تاهلیکوا، نهنگ مادری که در سوگ فرزند درگذشتهاش، پیکر کودکاش را در دریا حمل (تشییع) میکند!
تاهلیکوا (Tahlequah)، نهنگ قاتل (Orca) معروفی که در سال 2018 با حمل جسد بچه مردهاش برای 17 روز و طی مسافت 1600 کیلومتر دنیا را شگفتزده و اندوهگین کرد، بار دیگر با یک تراژدی مشابه مواجه شده . این مادر داغدیده پس از از دست دادن تازهترین نوزادش، دوباره رفتار اندوهبار حمل جسد را از سر گرفته است.
این صحنه که بار دیگر احساسات مردم و دانشمندان را برانگیخته، به نمادی از پیوندهای عاطفی عمیق میان حیوانات تبدیل شده است. اما این بار سوالات بیشتری درباره دلایل این رفتار و شرایط نگرانکننده این گونه نادر و آسیبپذیر مطرح شده است.
یک تولد کوتاه و پایانی تلخ
بچه جدید تاهلیکوا که J61 نام داشت، برای اولین بار در 20 دسامبر 2024 در آبهای پوگِت ساوند (Puget Sound) دیده شد. اما تنها 11 روز بعد، در شب سال نو میلادی، تیمی از مرکز تحقیقات نهنگها (CWR) خبر از مرگ این نوزاد داد.
CWR که یکی از مراکز پژوهشی پیشرو در مطالعه و حفاظت از نهنگهای قاتل ساکن جنوبی (Southern Resident Killer Whales) است، اعلام کرد که این اتفاق بهخصوص به دلیل ماده بودن J61، ضربهای مضاعف محسوب میشود. مادهها میتوانند در آینده نسل جدیدی را به دنیا بیاورند و مرگ آنها از نظر بقای این گونه اهمیت ویژهای دارد.
چه چیزی باعث مرگ نوزاد شد؟
علت دقیق مرگ J61 هنوز مشخص نشده است. اما تیم پژوهشی پیشتر رفتارهای غیرمعمولی میان تاهلیکوا و بچهاش مشاهده کرده بود که نشانههایی از تولد زودرس و مشکلات جسمانی را مطرح میکرد.
علاوه بر این، وضعیت جسمی خود تاهلیکوا نیز از چند ماه پیش نگرانکننده گزارش شده بود. در اکتبر 2024، او با شرایط بدنی ضعیف و تغذیه نامناسب دیده شده بود. این مشکلات ممکن است در سلامت بچهاش هم تأثیر گذاشته باشد.
رفتار عجیب یا نشانهای از غم؟
تاهلیکوا بعد از مرگ نوزادش شروع به حمل جسد او کرد، رفتاری که قبلاً در سال 2018 نیز دیده شده بود. آن زمان، او جسد بچهاش را برای 17 روز روی سر خود حمل کرد و در مسافتی حدود 1600 کیلومتر شنا کرد.
دانشمندان این رفتار را نوعی نمایش سوگ و اندوه عمیق تفسیر میکنند. مایکل وایس (Michael Weiss)، مدیر تحقیقات در CWR، میگوید: پیوند بین مادران نهنگهای قاتل و بچههایشان به طرز باورنکردنی قوی است، تقریباً چیزی شبیه به عمیقترین روابط اجتماعی که در انسانها میبینیم. به نظر میرسد تاهلیکوا هنوز آماده خداحافظی نیست.
رفتار مشابهی در سایر نهنگها و پستانداران دریایی (Cetaceans) نیز مشاهده شده است. برخی از پژوهشگران این رفتار را نشانهای از هوش بالای این حیوانات و تواناییشان در تجربه احساساتی مانند غم و فقدان میدانند.
نگرانیهای جدید برای سلامت مادر
یکی از نگرانیهای اصلی پژوهشگران این است که تاهلیکوا، مانند دفعه قبل، برای مدت طولانی با جسد بچهاش بماند و در این مدت نتواند به اندازه کافی تغذیه کند.
در سال 2018، حمل جسد باعث شد او انرژی زیادی از دست بدهد و حتی برای زنده ماندن خود به خطر بیفتد. حالا هم تیم CWR قصد دارد بهطور مداوم او را زیر نظر بگیرد تا از وضعیت سلامتش مطمئن شود.
درسهایی از رفتارهای احساسی حیوانات
رفتار تاهلیکوا بار دیگر بحثهای علمی درباره احساسات حیوانات را زنده کرده است. پژوهشها نشان دادهاند که نهنگهای قاتل ارتباط اجتماعی پیچیدهای دارند و گروههای خانوادگی آنها (matrilines) تحت رهبری مادران شکل میگیرد.
آنها برای شکار، سفر و حتی سوگواری به ارتباط نزدیک با یکدیگر نیاز دارند. مطالعات نشان داده که نهنگها حافظه قوی دارند و حتی ممکن است خاطرات اعضای ازدسترفته خانوادهشان را برای مدتها حفظ کنند.
چرا این اتفاق نگرانکننده است؟
نهنگهای قاتل ساکن جنوبی یکی از گونههای در معرض خطر انقراض هستند. در حال حاضر، تنها حدود 75 عضو از این گونه باقی مانده است.
کاهش منابع غذایی، آلودگی آبها، و سر و صدای کشتیها که ارتباط صوتی آنها را مختل میکند، تهدیدهای اصلی برای بقای این حیوانات محسوب میشوند. مرگ J61 علاوه بر اینکه از نظر احساسی تکاندهنده است، زنگ خطری برای آینده این جمعیت آسیبپذیر نیز به شمار میآید.
گامهای بعدی برای حفاظت از این گونه
مرکز تحقیقات نهنگها (CWR) و دیگر سازمانهای محیطزیستی در حال تلاش برای حفاظت از این گونه هستند. آنها به مطالعه رفتارها، بررسی وضعیت تغذیهای و کنترل شرایط زیستی این حیوانات ادامه میدهند تا از کاهش بیشتر جمعیت جلوگیری کنند.
همچنین پژوهشگران به دنبال راههایی برای کاهش آلودگی صوتی و بهبود منابع غذایی این حیوانات هستند. بدون این اقدامات، نهنگهای قاتل ساکن جنوبی ممکن است در آینده نزدیک منقرض شوند.
داستان تاهلیکوا تصویری دردناک از پیوند عاطفی عمیق میان مادر و فرزند در دنیای حیوانات را نشان میدهد. او نهتنها نمادی از عشق مادرانه است، بلکه به ما یادآوری میکند که حیوانات نیز میتوانند غم و فقدان را احساس کنند.
این رفتار احساسی باعث شده است که پژوهشگران و دوستداران محیط زیست، اهمیت بیشتری به مطالعه زندگی عاطفی حیوانات بدهند و در جهت حفظ آنها گامهای مؤثرتری بردارند.
مطالب مرتبط
