بهترین عکسهای نجومی سال ۲۰۲۵ کدامند و چرا تصویری از کهکشان آندرومدا در میان آنها برجسته شد؟
وقتی یک تصویر یک میلیارد پیکسلی نفسها را در جهان علم و هنر میگیرد
در شبهای صاف و پرستاره، هر بار که آسمان را مینگریم حس میکنیم بخشی از رازهای جهان در مقابل چشم ما آشکار میشود. اما وقتی این نگاه انسانی با ابزارهای پیشرفته اخترعکاسی (Astrophotography) ترکیب میشود، آنچه ثبت میشود فراتر از رؤیایی ساده است.
مسابقه عکاس نجومی سال رصدخانه سلطنتی گرینویچ اکنون به هفدهمین دوره خود رسیده و امسال تصاویری به نمایش گذاشته که مرز میان علم و هنر را در هم شکسته. در این دوره، تصویری حیرتانگیز از مرکز کهکشان آندرومدا (Andromeda Galaxy) که با وضوحی معادل یک میلیارد پیکسل ثبت شده، عنوان برترین اثر سال را کسب کرد.
این تصویر که حاصل همکاری سه عکاس در رصدخانهای در اسپانیا است، نشان میدهد چگونه شرایط دید استثنایی و مهارت فنی میتوانند زیبایی کیهان را به شکلی بیسابقه نمایان کنند. از طوفانهای خورشیدی (Solar Storms) گرفته تا دنبالهدارها و شفقهای قطبی، امسال آثاری ارائه شد که هر یک دریچهای تازه به شکوه جهان گشود.
انتخاب این آثار تنها یک مسابقه نبود، بلکه فرصتی بود برای بازاندیشی در مورد جایگاه انسان در برابر عظمت کیهان.
برگزیدگان اصلی و تصویر برتر از آندرومدا
سه عکاس برجسته، ویتانگ لیانگ (Weitang Liang)، کی یانگ (Qi Yang) و چو هونگ یو (Chuhong Yu)، توانستند با تصویر پرجزئیاتی از هسته کهکشان آندرومدا، جایزه اصلی را به خانه ببرند. این عکس نه تنها از نظر فنی شاهکاری به شمار میرود، بلکه از منظر هنری نیز توانست نگاه داوران و عموم را خیره کند. ترکیب رنگهای سوزان گازها و خوشههای ستارهای در قلب آندرومدا با وضوحی بینظیر، بیننده را به یاد نقاشیهای پرشکوه میاندازد. ثبت این تصویر نتیجه بهرهگیری از شرایط آبوهوایی کمنظیر در رصدخانه آستروکمپ (AstroCamp) در اسپانیا بود. عکاسان برنده در بیانیهای اعلام کردند که هرگز انتظار چنین افتخاری نداشتند و این موفقیت را فرصتی برای نزدیک کردن مردم به زیبایی جهان میدانند. جایزه اصلی شامل مبلغی معادل ۱۰ هزار پوند است و به طور نمادین ارزش این تلاش هنری و علمی را برجسته میسازد.
دستهبندیهای گوناگون در بهترین عکسهای نجومی سال
مسابقه عکاس نجومی سال تنها به یک بخش محدود نیست و شامل ۹ دسته اصلی و ۲ جایزه ویژه است. در هر دسته سه نفر انتخاب میشوند: نفر اول، نفر دوم و یک نفر شایسته تقدیر. این تنوع باعث میشود که جلوههای متفاوتی از کیهان، از ماه و خورشید گرفته تا دنبالهدارها و مناظر زمینی همراه با آسمان شب، فرصت دیدهشدن پیدا کنند. برای نمونه، تصویری از شفق قطبی در مه ۲۰۲۴ با رنگهای بنفش، زرد و سبز یکی از شاخصترین آثار بخش «شفقها» بود. همچنین در بخش «ماه ما»، اثری خیرهکننده از شکست نور در لایههای جوّ زمین ارائه شد که به شکل قوسهای ظریف در آسمان دیده میشد. این دستهبندیها فرصتی فراهم میکنند تا جنبههای علمی و هنری عکاسی نجومی همزمان مورد توجه قرار گیرند.
خلاقیت و نوآوری در عکاسی نجومی
یکی از بخشهای ویژه این دوره، تغییر نام جایزه «آنی ماندر» (Annie Maunder Prize) به «رده آزاد آنی ماندر» بود. این تغییر به شرکتکنندگان اجازه داد تا آزادانهتر از گذشته، تصاویر خلاقانه و ترکیبی تولید کنند. برای نمونه، یکی از تصاویر برگزیده ترکیب دادههای تلسکوپ فضایی جیمز وب (James Webb Space Telescope) با الگوهای هندسی داخل شهابسنگها بود که جلوهای سورئال و شاعرانه به خود گرفت. این نوع آثار نشان میدهند که عکاسی نجومی تنها محدود به مستندسازی علمی نیست و میتواند مرزهای تخیل را هم گسترش دهد. خلاقیت در این حوزه به مخاطب یادآوری میکند که علم و هنر دو زبان متفاوت برای توصیف یک حقیقت واحد هستند: عظمت کیهان.
نمایشگاه آثار در موزه ملی دریانوردی لندن
تمامی تصاویر برگزیده در نمایشگاهی ویژه در موزه ملی دریانوردی لندن به نمایش گذاشته میشوند. این نمایشگاه از ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵ آغاز شده و مخاطبان میتوانند نه تنها آثار برندگان، بلکه تصاویر نفرات دوم و شایسته تقدیر را هم ببینند. چنین نمایشگاههایی فرصت منحصربهفردی برای عموم مردم فراهم میآورند تا بدون نیاز به تلسکوپ یا دانش فنی پیشرفته، تجربهای عمیق از نجوم داشته باشند. بازدیدکنندگان با دیدن این آثار درمییابند که آسمان شب چیزی فراتر از نقاط نورانی پراکنده است و میتواند همچون بومی عظیم، سرشار از داستان و رمز و راز باشد. حضور این آثار در یک مکان عمومی همچنین به آموزش نسل جدید درباره زیباییهای علمی جهان کمک میکند.
کهکشان آندرومدا
رشتههای گاز و خوشههای درخشان ستارگان در این تصویر بسیار شفاف از مرکز کهکشان آندرومدا قابل مشاهدهاند.
اعتبار تصویر: The Andromeda Core © Weitang Liang, Qi Yang, Chuhong Yu
شفق قطبی
یک شفق درخشان به رنگهای بنفش، زرد و سبز در آسمان دیده میشود، در حالیکه امواج در مقابل صخرهها در حال حرکت هستند.
این پدیده خارقالعاده حاصل طوفان ژئومغناطیسی مه ۲۰۲۴ است که چنین نمایش آسمانی باشکوهی را ایجاد کرد.
اعتبار تصویر: Crown of Light © Kavan Chay
ماه ما
قوسهای باریک و متعدد نور ماه در آسمان دیده میشوند که همچون نخهای خمیده به نظر میرسند.
این تصویر پدیده شکست نور جوی (Atmospheric refraction) را نشان میدهد، نور ماه هنگام عبور از لایههای متراکم جوّ زمین نزدیک افق خم میشود، مشابه انکسار پرتوهای نور در یک منشور.
اعتبار تصویر: The Trace of Refraction © Marcella Giulia Pace
خورشید ما
یک ناحیه تاریک روی سطح خورشید دیده میشود که با ساختارهای درخشان و رشتهای احاطه شده است.
پلاسمای خورشید در اطراف لکه خورشیدی تاریک با وضوح بالا دیده میشود.
اعتبار تصویر: Active Region of the Sun’s Chromosphere © James Sinclair
انسان و فضا
این تصویر ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) را در حالی نشان میدهد که گذری نزدیک از مقابل ماه انجام شده.
اگرچه ایستگاه بسیار نزدیکتر به زمین است تا ماه، اما در این ترکیب تصویری به گونهای دیده میشود که انگار درست روی سطح ماه قرار دارد.
اعتبار تصویر: ISS Lunar Flyby © Tom Williams
سیارات، دنبالهدارها و سیارکها
هسته یک دنبالهدار و دُم آشوبناک آن در این تصویر با جزئیات فراوان دیده میشوند.
دنبالهدار 12P/Pons−Brooks در اثر بادهای خورشیدی شدیدترِ ناشی از اوج فعالیت خورشیدی فعلی، یونها، گاز و غبار را آزاد کرده است.
اعتبار تصویر: Comet 12P/Pons−Brooks Taking a Final Bow © Dan Bartlett
مناظر آسمانی
عکس، دو رودخانه یخی را در دو سوی یک خطالرأس نشان میدهد، در حالیکه کهکشان راه شیری سراسر آسمان را پوشانده است. همچنین صورتفلکی صلیب جنوبی (Southern Cross) و ابرهای ماژلانی (Magellanic Clouds) در آسمان دیده میشوند.
این اثر بزرگترین پانورامایی است که تاکنون توسط عکاس نجومی تام ری (Tom Rae) گرفته شده و بیش از یک میلیارد پیکسل دارد، حاصل ترکیب ۶۲ عکس به هم دوختهشده.
اعتبار تصویر: The Ridge © Tom Rae
ستارهها و سحابیها
این خوشه، مجموعهای تقریباً کروی از ستارگان است که در اطرافش تعداد زیادی ستاره پراکنده و چندین ابر گازی دیده میشود.
خوشه بزرگ هرکول (Great Hercules Cluster) در این تصویر با شکوه تمام خودنمایی میکند.
اعتبار تصویر: M13: An Ultra-Deep Exposure of the Popular Cluster © Distant Luminosity
جایزه سر پاتریک مور برای بهترین تازهوارد
یک شهاب درخشان خطی آتشین و مستقیم در آسمان کشیده است. کهکشان آندرومدا در پشت آن بهروشنی دیده میشود.
این عکس لحظهای اتفاقی را ثبت کرده که در آن یک آذرگوی درخشان از بارش شهابی برساوشی (Perseid meteor shower) به نظر میرسد از کنار آندرومدا عبور میکند.
اعتبار تصویر: Encounter Across Light Years © Yurui Gong, Xizhen Ruan
جایزه عکاس جوان سال
در یک تصویر سیاهوسفید، امواج غبار و گاز که سحابی شکارچی (Orion Nebula) را شکل دادهاند دیده میشوند. در میان آنها، سحابی سر اسب (Horsehead Nebula) و سحابی شعله (Flame Nebula) به چشم میآیند.
این تصویر تکرنگ جزئیات برخی از مشهورترین بخشهای سحابی جبار را به نمایش میگذارد.
اعتبار تصویر: Orion, the Horsehead and the Flame in H-alpha © Daniele Borsari
رده آزاد آنی ماندر (Annie Maunder Open Category)
ستارگان در تصاویر تلسکوپ جیمز وب (JWST) الگوی پراش ششپَر (Diffraction pattern) ایجاد میکنند که شبیه به نقشهای فلزی درون برخی شهابسنگها است. این تصویر، هر دو را در کنار هم ترکیب کرده است.
اعتبار تصویر: Fourth Dimension © Leonardo Di Maggio
بخش ویژه
چراغهای زمین بهوضوح دیده میشوند و حرکت ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) مشخص است. در لبه جوّ، درخش aurora (شفق قطبی) دیده میشود و ستارگان بههمراه کهکشان آندرومدا در پسزمینه آسمان خودنمایی میکنند.
این عکس با نوردهی ۱۵ ثانیهای توسط فضانورد ناسا دان پِتیت (Don Pettit) از فضا گرفته شده است.
اعتبار تصویر: Earth From Orbit © Don Pettit
خلاصه
در جمعبندی میتوان گفت برندگان مسابقه عکاس نجومی سال ۲۰۲۵ نشان دادند که فناوری و هنر میتوانند در کنار هم رازهای کیهان را آشکار کنند. تصویر یک میلیارد پیکسلی از مرکز آندرومدا نقطه اوج این رقابت بود و توجه جهانیان را جلب کرد. از شفقهای قطبی تا دنبالهدارها و خوشههای ستارهای، هر اثر زاویهای تازه از زیباییهای آسمان شب را به نمایش گذاشت. این انتخابها نشان دادند که بهترین عکسهای نجومی سال فقط ثبت علمی نیستند، بلکه بازتابی از نگاه انسانی به عظمت جهاناند.
❓ سؤالات رایج (FAQ)
۱- بهترین عکس نجومی سال ۲۰۲۵ کدام بود؟
تصویر مرکز کهکشان آندرومدا با وضوح یک میلیارد پیکسل عنوان برترین عکس را به دست آورد. این عکس توسط سه عکاس در رصدخانهای در اسپانیا ثبت شد.
۲- چه کسانی برنده اصلی مسابقه شدند؟
ویتانگ لیانگ، کی یانگ و چو هونگ یو برندگان اصلی بودند. آنها با همکاری توانستند تصویری منحصربهفرد از هسته آندرومدا خلق کنند.
۳- جایزه اصلی مسابقه چقدر است؟
برنده کل مسابقه مبلغ ۱۰ هزار پوند دریافت میکند. این جایزه علاوه بر ارزش مالی، جنبه نمادین مهمی هم دارد.
۴- آیا عکسهای دیگر هم نمایش داده میشوند؟
بله، همه آثار برندگان، نفرات دوم و شایسته تقدیر در نمایشگاهی در موزه ملی دریانوردی لندن به نمایش درآمدهاند. این نمایشگاه از سپتامبر ۲۰۲۵ آغاز شد.
۵- بخشهای مسابقه عکاس نجومی سال شامل چه مواردی هستند؟
این رقابت ۹ دسته اصلی و ۲ جایزه ویژه دارد. موضوعات از خورشید و ماه گرفته تا دنبالهدارها، مناظر آسمانی و بخش آزاد هنری را در بر میگیرند.
مطالب مرتبط
