آیا گوگل در مسیر سقوط قرار گرفته و جوان‌ها دیگر کمتر در گوگل جستجو می‌کنند؟

اگر گوگل یک کشتی بود، همانند تایتانیک در ساعت‌های پیش از برخورد با کوه یخی می‌ماند—در اوج شکوه، به‌ظاهر شکست‌ناپذیر، اما در آستانه رویارویی با نیرویی طبیعی که می‌تواند نامش را با فاجعه‌ای بزرگ گره بزند.

چرا آینده گوگل در هاله‌ای از ابهام است

گوگل، شرکتی که زمانی نماد بلامنازع جستجوی اینترنتی بود، اکنون با موجی از تهدیدهای پیچیده و به هم مرتبط مواجه شده است. از تغییر رفتار کاربران تا ظهور هوش مصنوعی و سقوط کیفیت وب، این چالش‌ها نه‌تنها مدل کسب‌وکار اصلی گوگل، یعنی جستجوی اینترنتی را تهدید می‌کنند، بلکه آینده درآمدهای کلان این شرکت را نیز در معرض خطر قرار داده‌اند.

تغییر رفتار کاربران: ظهور رقبا در جستجو

اولین تهدید، تغییر عادات کاربران در جستجوی اطلاعات و خرید آنلاین است. در حالی که گوگل زمانی اولین انتخاب برای جستجو بود، اکنون بسیاری از کاربران به جای آن مستقیماً به آمازون Amazon روی آورده‌اند. این تغییر، میلیاردها دلار بودجه تبلیغاتی را از گوگل به سوی آمازون سوق داده است.

همچنین، تیک‌تاک TikTok با رشد سریع در محبوبیت، نقش جالبی در این تغییر ایفا کرده است. داده‌های اخیر نشان می‌دهند که ۲۳ درصد از کاربران تیک‌تاک در کمتر از ۳۰ ثانیه پس از باز کردن این برنامه شروع به جستجو می‌کنند. حجم جستجوی روزانه این پلتفرم به سه میلیارد درخواست در روز رسیده است؛ عددی که گوگل نمی‌تواند به‌سادگی از کنار آن عبور کند.

تحقیقات نشان می‌دهند که سهم گوگل از بازار تبلیغات جستجوی آمریکا تا سال ۲۰۲۵ به زیر ۵۰ درصد خواهد رسید. این یک نقطه عطف تاریخی برای شرکتی است که زمانی به‌طور کامل این بازار را در اختیار داشت.

تهدید هوش مصنوعی: پایان سلطه جستجوی سنتی؟

هوش مصنوعی به‌سرعت در حال بازتعریف معنای جستجوی اینترنتی است. ابزارهایی مانند پرپلکسیتی Perplexity و چت‌جی‌پی‌تی ChatGPT که قابلیت پاسخ‌گویی مستقیم به سوالات کاربران را دارند، به‌سرعت محبوب شده‌اند.

شرکت‌هایی مانند متا Meta و مایکروسافت Microsoft نیز به توسعه موتورهای جستجوی خود بر پایه هوش مصنوعی پرداخته‌اند و این روند در حال گسترش است. علاوه بر این، اپل Apple و مایکروسافت با ادغام فناوری‌های هوش مصنوعی در سیستم‌عامل‌های خود، دسترسی کاربران به این ابزارها را آسان‌تر از همیشه کرده‌اند.

به گفته کارشناسان، گوگل با یک چالش بزرگ روبه‌رو است: «هوش مصنوعی برای گوگل همان تهدیدی را به همراه دارد که تجارت الکترونیک برای والمارت Walmart به وجود آورد.» همان‌طور که آیفون سلطه مایکروسافت در رایانش مصرف‌کننده را به چالش کشید، هوش مصنوعی نیز می‌تواند گوگل را به حاشیه براند.

البته، گوگل بی‌کار ننشسته است. این شرکت اخیراً خلاصه‌سازی هوش مصنوعی در نتایج جستجوی خود را در آمریکا راه‌اندازی کرده است. هدف این اقدام، مقابله با رقابت شدید از سوی ابزارهای هوش مصنوعی شرکت‌های نوظهور و غول‌های فناوری است.

سقوط کیفیت وب: ضربه به اکوسیستم محتوا

اما شاید بزرگ‌ترین تهدید برای گوگل، روندی باشد که فراتر از کنترل مستقیم این شرکت است: کاهش کیفیت کلی محتوای وب.

این مسئله را مقاله منبع ما فقط از زاویه  افزایش تولید محتواهای بی‌کیفیت و تکراری توسط هوش مصنوعی، دیده.

(اما فراتر از آن مقالات تمام‌انسانی وب هم روز به روز بدتر می‌شوند. نویسندگان سایت‌های بزرگ دیگر سالهاست که برای نوشتن مقالات تحقیقی وقت نمی‌گذارند، چون کسی مقالات باکیفیت آنها را نمی‌خواند. صاحبان نشریات هم که آمار محبوبیت مطالب زرد را دیده‌اند، رو به سفارش تولید مطالب خبری مانند اخبار زندگی سلبریتی‌ها و اینفلوئنسرها آورده‌اند. از سوی دیگر با وجود تغییر مداوم الگوریتم‌های گوگل، این الگوریتم‌ها دچار نوعی آشفتگی شده‌اند و به اصطلاح دست آنها برای سئوکاران رو شده و شاخص‌های عمده گوگل را مدتهاست دریافته‌اند. به همین خاطر بسیاری از نویسندگان به جای تمرکز بر تولید مطالب با طول مناسب با ادبیات پیراسته و خوب، رو به تولید صنعتی مطالب طولانی با فرکانس منزجرکننده تکرار کلمات کلیدی رو آورده‌اند.)

از سوی دیگر، پاسخ‌های هوش مصنوعی که گوگل در نتایج جستجوی خود ارائه می‌دهد، کاربران را از کلیک بر روی لینک‌های موجود بی‌نیاز می‌کند. این موضوع باعث کاهش ترافیک وب‌سایت‌ها شده و مدل کسب‌وکار آن‌ها را تضعیف می‌کند.

بررسی‌ها نشان داده‌اند که این تغییرات می‌توانند تا دو میلیارد دلار از درآمد ناشران محتوا را از بین ببرند. کاهش کلیک بر تبلیغات گوگل نیز در همین راستا است؛ داده‌ها نشان می‌دهند نرخ کلیک بر روی تبلیغات جستجو در سال گذشته حدود ۸ درصد کاهش یافته است.

آیا گوگل می‌تواند از این بحران عبور کند؟

با وجود تمام این چالش‌ها، برخی کارشناسان معتقدند که گوگل به این زودی‌ها سلطه خود را از دست نخواهد داد. تحقیقات در حوزه رفتارشناسی اقتصادی نشان می‌دهد که مردم به عادت‌های خود پایبندند و مگر اینکه محصولی واقعاً بهتر ارائه شود، تغییر پلتفرم برای کاربران سخت است.

با این حال، پرونده ضدانحصاری دولت آمریکا نیز می‌تواند فشار مضاعفی بر گوگل وارد کند. این پرونده پیشنهاد کرده است که گوگل حق ارائه موتور جستجوی پیش‌فرض در دستگاه‌های اندرویدی را از دست بدهد یا حتی بخش‌هایی از کسب‌وکار خود مانند مرورگر کروم Chrome را بفروشد.

گوگل این پیشنهادها را «بیش از حد گسترده» توصیف کرده و معتقد است این اقدامات به جای کمک، به نوآوری آسیب خواهد زد. این پرونده سال‌ها طول خواهد کشید تا به نتیجه برسد، اما کارشناسان بر این باورند که نیروی رقابتی ناشی از تغییرات تکنولوژیکی، تأثیر عمیق‌تری نسبت به این اقدامات قانونی خواهد داشت.