چرا چاق نمی‌شوم؟ روش‌های طبیعی برای افزایش وزن

افراد لاغر زیادی هستند که در آرزوی چند کیلو اضافه وزن هستند. آن‌ها معمولاً چنین سوالاتی را از پزشکان خود می‌پرسند:

می‌خواستم بدونم من چرا هر چی می‌خورم چاق نمی‌شم. همه می‌گن تو این همه می‌خوری کجا می‌ره. نمی‌دونم چی کارکنم. دوست دارم یه کم چاقشم تابه حد طبیعی برسم.

چاقی یکی از مشکلات جوامع امروزی است، اما بعضی از افراد هم هستند که از مشکل لاغری مفرط رنج می‌برند. همان طور که چاقی باعث بروز مشکلات زیادی می‌شود، لاغری و کمبود وزن نیز خطرناک است زیرا سوءتغذیه، ضعف سیستم ایمنی، پوکی استخوان، کاهش سطح انرژی بدن و ضعف و خستگی، کم‌خونی، مشکلات زایمان، اختلالات قاعدگی و… را به دنبال دارد، اما در صورتی که این لاغری، بیش از حد نباشد و فرد را دچار مشکلات ناشی از سوءتغذیه نکند، مشکل‌آفرین نیست.

از طرفی کم نیستند خانم‌هایی که با اضافه وزن بیگانه‌اند و حتی چند ماه بعد از زایمان به سایز قبل از بارداری می‌رسند.

چرا بعضی‌ها استعداد چاقی ندارند؟

به طور کلی برای شناسایی لاغری افراد از شاخص‌های زیادی استفاده می‌شود، اما شاخص BMI یکی از معتبرترین آنهاست. اگر BMI یا همان نمایه توده بدنی که از تقسیم وزن به کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر به دست می‌آید، زیر ۱۸٫۵ باشد، فرد دچار کمبود وزن است و باید به این لاغری به عنوان یک بیماری نگاه کند و فکر درمان باشد. حالا سؤال اینجاست که چرا بعضی از افراد هر چه می‌خورند چاق نمی‌شوند؟

ژنتیک

بسیاری از لاغری‌ها جنبه سرشتی و ژنتیکی دارد و در اصطلاح فرد لاغر، مستعد چاق شدن نیست. درباره این افراد خیلی نمی‌توان کار خاصی انجام داد تا وزن اضافه کنند و فقط به کمک ورزش‌های ویژه‌ای، اندام آنها حالت ماهیچه‌ای و تا حدی عضله‌ای (فیتنس) پیدا می‌کند و از حالت لاغری و استخوانی بودن درمی‌آید در حالی که فقط ماهی نیم کیلو وزن اضافه می‌کنند. البته فراموش نکنید نیم کیلوگرم افزایش وزن طی یک ماه برای یک فرد لاغر بسیار ایده‌آل است. به عبارت دیگر، شاید برای کسی که چاق است، نیم کیلوگرم کاهش وزن کم باشد، اما در مورد لاغرها این موضوع صادق نیست.

یافته‌های جدید محققان نشان می‌دهد که وجود DNA در افراد از اصلی‌ترین عوامل چاقی یا لاغری است، این مسئله باعث می‌شود برخی از افراد با وجود مصرف خوراکی‌های بسیار چاق نشده و در مقابل برخی با وجود مراعات و احتیاط در مصرف خوراکی‌ها و مواد غذایی اضافه وزن پیدا کنند.

دانشمندان یافته‌اند تفاوت‌های ژنتیکی فقط باعث تغییر در قیافه و خصوصیات روانی و جسمانی نمی‌شود، بلکه حتی روی چاقی و لاغری افراد هم تاثیرگذار است. لاغری همیشه مختص داشتن اراده نیست و برخی بدون زحمت دارای اندام خوبی هستند. در مقابل هم برخی با وجود داشتن رژیم غذایی با کمی رعایت نکردن به سرعت چاق می‌شوند.

شناسایی مجموعه‌ای از ژن‌ها توسط دانشمندان دانشگاه کمبریج مشخص کرده که این ژن‌ها باعث تسریع کارکرد متابولیسم بدن می‌شوند به همین خاطر کالری سریع‌تر می‌سوزد. مشخصاً این ژن‌ها در بیشتر اشخاص لاغر وجود دارند و در اشخاص چاق یافت نمی‌شود. اگر علاقمند هستید تا در زمینه چاقی و شکم زدن اطلاعات بیشتری کسب کنید مقاله دلایل شکم زدن چیست؟ را مطالعه کنید.

جدیداً چاقی در دسته بندی بیماری‌های مزمن قرار گرفته و افراد چاق برای حل مشکل خود باید تحت درمان قرار بگیرند. انسان‌های زیادی در دنیا با مشکل چاقی و پیامدهایی مانند چالش در زندگی شخصی و خانوادگی و احتمال ابتلا به بیماری‌های مختلف (فشارخون، چربی خون، سکته مغزی و حمله قلبی و…) روبه رو هستند.

این پژوهش تأیید می‌کند، لاغرها دارای تعداد کمتری ژن که افزایش وزن می‌آورند، هستند و به همین خاطر است که اندام مناسبی دارند. در این تحقیق پژوهشگران نمونه بزاق حدود ۱۶۰۰ داوطلب با اندام مناسب، ۱۰۰۰۰ نفر با اضافه وزن و بیش از ۲۰۰۰ نفر با اضافه وزن بسیار بالا را مورد مقایسه قرار داده‌اند.

این تحقیقات مشخص کرده ژن‌ها در متابولیسم بدن تاثیرگذاری بالایی دارند و سبب انتقال ژن‌های لاغری و چاقی به نسل‌های آینده می‌شوند. البته علاوه بر ژنتیک، سبک زندگی و داشتن یا نداشتن فعالیت فیزیکی هم در این موضوع تاثیرگذار است.

کارشناسان تغذیه به افراد دارای اضافه وزن توصیه می‌کنند رژیم غذایی سالم را رعایت کنند و فعالیت فیزیکی پرتحرک داشته باشند. این افراد می‌توانند با مراجعه به متخصص مربوطه دلیل اضافه وزن خود را دریابند. کارشناسان در تلاش‌اند با استفاده از مشاهدات و یافته‌ها به راه‌های جدیدی برای درمان چاقی دست یابند.

استرس لاغری

مهم‌ترین عامل لاغری، دریافت نکردن کالری کافی از غذاهای روزانه است، اما عوامل دیگری هم وجود دارد که باعث بروز این مشکل می‌شود. به عنوان مثال استرس و مشکلات روحی نیز می‌تواند باعث کاهش اشتها، کاهش دریافت غذایی و در نتیجه لاغری شود. البته عکس این ماجرا هم صادق است و گاهی افرادی که دچار استرس می‌شوند به پرخوری روی می‌آورند و به مرور زمان چاق‌تر خواهند شد، اما به طور معمول بین فشار عصبی و کاهش اشتها ارتباط معناداری وجود دارد.

بیماری و کاهش وزن

گروهی از بیماریها مثل پرکاری تیروئید میزان سوخت و ساز بدن را افزایش می‌دهد و این موضوع باعث کاهش وزن می‌شود؛ هر چند که با درمان این مشکل، فرد کم‌کم وزن اضافه می‌کند و به وزن طبیعی می‌رسد و حتی گاهی باید مراقب بروز اضافه وزن باشد. همچنین گروهی از انگل‌ها نیز با افزایش متابولیسم بدن باعث لاغری می‌شوند. بنابراین انجام آزمایش‌های پزشکی می‌تواند مشخص کند که لاغری فرد ناشی از بیماری خاصی است یا نه.

– دریافت کم انرژی
– فعالیت بیش از حد مثل ورزشکاران پرکار
– بیماری‌های روده‌ای و انگلی و سلیاک که سبب جذب نامناسب و عدم بهره گیری مناسب از غذای دریافتی می‌شود.
-بیماری‌هایی که باعث کاهش وزن می‌شوند مثل سرطان، پرکاری غده تیروئید که میزان سوخت و ساز و انرژی را افزایش می‌دهد.

سوخت و ساز زیاد دلیل موجه لاغری

اما مواردی وجود دارد که فرد روزانه کالری زیادی دریافت می‌کند، اما لاغر است. در این وضعیت چندین علت احتمالی را می‌توان پیشنهاد کرد که با بررسی‌های بیشتر می‌توان به علت اصلی لاغری پی برد.

ژنتیک یکی از عوامل مهم در وزن‌گیری است که در کنار سایر عوامل محیطی (الگوی غذایی و فعالیت بدنی) می‌تواند سبب لاغری یا چاقی فرد شود. مثلاً افرادی که سابقه خانوادگی چاقی دارند باید بیشتر از سایر افراد مراقب تغذیه خود باشند. یکی از عوامل تأثیر گذار دیگر در وزن، میزان سوخت و ساز یا متابولیسم پایه بدن است. متابولیسم پایه به میزانی از انرژی گفته می‌شود که بدن برای انجام فعالیت‌های روزمره (ضربان قلب، تنفس، حفظ دمای بدن و…) به آن نیاز دارد. بر این اساس هرچه میزان سوخت و ساز پایه بدن بیشتر باشد، فرد کمتر دچار افزایش وزن خواهد شد.

عوامل مختلفی در افزایش یا کاهش سوخت و ساز بدن دخیل هستند که عبارتند از سن، جنس، فعالیت بدنی، وضعیت هورمونی، دما و برخی از مواد غذایی است که مهم‌ترین عامل افزایش دهنده سوخت و ساز، فعالیت بدنی زیاد است.

در سنین پایین میزان متابولیسم پایه بدن زیاد است و با افزایش سن از میزان سوخت و ساز کم می‌شود. جنسیت هم در این موضوع تأثیر زیادی دارد. در مردان به دلیل این که دارای توده عضلانی بیشتر و توده چربی کمتری نسبت به زنان هستند، میزان سوخت و ساز بالاتر است. به‌طور مثال ممکن است مرد خانه خیلی بیشتر از همسرش غذا بخورد، اما افزایش وزن کمتری نسبت به او داشته باشد.

علاوه بر بیماری‌هایی مانند افسردگی، بیماری التهاب روده، سیلیاک، سندرم نقص ایمنی اکتسابی (ایدز) و پرکاری تیروئید که همگی می‌تواند سبب کاهش وزن شود باید دانست مصرف برخی داروها نیز می‌تواند فرد را با داشتن یک برنامه غذایی متعادل و متنوع در معرض کاهش وزن قرار دهد.

ریتالین یکی از داروهایی است که برای درمان بیش فعالی مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند منجر به کاهش وزن و اختلال در رشد کودک شود. متفورمین که در کنترل قند بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار می‌گیرد نیز می‌تواند سبب کاهش وزن و لاغری شود. البته داروهایی هم هستند که با ایجاد عارضه بی‌اشتهایی می‌تواند منجر به کاهش وزن شود که در گروه داروهای مؤثر در بیماری‌های ریوی، صرع، قلبی ـ عروقی و ضدافسردگی قرار دارند و برخی از انواع آنتی‌بیوتیک‌ها نیز از این جمله‌اند.

لاغری می‌تواند دلایل دیگری هم داشته باشد. حسینی می‌گوید: بیماری‌هایی که با اختلال در بلع و جویدن، کاهش جذب مواد غذایی و حالت تهوع همراه باشند یا مصرف بیش از حد ملین‌ها نیز می‌تواند فرد را مستعد ابتلا به کاهش وزن کند. سرطان هم یکی از بیماری‌هایی است که باعث بروز لاغری و کاهش وزن شدید می‌شود. تومورهای سرطانی برای دستیابی به مواد مغذی و بزرگ شدن، سوخت و ساز بدن را بالا می‌برند و به این ترتیب کاهش وزن را سرعت می‌دهند.

دیابت نوع ۱ می‌تواند یکی از عوامل کاهش وزن ناگهانی میان کودکان و نوجوانان باشد. این بیماری زمانی بروز می‌کند که به اندازه کافی انسولین در بدن تولید نمی‌شود تا قند (گلوکز) جذب سلول‌ها شود و از آنجا که بدن به اندازه کافی نمی‌تواند انرژی دریافت کند لاغر و لاغرتر می‌شود.

درمان لاغری

اولین اقدامی که افراد لاغر و البته کم‌اشتها باید انجام دهند این است که به یک متخصص گوارش مراجعه کنند تا مشخص شود چرا اینقدر بی‌اشتها هستند. در بعضی از مواقع مشکلات گوارشی و اختلال در هضم و جذب غذا فرد را بی‌اشتها می‌کند. اگر علت بی‌اشتهایی فیزیولوژیک نباشد، می‌توان با تمهیداتی وزنشان را بالا برد.

به عنوان مثال نوشیدن یک تا سه لیوان آبمیوه در طول روز خیلی به اشتها ربطی ندارد در حالی که نوشیدن هر لیوان آن حدود ۱۳۰ تا ۱۶۰ کالری دارد. از طرفی آبمیوه‌ها علاوه بر افزایش اشتها باعث تأمین ویتامین‌های مورد نیاز ما می‌شود ‌ و با بهبود سوخت‌وساز بدن، میزان جذب کالری مورد نیاز بدن را به بیشترین حد ممکن می‌رساند. به همین دلیل نوشیدن یک لیوان آبمیوه طبیعی در وعده صبحانه توصیه می‌شود.

از طرفی انجام تمرین‌های ورزشی باعث افزایش اشتها و ایجاد بافت عضلانی می‌شود و از این طریق وزن چند کیلوگرم بالا می‌رود. البته در چند هفته اول تغییر وزن ممکن است در حد نیم کیلوگرم باشد، اما فرد باید با حوصله ورزش را ادامه دهد، صبور باشد و با گذشت زمان به وزن ایده‌آل برسد، اما توقع بیجا و انتظارهای غیرواقعی (مثلاً هشت کیلو اضافه وزن) برای افراد مبتلا به لاغری مفرط، همیشه در حد آرزو باقی خواهد ماند.

در عین حال برای جبران کمبود وزن باید به طریق صحیح و اصولی وزن اضافه کرد نه از طریق خوردن شکلات و کیک و شیرینی و غذاهای حاوی چربی‌های اشباع بالا و انواع نوشابه چرا که این کار باعث افزایش توده چربی بدن می‌شود نه توده ماهیچه‌ای، اما مصرف غذاهای نشاسته‌ای مثل ماکارونی و سیب زمینی در وعده‌های اصلی در روند افزایش وزن بسیار مؤثر است.

نه محکم به شیرینی!

انواع شیرینی، بستنی، کیک و شکلات بویژه بستنی‌های روکش‌دار و شیرینی‌های خامه‌ای و شکلات‌های شیرین در گروه مضرترین خوراکی‌ها قرار می‌گیرند و با این که چاق‌کننده هستند، اما مصرفشان به افراد لاغری که می‌خواهند چند کیلویی وزن اضافه کنند، توصیه نمی‌شود چون این میان‌وعده‌ها حاوی قند زیاد و در نتیجه کالری بالایی هستند و با مصرف مداوم آنها در کوتاه‌ترین زمان ممکن دچار افزایش چربی و قند خون خواهید شد. پس اگر قصد افزایش وزن دارید به جای آنها سراغ میان‌وعده‌های سالم مثل میوه و خرما و مغزدانه‌ها بروید.

ابتدا در رفتار و حالات خودتان تجدید نظر کنید اگر یکی از موارد بالا موجب لاغری شما شده است اگر خودتان می‌توانید برطرف سازید و یا اگر به پزشک نیاز دارید نزد یک پزشک داخلی بروید تا با دادن آزمایش شرایط ژنیتیک، متابولیک، انگلی، تست تیروئید و غیره در شما بررسی شود. بعداز اطمینان از موارد فوق اراده و تصمیم خود را قطعی کرده و با حوصله و اعتماد به نفس رژیم افزایش وزن را شروع کنید.

به طور کلی چاق شدن راه میانبری ندارد و شما باید کالری بیشتری را از طریق غذاها دریافت کنید. باید کم کم غذای روزانه‌تان را زیاد کنید تا بدنتان به وضعیت جدید عادت کند.

نکاتی برای دریافت کالری مورد نیاز

– خوردن وعده‌های کوچک و مکرر، روزانه ۵ تا ۶ وعده

– نوشیدن مایعات فراوان و مغذی در شرایطی که میل به غذا خوردن ندارید.

– همیشه میان وعده‌های آماده در دسترستان باشد تا در هنگام احساس گرسنگی از آن استفاده کنید. میان وعده‌هایی که خوب و سریع آماده می‌شوند شامل کراکرهای نمکی، آجیل، میوه‌های خشک شده (خشکبار)، نان و پنیر، ماست یخ زده و بستنی، پودینگ و مخلوط میوه میکس شده (تازه یا یخ زده)

– مطمئن باشیم نوشیدنی‌هایی که می‌خوریم، پرکالری و مغذی باشد.

– با افزودن شیر خشک بدون چربی، محتوای پروتئین آن‌را بالا ببریم؛ و همیشه آن‌را خنک بنوشید.

نکاتی برای افزایش کالری

– اضافه کردن پودر شیرخشک به پوره گوجه فرنگی، پوره گوشت، سوپ‌ها

– افزودن تخم مرغ به انواع غذاها

– افزودن پنیر به سبزیجات، سیب زمینی، ساندویچ‌ها

-استفاده از شیر به جای آب در تهیه سوپ‌ها، نوشیدنی‌ها

– استفاده از کره بادام زمینی با غلات، میوه‌های خشک، ساندویچ‌ها

– افزودن عسل و شکر به انواع نوشیدنی‌ها و غلات و نان‌ها

– افزودن کره، روغن زیتون به سالاد و یا افزودن مایونز به غذاها از جمله سالادها، ساندویچ، سیب زمینی، سبزیجات، نان‌ها، پاستا و ماکارونی

– افزودن خامه به سیب زمینی، پاستا و ماکارونی و انواع غلات

– مخلوط آجیل و دانه‌ها به سالادها، سبزیجات و غلات و شیر و مخلوط شیر با بستنی

– افزودن حبوبات به سالادها و خوراک‌ها

چیزهای خوب در وعده‌های کوچک

این غذاها حجم کمی دارند ولی پُرکالری و مواد مغذی بسیاری دارند. با افزودن آن‌ها به رژیم غذایی‌مان، می‌توانیم میزان کالری دریافتی‌مان را افزایش دهیم حتی در مواقعی که اشتهای خوبی نداریم.

تخم مرغ: سفت شده یا عسلی، مخلوط سفیده و زرده یا یکی از آن‌ها

آجیل: آجیل مخلوط یا هر کدام آن‌ها مانند پسته، بادام، بادام زمینی، گردو، نارگیل پودر شده، دانه‌ها

لبنیات: ماست، انواع پنیر، بستنی، ماست فریز شده و خامه

دانه‌های غلات: مانند غلات صبحانه، برنجک، گندمک، همراه شیر یا خامه

میوه: افزودن میوه به وعده‌ها و میان‌وعده‌ها

نوشیدنی‌ها

– در مورد نوشیدنی‌ها آن‌هایی را بیشتر استفاده کنید که محتوای پروتئینی و کالری بیشتری دارند.

– در مصرف نوشیدنی‌های صنعتی بهتر است کمی دقت کنید و تا جای ممکن از نوشیدنی‌های طبیعی استفاده کنید.

– نوشیدنی‌ها را با افزودن خامه، بستنی، پودر شیر خشک، ماست و نشاسته غنی کنید.

– نوشیدنی‌های را در صورت امکان خنک مصرف کنید.

-یک نکتهٔ مهم این است که مبادا برای این که می‌خواهیم وزنمان را اضافه کنیم، ورزش را فراموش کنیم. ورزش مناسب، باعث افزایش توده عضلانی و در نتیجه افزایش توده بدنی می‌شود.

هر هفته از این غذاها بخورید

درمانگران طب سنتی به افرادی که برای افزایش وزن و رسیدن به تناسب‌اندام به آنها مراجعه می‌کردند مصرف انواع حلیم، کله پاچه، خوراک گوشت اردک، خوراک کبک و گوشت بزغاله را توصیه می‌کنند. آن‌ها معتقدند گنجاندن این مواد به سبد غذایی افراد لاغر به آنها کمک می‌کند که بر لاغری خود غلبه کنند. البته این درمانگران به افراد لاغر هشدار می‌دهند که این غذاها را با تجویز درمانگرشان به سبدغذایی خود اضافه کنند زیرا پیش از افزودن این غذاها به برنامه غذایی روزانه باید از سلامت جسمی خود مطمئن باشند و معاینه شوند.

علاوه براین، این درمانگران مصرف شیربرنج و شیرینی‌هایی مانند باقلوا، قطاب و خوردن پسته، فندق، بادام و کنجد و گنجاندن میوه‌های شیرین به سبد غذایی را از دیگر عوامل مؤثر در افزایش وزن افراد لاغر می‌دانند.

تناسب حجم غذا و فعالیت روزانه

درمانگران طب سنتی بر این باورند حجم کم غذا یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در بروز لاغری در زنان و مردان است. آن‌ها بر این باورند بدن انسان نیروی خود را در طول روز براساس موادغذایی و خوراکی‌هایی که مصرف می‌کند به دست می‌آورد و در صورتی که تناسبی میان حجم غذا و فعالیت‌های روزانه افراد به لحاظ فکری و جسمی وجود نداشته باشد، آن‌ها دچار لاغری می‌شوند. در حقیقت سوخت‌وساز غذا و میزان انرژی‌ای که تولید می‌کند فعالیت انسان‌ها را در طول روز تضمین می‌کند. بنابراین اگر میزان غذای دریافتی بدن در طول روز کم باشد، بدن به مرور زمان لاغر می‌شود، به همین دلیل انتخاب نوع غذا و میزان آن در افراد علاقه‌مند به افزایش وزن و تناسب‌اندام بسیار مهم است، یعنی ممکن است فردی بگوید من غذای زیادی مصرف می‌کنم اما غذایی که نام می‌برد در گروه غذاهای کم‌کالری باشد، در نتیجه مصرف این غذا با حجم زیاد هیچ تغییری در او ایجاد نمی‌کند.

در کتب طب سنتی عوامل مختلفی برای کاهش وزن و ابتلا به لاغری ذکر و توصیه‌هایی در این زمینه مطرح شده است.

– افرادی که شغل آنها نیاز به پژوهش و تحقیق و کارهای علمی و مطالعاتی دارد و افرادی که پرتحرک‌اند و فعالیت‌های سنگین جسمانی دارند در مقایسه با افراد دیگر بیشتر در معرض لاغری قرار دارند.

– افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی یا بیماری‌هایی که منجر به بزرگی طحال در بدن آنها می‌شوند نیز از جمله افرادی هستند که ناخودآگاه در معرض لاغری قرار می‌گیرند.

– آرامش خاطر و نشاط روحی و فکری از جمله عواملی است که به درمان لاغری کمک می‌کند و تأثیر زیادی در جذب موادغذایی و افزایش وزن دارد.

– ابتلا به اسهال از مواردی است که موجب حفظ ریتم کاهش وزن می‌شود. این مکانیسم در حقیقت در برخی از شیوه‌های درمانی برای لاغرشدن افراد چاق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

– ابتلا به سوءمزاج بارد نیز یکی دیگر از دلایل ابتلا به لاغری است. درمانگران برای درمان لاغری پیش از هر چیز احتمال وجود سوءمزاج بارد را در بیماران‌شان بررسی می‌کنند.

– وجود انگل در دستگاه گوارش نیز از جمله مواردی است که موجب کاهش وزن افراد و لاغری آنها می‌شود زیرا انگل پیش از آنکه مواد غذایی هضم و جذب شود از آنها تغذیه می‌کند.

– خواب معتدل و مناسب نیز در درمان این اختلال مؤثر است. افرادی که برای درمان لاغری و افزایش وزن به پزشک مراجعه می‌کنند باید علاوه بر کنترل و تنظیم ساعات خوابشان، فعالیت‌ها و برنامه‌های روزانه خود را نیز تنظیم کنند.

قبلی «
بعدی »

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.