمام مراحل درمان از حملات پانیک و اضطراب رهایی می‌یابند.

CBT به عنوان یک درمان

یکی از اهداف اصلی درمان شناختی-رفتاری (CBT) غلبه بر الگو‌های تفکر منفی است. در‌این‌صورت افراد انتخاب‌های بهتری را در رفتار و اعمال خود خواهند داشت. افرادی‌که دچار اختلالات پانیک هستند، بیشتر تفکرات منفی بر آن‌ها غلبه دارد که کاهش اعتماد‌به‌نفس را به‌دنبال خواهد داشت. افکار ترسناک و منفی در بیشتر موارد نشانه‌‌ای از اختلالات پانیک قلمداد می‌شوند.

حملات پانیک با علائم جسمی و شناختی همراه است که از آن‌ها می‌توان به مواردی از‌قبیل تنگی نفس، تپش قلب، درد قفسه سینه و تعریق بیش‌از‌حد اشاره کنیم. این علائم ترسناک امکان دارد منجر به پیامد‌هایی مانند از دست دادن کنترل، دیوانه شدن یا مرگ شوند.

فرآیند CBT برای درمان

درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکی از روش‌های موثر برای مدیریت اختلال پانیک و اختلالات اضطرابی محسوب می‌شود. به مراجعان کمک می‌کند تا الگو‌های فکری منفی خود را بشناسند و با الگو‌های فکری مثبت‌تر جایگزین کنند. علاوه‌بر‌این، CBT به مراجعان در‌جهت مقابله با موقعیت‌های استرس‌زا کمک می‌کند. در ادامه مراحل CBT را برای تغییر افکار و رفتارهای ناسازگار مورد بررسی قرار می‌دهیم.

• شناسایی و جایگزینی افکار منفی: در اولین مرحله درمانگر به مراجع برای شناسایی افکار و الگو‌های فکری نادرست کمک می‌کند. به‌عنوان‌مثال، امکان دارد درمانگر از مراجع بخواهد زمانی‌که دچار پانیک می‌شود، به افکار شخصی‌اش بیشتر فکر کند.
• فعالیت‌ها و تمرینات شناسایی افکار منفی: درمانگر امکان دارد از فعالیت‌ها و تمرینات متنوعی در مسیر درمان استفاده کند تا مراجع به آگاهی درباره‌ی افکار منفی خود دست پیدا کند و آن‌ها را با تفکرات سالم‌تری جایگزین کند.
• تمرینات نوشتاری برای غلبه بر تفکر نادرست: تمرینات نوشتاری راهی موثر برای مقابله با الگو‌های فکری نادرست هستند. این تمرینات افزایش آگاهی را درباره‌ی الگو‌های فکری نادرست به همراه دارند و آن‌ها را با افکار مناسب جایگزین می‌کنند.
• توسعه مهارت‌ها و تغییر رفتارها: مرحله بعدی CBT شامل تقویت راهکارهای مقابله‌ای سالم برای تغییر رفتارهای ناسازگار است. در این مرحله، مراجع مهارت‌هایی را برای کاهش استرس و مدیریت اضطراب یاد می‌گیرد.
• حساسیت‌زدایی برای عبور از رفتارهای اجتنابی: حساسیت‌زدایی تکنیکی رایج در CBT است که به مراجع در‌جهت عبور از رفتار‌های اجتنابی کمک می‌کند.
• آموزش تکنیک‌های آرام‌سازی برای مدیریت اضطراب: در این مرحله تکنیک‌های آرام‌سازی به مراجع آموزش داده می‌شود تا در لحظات اضطراب‌زا از آن‌ها استفاده کنند.

انتظارات از CBT برای درمان اختلال پانیک (درمان کنترل پانیک)

حملات پانیک تجربه‌ای ترسناک و ناگهانی است که شما احساس می‌کنید هیچ کنترلی روی بدن و ذهن خود ندارید. با کمک گرفتن از روش‌های مناسب می‌توانید به‌صورت موثر با این حملات مقابله کنید. درمان شناختی-رفتاری (CBT) به‌عنوان یکی از روش‌های موثر برای درمان اختلال پانیک شناخته می‌شود. در این روند درمانی شما با فرایندهای فیزیولوژیکی بدن در هنگام حملات پانیک آشنا خواهید شد. در ادامه، مراحل و تکنیک‌های پانیک را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

آشنایی با پانیک

وقتی اختلال پانیک برای مراجع تشخیص داده می‌شود و برای درمان از CBT استفاده می‌کند، برای اولین گام باید درباره‌ی نحوه عملکرد حملات پانیک از نظر فیزیولوژیکی آگاهی کسب کند. زمانی‌که حمله پانیک رخ می‌دهد، مغز، سیستم عصبی و بدن شما به شیوه‌های خاصی با‌هم ارتباط برقرار می‌کنند. هر‌چه مراجع به درک بهتری درباره‌ی این موضوع برسد، آن را بهتر کنترل خواهد کرد.

بازآموزی تنفس

درمانگر شما امکان دارد، نحوه نفس کشیدن را در زمان حمله پانیک به شما آموزش دهد. اگر این دستورالعمل‌ها را به درستی جلو ببرید و الگو نفس کشیدن را تغییر دهید، شدت حمله پانیک کاهش پیدا می‌کند.

تغییر تفکر

در مراحل بعدی یاد خواهید گرفت، در موقعیت‌هایی که امکان دارد دچار پانیک شوید، افکار خود را به شکل متفاوت تغییر خواهید داد. بسیاری از افراد در مقابله با اختلال پانیک افکارشان تحریف می‌شود و این آسیب‌پذیری آن‌ها را بیشتر خواهد کرد.

کدام درمان برای اختلال پانیک بهتر است – CBT یا دارو؟

طبق تحقیقات انجام شده در سال 2005، CBT یکی از روش‌های درمانی مربوط‌به اختلال پانیک است. همچنین، برخی از مطالعات نشان می‌دهد ترکیب CBT و داروها برای درمان اختلال پانیک تاثیر می‌گذارد. البته بیشتر افراد یکی از این گزینه‌ها را برای مقابله با این مشکل ترجیح می‌دهند.

افرادی‌که از روش CBT برای درمان اختلال پانیک استفاده می‌کنند تا سال‌های متمادی سلامت خود را خواهند داشت. اما افرادی‌که دارو درمانی را ترجیح می‌دهند، با قطع دارو مشکلاتشان باز خواهد گشت. از رایج‌ترین دارو‌ها می‌توان به مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) مانند زولوفت، پاکسیل، لکساپرو، پروزاک و دیگر داروها اشاره کنیم. البته در مواردی مهارکننده‌های بازجذب سروتونین-نوراپی‌نفرین (SNRIs) مانند سیمبالتا، افکسور و پریستیق تجویز می‌شوند.

بسیاری از افراد تمایل دارند مصرف دارو‌های مربوط به اختلالات پانیک را متوقف کنند؛ زیرا عوارض متعددی را به همراه دارد. در این شرایط درمان شناختی-رفتاری به افراد در‌جهت کاهش و کنار گذاشتن کلی دارو‌ها کمک می‌کند.

چه چیزهای دیگری می‌تواند به حملات پانیک و اختلال پانیک کمک کند؟

حملات پانیک زندگی روزمره را به‌شدت تاثیر می‌گذارد. به‌طوری‌که لحظات شما را توام با استرس و اضطراب می‌کند. برای مدیریت این شرایط راهکار‌های متعددی وجود دارد که کاهش علائم را به دنبال خواهد داشت که در ادامه آن‌ها را بررسی خواهیم کرد.

کتاب‌درمانی

کتاب خودیاری متعددی در بازار موجود است که برای افراد مبتلا به اختلال پانیک بسیار مفید و کاربردی عمل می‌کنند:

• کتاب‌ Panic Attacks Workbook نوشته دیوید کاربونل، دکترای روان‌شناسی
• کتاب Panic Stations
• کتاب کار Mastering Your Anxiety and Panic نوشته دیوید بارلو و میشل کراسکه

کاهش استرس از طریق روش بر ذهن‌آگاهی (MBSR)

کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی یک کلاس گروهی ۸ هفته‌ای است که در آن تکنیک‌های مربوط‌به مدیتیشن آموزش داده می‌شود. این آموزش‌ها روی اختلالات پانیک تاثیر‌گذار هستند. شما می‌توانید این آموزش‌ها را به‌صورت آنلاین نیز تهیه کنید و از آن‌ها در‌جهت بهبود بهره ببرید.

آموزش دیدن

اختلال پانیک را می‌توانید با بالا بردن دانش بهبود دهید. علاوه‌بر کتاب‌هایی که پیشنهاد شده می‌توانید مفاهیم مهم مرتبط با اختلال پانیک را از منابع دیگر آموزش ببینید. با یادگیری این مفاهیم، برای مقابله با CBT بهتر آماده خواهید شد و می‌توانید تصمیمات درست بگیرید.

درمان پانیک با استفاده از CBT به شناسایی و تغییر الگوهای فکری منفی و رفتارهای ناکارآمد کمک می‌کند. البته تغییر این روش‌ها به زمان و تمرین نیاز دارد. طبق تحقیقات صورت گرفته، به نتیجه رساندن این تمرینات به پشتکار و همراهی متخصصان کمک بسزایی می‌کند.