فیلم های شبیه Sicario – خشونت مرزی، تردید اخلاقی و نبرد پنهان
فیلم Sicario به کارگردانی دنی ویلنوو در سال ۲۰۱۵، یکی از تکاندهندهترین و در عین حال تأملبرانگیزترین آثار معاصر در ژانر تریلر جنایی است. امیلی بلانت، بنسیو دلتورو و جاش برولین در نقشهایی محوری و پرتنش حضور دارند. داستان درباره مأمور افبیآی جوانی بهنام کیت است که به گروهی مخفی از نیروهای ضدکارتل در مرز مکزیک-آمریکا میپیوندد و بهتدریج در چرخدندههای خاکستری جنگی کثیف گرفتار میشود. فیلم با فیلمبرداری استادانه راجر دیکینز، طراحی صوتی بینظیر و موسیقی خفقانآور یوهان یوهانسون، فضای ترسآور و پرتعلیقی خلق میکند که مخاطب را از ابتدا درگیر میسازد. Sicario نه تنها یک اکشن یا تریلر، بلکه واکاوی تلخ قدرت، فساد و تضاد میان قانون و بیقانونی است.
از نقاط برجسته فیلم، برخورد صادقانه با مسأله جنگ با مواد مخدر است، بیآنکه در دام کلیشهها یا قهرمانسازی بیفتد. شخصیتهای فیلم نه سیاهاند و نه سفید؛ بلکه در طیفی از خاکستری قرار دارند که در آن، انتخاب درست و غلط در هم میآمیزد. امیلی بلانت بهعنوان شخصیتی اخلاقمدار، بهتدریج درمییابد که در نبردی وارد شده که در آن قانون، صرفاً پوششی برای خشونت هدفمند است. شخصیت الخاندرو با بازی بنسیو دلتورو، با کمترین دیالوگ، عمقی از درد، انتقام و خوی حیوانی را بازتاب میدهد. پایان فیلم، مخاطب را در سکوت و هراس باقی میگذارد و از او میخواهد که خود تصمیم بگیرد: آیا عدالت ممکن است یا تنها توهمی در دل تاریکی است؟
Sicario نه تنها از نظر بصری و داستانی، بلکه از نظر ساختار اخلاقی نیز فیلمی منحصربهفرد است. در آن، هیچ قطعیتی وجود ندارد و هیچ پاسخی نهایی عرضه نمیشود؛ تنها تصویری از جهانی بیرحم و سرد که در آن، «خوب بودن» نه تنها دشوار، بلکه گاهی خطرناک است. سبک کارگردانی ویلنوو، پرهیز از نمایش مستقیم خشونت و تمرکز بر تنش درونی، باعث میشود که هر صحنه فیلم، آمیختهای از ترس، تردید و تعلیق باشد. روایت از نگاه یک تازهوارد، تماشاگر را در موقعیتی قرار میدهد که همذاتپنداریاش با شخصیتها به تجربهای روانی و اخلاقی بدل شود. Sicario فیلمی است که بهجای پاسخ، زخم میزند.
1- فیلم Traffic
فیلم Traffic به کارگردانی استیون سودربرگ در سال ۲۰۰۰، با ساختاری چندپاره و روایت همزمان چند داستان مرتبط با قاچاق مواد مخدر، تصویری وسیع، پیچیده و واقعگرایانه از بحران مواد مخدر در سطح بینالمللی ارائه میدهد. مایکل داگلاس، بنیسیو دلتورو، کاترین زتا جونز و دون چیدل در این فیلم به ایفای نقش پرداختهاند. داستان از منظرهای متفاوتی مانند سیاستمدار، مامور مخفی، کارتل مواد و خانواده معتاد روایت میشود و هر خط داستانی با رنگبندی و سبک بصری خاص خود نمایش داده میشود. دلتورو در نقشی که برایش اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل را به ارمغان آورد، پلیسی مکزیکی است که میان فساد و وجدان در کشمکش است. فیلم با موسیقی کلیف مارتینز، ساختاری مستندگونه دارد که بر واقعگرایی آن میافزاید.
همچون Sicario، در Traffic نیز نگاهی واقعگرایانه و پیچیده به پدیده مواد مخدر وجود دارد که هیچکدام از طرفها را قهرمان یا قربانی مطلق نمیداند. دو فیلم در بهتصویر کشیدن مرزهای مبهم اخلاقی، نقشهای دوگانه و تأثیر نظامیگری و سیاست، اشتراک دارند. شخصیتهای هر دو اثر، در تلاش برای درست عملکردن، با ساختارهایی فاسد و بیرحم روبهرو میشوند. فیلم با روایتی گستردهتر، اما با همان درونمایهٔ تلخ و سرد، تجربهای هوشیارکننده ارائه میدهد. Traffic اثری است چندلایه، جسورانه و ضروری برای فهم پیچیدگی جنگ مواد مخدر.
2- فیلم Zero Dark Thirty
فیلم Zero Dark Thirty به کارگردانی کاترین بیگلو در سال ۲۰۱۲، اثری سیاسی، واقعگرا و روانشناختی است که فرآیند دهساله تعقیب و کشتن اسامه بنلادن را از منظر یک مأمور زن سیا به تصویر میکشد. جسیکا چستین در نقشی محوری و با بازیای درخشان، شخصیت زن مصمم، منزوی و فداکار را به نمایش میگذارد. فیلم با سبک مستندگونه، تدوین شفاف و تنش تدریجی، تجربهای سینمایی عمیق و تحلیلمحور درباره جنگ، اطلاعات، و بهای موفقیت ارائه میدهد. شکنجه، اخلاق، و باور در دل جنگی بدون قهرمان، به شکلی بیرحم و بدون آرایش نمایان میشوند. استفاده حداقلی از موسیقی، و تصویرسازی واقعگرایانه، حس استیصال و خشونت خاموش را تقویت میکنند.
درست مانند Sicario، این فیلم نیز درباره زنی است که در دل سازمانی بزرگتر از خود، بهدنبال پاسخ، هدف و شاید نجات است، اما با روندی تدریجی، درون تاریکی فرو میرود. هردو فیلم، زنان را در مرکز روایتهایی مردانه و پرمخاطره قرار میدهند، و نگاه آنها به خشونت، بر احساس دوگانهای از قدرت و بیگانگی تمرکز دارد. قضاوت درباره درست یا غلط بودن کارها به مخاطب سپرده میشود و فیلم در پی ساختن قهرمان نیست. همچنین بازی در محدودههای مرزی قانون، از تمهای مشترک میان دو فیلم است. Zero Dark Thirty فیلمی است که باورها را به چالش میکشد.
3- فیلم No Country for Old Men
فیلم No Country for Old Men ساخته برادران کوئن در سال ۲۰۰۷، اثری درخشان و ضدقهرمانانه است که در مرز آمریکا و مکزیک جریان دارد و داستان مردی را دنبال میکند که بهطور تصادفی وارد بازی مرگ و پول میشود. خاویر باردم، جاش برولین و تامی لی جونز بازیگران اصلی این فیلم هستند. فیلم با سبک بصری مینیمال، بدون موسیقی، و با تکیه بر تعلیق خالص، حس تهدید و اضطراب را در هر صحنه منتقل میکند. شخصیت آنتون شیگور با بازی باردم، یکی از مرگبارترین و پیچیدهترین ضدقهرمانان تاریخ سینماست. تم اصلی فیلم، مواجهه انسان با خشونت تصادفی، بیمنطق و بیرحم است.
همانند Sicario، در این فیلم نیز بیقانونی مرزی، نبرد بیهدف و فساد ساختاری، بستری برای روایت شخصی و فلسفی فراهم میسازد. شخصیتها بیش از آنکه درگیر نبرد بیرونی باشند، در نبردی درونی میان ترس، تقدیر و وجدان اسیر شدهاند. خشونت، نه پر زرق و برق، بلکه سرد و بیرحمانه است. همانگونه که در Sicario، سکوت و خلأ اطلاعات بیش از دیالوگها سخن میگویند. No Country for Old Men فیلمی است درباره شکست، پوچی قهرمانی و تسلط تاریکی بر جهان انسانها.
4- فیلم Cartel Land
فیلم مستند Cartel Land به کارگردانی متیو هاینمن در سال ۲۰۱۵، روایتی بیپرده و تلخ از جنگ با کارتلهای مواد مخدر در مرز مکزیک و آمریکا ارائه میدهد. این مستند با ساختاری شبیه فیلمهای داستانی، زندگی دو گروه شبهنظامی در دو سوی مرز را دنبال میکند که هر دو بهطور مستقل علیه خشونت کارتلها وارد عمل شدهاند. در یکسو، پزشکی مکزیکی با ایجاد یک گروه خودجوش مسلح به مقابله با مافیای مواد میپردازد، و در سوی دیگر، گروهی در آریزونا گشتزنی شبانه انجام میدهند. فیلم با نماهای شبانه، گفتوگوهای بیپرده، و لحظاتی بسیار نفسگیر ساخته شده که خشونت و آشفتگی را با جزئیات تلخ نمایش میدهد. Cartel Land نامزد اسکار بهترین مستند شد و تحسین گستردهای برای رویکرد بیطرفانه و جسورانهاش دریافت کرد.
همچون Sicario، این فیلم نیز درگیر جهانی است که در آن قانون عملاً غایب است و مردم ناچارند به روشهای شخصی و بیرحمانه برای بقا یا اجرای عدالت متوسل شوند. در هر دو اثر، نگاه تماشاگر بهجای بالا، به پایین است: از میان مردمانی معمولی یا مأمورانی که در مرز میان اخلاق و ضرورت، سرگرداناند. خشونت در این مستند، واقعی، غیرزیباسازیشده و تکاندهنده است. روایت بهشدت انسانی و مستندوار، حس فروپاشی و انزوا را بهخوبی منتقل میکند. Cartel Land بهخوبی بازتابی مستند از همان خشونتی است که Sicario بهصورت داستانی روایت میکرد.
5- فیلم Miss Bala (نسخه اصلی، ۲۰۱۱)
فیلم Miss Bala ساخته خراردو نارانخو در سال ۲۰۱۱، اثری مهجور اما تأثیرگذار از سینمای مکزیک است که در آن داستان دختری جوان روایت میشود که بهطور تصادفی درگیر خشونت کارتلهای مواد و فساد پلیس میشود. استفانی سیگمن در نقش دختری است که تنها خواهان شرکت در یک مسابقه زیبایی است، اما ناگهان به قربانی یک سیستم خشن، مردسالار و فاسد تبدیل میشود. فیلم از نمای دوربین همراه با شخصیت و کادربندیهای بلند و پرتنش بهره میبرد که تجربهای نفسگیر اما بیکلیشه خلق کردهاند. بیپناهی زن، فساد نهادها و نبود راهفرار، فیلم را از آثار مرسوم اکشن جدا میسازد. سبک سرد، نئورئالیستی و ضدقهرمانانه فیلم، آن را به روایتی تلخ و درونی بدل میکند.
درست مانند Sicario، شخصیت زن در مرکز روایت قرار دارد و بهجای کنترل، قربانی ساختاری عظیم، سرد و بیرحم است که حتی نهادهای قانونی نیز آلوده آن شدهاند. فیلم بدون اغراق و بدون نیاز به اکشن اغراقشده، توانسته است خشونت ساختاری را از زاویهای انسانی و مؤنث به نمایش بگذارد. فضای مکزیکی، خشونت سرد، و ناامیدی عمیق، پیوند حسی و معنایی میان این دو اثر ایجاد میکنند. هر دو فیلم، مخاطب را با پرسشی از بقا و اخلاق تنها میگذارند. Miss Bala روایتی زنانه اما عمیقاً جهانی از فروریزی امنیت در سرزمینی بیمرز است.
6- فیلم End of Watch
فیلم End of Watch به کارگردانی دیوید آیر در سال ۲۰۱۲، روایت زندگی دو افسر پلیس لسآنجلس را با استفاده از سبک مستندگونه و دوربین رویدستی به تصویر میکشد. جیک جیلنهال و مایکل پنا نقش دو مأمور گشت را ایفا میکنند که در یکی از خشنترین مناطق شهر فعالیت میکنند و ناخواسته با کارتلهای خطرناک روبهرو میشوند. فیلم با تمرکز بر رابطه برادرانه دو مرد، بهجای ساخت اکشن صرف، تصویری انسانی، ملموس و عاطفی از پلیسها ارائه میدهد. فضای فیلم خشن، متراکم و با جزئیاتی واقعگرایانه است که مخاطب را در دل خیابانها رها میکند. فیلمبرداری درون خودرو، گفتوگوهای خودمانی و پایان شوکهکننده، اثر را به فیلمی شخصی و فراموشنشدنی بدل کرده است.
همانند Sicario، در این فیلم نیز مرز میان قانون و بزهکاری، صراحتاً محو شده و مأموران پلیس نه قهرمان بلکه بخشی از ساختار شکننده امنیتیاند. هر دو فیلم به دور از قضاوت، رفتار انسانها در مواجهه با مرگ و خشونت مداوم را بررسی میکنند. طنز تلخ میان شخصیتها، فیلم را از تلخی مطلق میرهاند، اما لحن کلان همچنان تاریک و واقعگرایانه باقی میماند. End of Watch بیشتر از آنکه درباره نبرد با خلاف باشد، درباره رفاقت، ترس و فروپاشی امید است. فیلمی است که سینمای اکشن را به تجربهای انسانی و واقعی بدل میسازد.
7- فیلم El Infierno
فیلم El Infierno به کارگردانی لوییس استرادا در سال ۲۰۱۰، اثری کمدیسیاه، سیاسی و خشونتبار از سینمای مکزیک است که با زبانی طنزآمیز و تلخ، ساختار فساد، خشونت و سقوط اخلاقی را در دل جنگ با مواد مخدر افشا میکند. دامیان آلکازار در نقش مردی است که پس از سالها تبعید، به مکزیک بازمیگردد و درمییابد که زادگاهش اکنون توسط کارتلها اداره میشود. او برای بقا، ناگزیر وارد چرخهٔ جرم میشود و بهتدریج خود نیز بخشی از سیستم فاسد میگردد. فیلم با ترکیب عناصر طنز، خشونت و نقد اجتماعی، به اثر متفاوتی بدل شده است که بهجای ارائه راهحل، به رسواکردن بحران میپردازد. فضای روستایی، فقر، سادگی و خشونت، تضادی تأثیرگذار و دردناک میسازند.
بر خلاف لحن جدی Sicario، این فیلم با بهرهگیری از طنازی سیاه، همان بحران را از زاویهای دیگر بررسی میکند: فروپاشی اخلاق در سرزمینی بیپناه. هر دو فیلم جهانی را تصویر میکنند که در آن هیچ نهاد نجاتبخشی باقی نمانده و قهرمانی، تنها توهمی کودکانه است. استفاده از شخصیت خاکستری، صراحت سیاسی و پایانبندی تلخ، فیلم را به یکی از گزندهترین نقدهای سینمایی مکزیک بدل کرده است. خشونت، نه بهعنوان سرگرمی، بلکه بهعنوان ساختار جامعه نمایش داده میشود. El Infierno فیلمی است که میخنداند، تکان میدهد و در آخر، زخمی میگذارد.
8- فیلم Man on Fire
فیلم Man on Fire ساخته تونی اسکات در سال ۲۰۰۴، درباره مأمور سابقی است که مأمور محافظت از دختربچهای ثروتمند در مکزیکوسیتی میشود، اما پس از ربودهشدن او، به ماشین انتقام بدل میگردد. دنزل واشنگتن، داکوتا فنینگ، کریستوفر واکن و رادا میچل بازیگران اصلی این فیلماند. فیلم با ریتمی پرشتاب، تدوین پرانرژی و فیلمبرداری پویای پل کامرون، فضایی پرتنش و احساسی خلق میکند. رابطه میان مرد زخمی و دختری معصوم، شالودهٔ دراماتیک فیلم را میسازد. موسیقی هری گرگسون-ویلیامز نیز حالوهوای غمگین و پرشور اثر را تقویت میکند.
درست مانند Sicario، در این فیلم نیز مرز قانون، عدالت و انتقام بهشدت مبهم و شکننده است. قهرمان، مردی تنها و شکسته است که تنها در ویرانی، راهی برای معنابخشی دوباره به زندگی خود مییابد. خشونت شخصی و عاطفی، همراه با فساد سیستماتیک، فضای تاریکی ایجاد میکند که در آن تنها نقطهٔ نور، عشق بیقیدوشرط است. هر دو فیلم، شخصیتهایی را به تصویر میکشند که از امید تهی شدهاند اما هنوز به انسانبودن چنگ میزنند. Man on Fire فیلمی درباره رستگاری در دل خشونت است.
9- فیلم City of God
فیلم City of God به کارگردانی فرناندو میرلس و کاتیا لاند در سال ۲۰۰۲، بر اساس داستانی واقعی از فقر، جرم و بقا در زاغههای ریودوژانیرو ساخته شده است. الکساندر رودریگز و لئاندرو فیرمینو در نقشهای اصلی، زندگی نوجوانانی را روایت میکنند که در دل خشونت باندهای مواد مخدر بزرگ میشوند. فیلم با ریتم تند، تدوین پرانرژی و سبک مستندگونهاش، از همان دقایق ابتدایی تماشاگر را در جهان بیرحم خود غرق میکند. قدرت، انتقام، کودکی نابودشده و ناتوانی نهادها، محور اصلی روایت است. City of God تحسین جهانی کسب کرد و نامزد چهار جایزه اسکار شد.
همچون Sicario، این فیلم نیز جهانی را به تصویر میکشد که در آن قانون حضور ندارد و جوانان برای بقا، ناچار به انتخاب میان خلافکاری یا مرگاند. خشونت، همچون یک زبان مشترک، در جامعه نهادینه شده و بیرحمی، تنها راه بقاست. در هر دو فیلم، داستانگویی با لحن سرد، واقعگرایانه و بدون قضاوت دنبال میشود. روایت از درون ساختار فاسد، بهجای بیرون از آن، به داستان عمقی ویژه میبخشد. City of God یکی از مهمترین آثار سینمای معاصر درباره خشونت ساختاری و عدالت غایب است.
10- فیلم A Hijacking
فیلم A Hijacking ساخته توماس وینتربرگ در سال ۲۰۱۲، داستانی واقعی و پرتنش درباره کشتیای دانمارکی است که در سواحل سومالی ربوده میشود. پیلئو اسبک و سورن مالینگ در نقش خدمه و مدیرعامل شرکت کشتیرانی، در دو سوی جهان، میان ترس، مذاکره و انتظار گیر افتادهاند. فیلم با رویکردی کاملاً ضدکلیشهای، هیجان را نه در صحنههای اکشن، بلکه در سکوتها، تماسهای تلفنی و تنشهای روانی خلق میکند. فضای فیلم سرد، بیاحساس و واقعی است، گویی تماشاگر را در موقعیت گروگانها قرار میدهد. تقابل بین انسانیت، مسئولیت و سرمایه، از درونمایههای اصلی اثر است.
در کنار Sicario، این فیلم نیز درباره بنبستی اخلاقی و فقدان راهحل روشن در دل بحرانی انسانی است. روایتهای آرام اما درونی و پیچیده، در هر دو فیلم، مخاطب را در موقعیتی ناامن و تعلیقزا قرار میدهند. شخصیتها باید در جهانهایی سرد و بدون احساس، برای نجات یا بقا، تصمیمهایی دشوار بگیرند. خشونت در این فیلم، اقتصادی، روانی و ناپیداست، اما تأثیرش، ویرانگر است. A Hijacking اثری درخشان درباره بحران و انسانیت در شرایطی بیرحم است.
مطالب مرتبط
