آیا بارداری پس از 35 سالگی خطرناک است؟ | راههای کاهش عوارض حاملگی در سن بالا
سالها به تحصیل و کسب مدارج بالا پرداختهاید، یک شغل مناسب پیدا کرده و تجربیات خود را افزایش دادهاید، زندگی مستقلی تشکیل داده و اکنون به آمادگی کافی برای ازدواج و بچهدار شدن رسیدهاید؛ اما ناگهان از طرف دیگران با این هشدار مواجه میشوید که بارداری در سن شما میتواند برای خود و فرزندتان خطرناک باشد! این اتفاق، پایان رؤیای شیرین مادر شدن است و اگر کمی هم اهل وسواس و نگرانی باشید ممکن است شما را به طور کامل از فرزندآوری منصرف کند. اما آیا با وجود پیشرفتهای پزشکی گسترده در دههها اخیر، هنوز هم باردار شدن در سن بالا برای زنان خطرناک یا غیرممکن است؟ چگونه میتوان پس از 35 سالگی هم یک حاملگی موفق داشت؟
عبور از مرز 35 سالگی و بارداری دیرهنگام
پس از سالها تحقیق و بررسی، سن 35 سالگی به عنوان مرز مهمی در خط زمانی بارداری توسط بسیاری از پزشکان شناخته شد. پژوهشها نشان میدهد که حاملگی تا پیش از این سن، تقریباً بدون خطر و در نهایت سلامتی برای مادر و جنین طی میشود و جز در موارد خاص و افراد دارای مشکلات زمینهای، به مراقبت و درمانهای اضافی نیاز ندارد. اما اقدام به نخستین بارداری در سنین پس از 35 سال میتواند ریسک برخی مشکلات و عوارض برای مادر و فرزند را افزایش دهد. در مادرانی که در سنین بالا بچهدار میشوند، خطراتی نظیر ناهنجاریهای کروموزمی (Chromosome Abnormality) و سقط جنین (Abortion) بیشتر به چشم میخورد.
احتمال بارداری پس از 35 سالگی چقدر است؟
شانس بروز یک حاملگی موفق در هر بازه سنی متفاوت است و به عوامل فردی مانند ویژگیهای ژنتیکی مادر، بیماریهای مؤثر، سبک زندگی او و… نیز بستگی دارد. اما معمولاً زوجهای سالم و فاقد مشکلات زمینهای، در دهه 20 و اوایل دههی 30 سالگی دستکم 25 درصد شانس فرزندآوری در هر چرخه قاعدگی را دارند که این میزان از 35 سالگی به بعد و به ویژه در 40 سالگی، به حدود 10 درصد کاهش مییابد. هر چه سن بالاتر رود، زوج به تلاش مکرر و بیشتری در فاصلهی سیکلهای قاعدگی نیاز دارند تا با تست مثبت بارداری مواجه شوند.
چالش اصلی بارداری در سن بالا و عوارض ناشی از آن
اصلیترین چالشی که بانوان برای بارداری در سن بالا با آن مواجه میشوند، کاهش ذخیره تخمدان و افت کیفیت تخمکها است. هر نوزاد دختر از بدو تولد دارای میلیونها فولیکول حاوی تخمکهای نابالغ در تخمدانهای خود است که در گذر زمان بسیاری از آنها از بین میرود. با رسیدن به سن بلوغ و تجربهی عادت ماهانه، هر ماه نیز از تعداد این تخمکها کاسته میشود تا با ورود به سن یائسگی تقریباً به صفر میرسد. زنان بالای 35 سال به دلیل داشتن تخمکهای کم، دیرتر و سختتر باردار میشوند و در صورت بارداری هم ممکن است با اختلالات ژنتیکی در جنین مواجه شوند. البته در چنین شرایطی امکان استفاده از تخمک اهدایی برای فرزندآوری وجود دارد و بدین شکل میتوان از تأثیر ناهنجاریهای کروموزومی بر فرزند جلوگیری کرد.
حاملگی در سن بالا چه خطراتی برای مادر و کودک دارد؟
هر چه سن زوج و بهویژه مادر بالاتر برود، احتمال بروز برخی خطرات دوران حاملگی برای مادر و کودک افزایش مییابد. به عنوان مثال، ریسک زایمان زودهنگام و تولد نوزاد نارس در سنین بالا بیشتر است که باعث وزن کم کودک به هنگام تولد میشود. از طرفی به دلیل ناهنجاریهای کروموزومی در زنان بالای 40 سال، احتمال نقایص مادرزادی و سندروم داون در کودک وجود دارد. خود مادر ممکن است با عوارضی از قبیل پره اکلامپسی یا مسمومیت بارداری، دیابت بارداری، مشکلات زایمان و نیاز به انجام سزارین، ریسک ابتلا به فیبروم رحم و اندومتریوز و… مواجه شود. همچنین در برخی موارد، احتمال مردهزایی یا سقط جنین وجود دارد که همین امر نیز میتواند برای مادر خطرناک باشد.
راههای جلوگیری از خطرات بارداری در سن بالا
امروزه دیگر پشت سر گذاشتن بارداری موفق در سنین بالا یک رؤیا نیست و بسیاری از معاینات و آزمایشهای پزشکی برای جلوگیری از خطرات و عوارض احتمالی، به کمک زوجین میآید. هر زوج در ابتدا تحت معاینات تکمیلی پیش از بارداری قرار میگیرد تا سلامت سلولهای جنسی (تخمک و اسپرم) و آمادگی رحم زن برای پذیرش و رشد جنین تأیید شود. آزمایشهای غربالگری (cffDNA) بر روی نمونه خون مادر برای تعیین احتمال بروز اختلالات ارثی و ژنتیکی انجام میگیرد. سپس چکاپهایی جهت تشخیص ابتلا به بیماریهای مؤثر مانند فشار خون بالا، دیابت، اضافهوزن و چاقی و حتی افسردگی تجویز میشود.
سبک زندگی سالم به افزایش شانس بارداری موفق کمک میکند
کلیدیترین عامل افزایش شانس بارداری موفق به ویژه در سنین بالا، در پیش گرفتن یک سبک زندگی سالم است. در گذشته، بسیاری از زنان تا آستانه 50 سالگی نیز فرزندانی به دنیا میآوردند که از سلامت جسمی و روحی ایدهآلی برخوردار بودند و این موضوع تا حدی زیادی به سالم بودن شیوهی زندگی آنها ارتباط داشت. داشتن رژیم غذایی مقوی و فاقد خوراکیهای مضر مانند فستفود و چربیهای ناسالم، عدم استفاده از سیگار و نوشیدنیهای الکلی، ورزش روزانه برای رسیدن به وزن مناسب، حفظ شاخص توده بدنی (BMI) در حد نرمال، مدیریت استرس و اضطراب و همچنین استراحت کافی از جمله مؤلفههای یک سبک زندگی سالم است.
روشهای تقویت تخمک در سنین بالا
از آنجایی که عامل اصلی ناباروری در سنین بالا، کاهش کمیت و کیفیت تخمکها است، با تقویت این سلولهای جنسی میتوان شانس بارداری در سن بالا را تا حد زیادی افزایش داد. حذف قند و چربیهای اشباع و غذاهای فرآوریشده از رژیم غذایی، برای تقویت تخمکها مفید است. مکملهایی مانند فولیک اسید اگر روزانه به میزان 400 گرم مصرف شوند، کیفیت و سلامتی تخمکها را افزایش میدهند. علاوه بر این لازم است مادران باردار، مقادیر مناسبی از میوه و سبزی تازه، آجیل و دانههای مقوی، حبوبات، ماهیها و… را در برنامه غذایی خود بگنجانند.
چگونه از روشهای کمکباروری برای حاملگی در سن بالا استفاده کنیم؟
از راهکارهای پزشکی نوین برای بارداری در سن بالا باید به روشهای کمکباروری مانند لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف (IVF)، فریز کردن تخمک (Egg Freezing) و استفاده از تخمک اهدایی (Egg Donation) اشاره کرد. در روش انجماد تخمک، زن در سنین جوانی و پیش از 35 سالگی اقدام به عمل تخمککشی (Puncture) میکند و همه یا تعدادی از تخمکهای سالم خود را برای بارداری در آینده به صورت فریزشده در بانک تخمک نگه میدارد. در تکنیک IVF میتوان از همان تخمکهای فریزشده یا تخمکهای تازه برای انجام لقاح در آزمایشگاه و سپس انتقال رویان به جنین استفاده کرد که شانس موفقیت بالایی دارد. در صورتی که هیچیک از روشهای فوق امکانپذیر نباشد، اهدای تخمک توسط یا اهداکنندهی جوان به عنوان راهکار جایگزین به کار میرود.
جمعبندی
بهترین تجربهی بارداری، یک بارداری طبیعی بدون نیاز به درمانهای کمکباروری و بدون نگرانی درباره خطرات احتمالی در طول حاملگی است. برای پشت سر گذاشتن چنین تجربهای همواره توصیه میشود خانمها در سن مناسب و پیش از 35 سالگی اقدام به فرزندآوری کنند. با این حال تجربهی بارداری موفق در سنین بالا نیز دور از انتظار نیست و رعایت برخی نکات پزشکی و فردی در ایام پیش از اقدام و حین بارداری میتواند ضمن کاهش خطرات حاملگی در سن بالا، به تولد نوزادی سالم و بدون نقص منجر شود.
سؤالات پرتکرار (FAQ)
1. سن بالای پدر چه خطراتی برای جنین دارد؟
تأثیر سن بالای پدر بر جنین به اندازه سن مادر نیست و معمولاً مردان تا سنین بیشتری قادر به فرزندآوری هستند. با وجود این، مشکلاتی مانند کاهش حجم مایع منی و کاهش کیفیت اسپرم مردان در سنین بالا میتواند وقوع بارداری سریع و موفق در همسر را با چالش مواجه کند.
2. زنان تا چند سالگی قدرت باروری دارند؟
این موضوع در زنان مختلف متفاوت است؛ اما به طور کلی قدرت باروری بانوان تا زمان رسیدن آنها به سن یائسگی حفظ میشود. البته باید توجه کرد که در سالهای نزدیک به یائسه شدن، شانس بارداری تا حد چشمگیری کاهش پیدا میکند.
3. آیا پس از یائسگی هم میتوان باردار شد؟
بله؛ در صورت حفظ قدرت و توان رحم برای رشد جنین، پس از یائسگی نیز میتوان با تخمکهای فریزشده خود زن در سالهای قبل یا با تخمکهای اهدایی توسط اهداکننده نیز بارداری را تجربه کرد.
مطالب مرتبط
