وضعیت اسفناک سایت‌های روزنامه‌ها و مجلات ما

دیری است که وبلاگ نوشتن آنقدر بی‌اهمیت شده است که دیگر دغدغه‌های وبلاگ‌نویس‌های قدیمی در مورد از دست رفتن وبلاگ، این رسانه قدرتمند- اصلا جدی نگرفته می‌شود و فقط در راستای دلشمغولی‌های شخصی با آن برخورد می‌شود.

اما با این وجود نمی‌شود منکر نقش عظیم وبلاگ‌ها در تغییر نگرش خواننده‌هایشان در عرصه‌های مختلف مانند دانش، ادبیات، اجتماع، سیاست و حتی زندگی و عادات روزمره شد.

بی‌شک تنها رسانه‌های تولیدکننده محتوا در وب فارسی، تنها وبلاگ‌ها نیستند، شبکه‌های اجتماعی این روزها ملغمه‌ای از لینک و خبر و عکس و روزمره‌های مینیمال را می‌پراکنند، فوروم‌ها همچنان فعال هستند و وب‌سایت‌ها هم فعالیت دارند.

اما آیا وب‌سایت‌های ما و به خصوص وب‌سایت‌های نشریات ما، حال و روزی خوش‌تر از وبلاگ‌ها دارند؟!

به جز استثناهایی این همه تغییر ظاهری و باطنی در عالم اینترنتی، تغییری در نگرش صاحبان نشریات به مخاطبان خود ایجاد نکرده است.

سال ۸۷ مطلبی با عنوان «بررسی مقایسه‌ای روزنامه‌های ایرانی و غربی از لحاظ کیفیت طراحی سایت» نوشتم و بسیار جالب است که از آن روز تا به حال، حضور آنلاین نشریات ما تغییر چندانی نکرده است.

چند روز پیش وقتی به سایت روزنامه شرق سر زدم، متوجه شدم که استفاده از مطالب این سایت، بدون ثبت‌نام ممکن نیست و به علاوه به زودی باید ماهانه ۱۰ هزار تومان برای استفاده از مطالب این سایت پرداخت کرد.

روزنامه

شاید بگویید که منطقی است که یک نشریه هزینه دارد و باید برای خواندن مطال آنلاینش که احتمال دارد فروش کاغذی نشریه را هم کند، هزینه پرداخت.

اما سؤال اینجاست که مگر نسخه آنلاین این نشریه چه امکاناتی برای خوانندگانش فراهم کرده است؟! شرق مثل برخی از نشریات دیگر یک سیستم انتشار محتوای بسیار بد دارد که کاربر را به معنی واقعی کلمه از سایت فراری می‌دهد. خواندن و رسیدن به یک مقاله در شرق، یک عذاب است. روزنامه شرق مثل بسیاری دیگر از روزنامه‌های ما نه خروجی فید درست و حسابی دارد و نه موتور جستجوی قابل اعتنا. ۱۰ هزارتومان این روزها، مبلغ قابل اعتنایی نیست، اما این مدل درآمدزایی، به احتمال زیاد محکوم به شکست است. سیاست درست می‌توانست، تجدید نظر کلی در طراحی و سیستم انتشار محتوای سایت، افزایش بازدیدکننده و جذب آگهی با حجم و تعرفه بیشتر باشد.

خبرآنلاین جزو معدود سایت‌های نشریات ماست که از نظر کیفیت طراحی سایت، کاملا راضی‌ام می‌کند، با مراجعه به این وب‌سایت خیلی سریع می‌شود، مطالب را در زمینه مورد علاقه پیدا کرد، می‌توان پای مطالب کامنت گذاشت و آنها را وارد شبکه‌های اجتماعی کرد. خبرآنلاین خروجی فید بی اشکال هم دارد و جالب است که درآمد آنلاین نسبتا مناسبی هم کسب می‌کند، نگاهی به صفحه پذیرش آگهی این سایت و مرور تعرفه آگهی‌ها و شمارش آگهی‌های جذب‌شده نشان می‌دهد که خبرآنلاین در زمینه تبلیغات کاملا موفق عمل می‌کند. این سایت علاوه بر این، اپلیکیشنی هم دارد که گرچه بی‌اشکال نیست، اما نشان‌دهنده توجه صاحبان سایت برای جذب مخاطب بیشتر و راضی کردن آنهاست.

خبرآنلاین

اما چرا صاحبان دیگر سایت‌ها، رویه‌ای مشابه را دنبال نمی‌کنند؟ آیا از مخاطب گریزان هستند؟ یا از پول بدشان می‌آید؟

یکی از نشریات مورد علاقه‌ام (البته در دهه شصت!) مجله دانشمند است که نگاهی به نسخه کاغذی و وب‌سایت محقرش، به معنی واقعی کلمه خشمگینم می‌کند! خشمگین بابت اینکه تصور می‌کنم، دانشمند می توانست یک برند بزرگ و محبوب‌ترین مجله علمی برای مخاطب عام در ایران باشد، اما این روزها به سقوط کامل نزدیک شده است. دانشمند سایتی دارد که ما را یاد سایت‌های دهه ۹۰ میلادی می‌اندازد.
یک بار گفته بودم، تنها با اتکا به مطالب آرشیوی این مجله قدیمی، می‌شود ابرسایتی راه انداخت که قابل رقابت با سایت‌های پرمخاطب فعلی ایرانی باشد.

دانشمند

آخرین باری که وارد سایت روزنامه اطلاعات شدید، کی بود، یا آخرین باری که مثلا سرمقاله کیهان را به جای دیدن بازتایش در سایت‌های خبری دیگر، مستقیما در وب‌سایت این روزنامه خواندید؟ سایت‌های این دو روزنامه از بدون پیدایش تا به حال هیچ تغییری نکرده‌اند.

از روزنامه‌ها خارج می‌شویم و مجله‌ها و هفته‌نامه‌ها را نگاه می‌کنیم. چه کسی باید به یاری «علی دهباشی» بیاید تا سایتی در خور این مجله وزین بخارا برایش درست شود، سایتی که درآمد محدودی برای این مجله بدون درآمد داشته باشد؟


در پیدایش چنین حالت عجیبی در وب فارسی، عوامل زیادی سهیم هستند:

۱- ذهنیت‌ها: مدیران مسئول، عوامل تصمیم‌گیر و افراد حاضر در شوراهای سایت‌گذاری روزنامه‌های و مجلات بزرگ ایران، ذهنیت درستی نسبت به اینترنت، طراحی وب‌سایت‌، رابط کاربری ندارند. بعضی از آنها اصلا تصوری از اینترنت ندارند، برخی هم با اینکه علاقه به حضور مؤثر در اینترنت دارند، از آنجا که به صورت مداوم وب‌سایت‌های نشریات غیرایرانی را پایش نمی‌کنند، از شاخص‌های بهبوددهنده وضعیت سایت‌ها اطلاعی ندارند.

بدیهی است تا این ذهنیت عوض نشود، وضعیت دگرگون نخواهد شد.

۲- وضعیت آشفته بازار ساخت و طراحی سایت: یک آدم یا شرکت یا روزنامه را در نظر بگیرید که قصد حضوری فعال در اینترنت را دارد، او باید به چه شرکت‌هایی مراجعه کند؟ چگونه راه‌اندازی سایت خود را به مزایده بگذارد؟ چگونه به کار شرکت‌های مختلف اعتماد کند؟ چگونه مطمئن باشد که هزینه‌ای که می‌کند، متناسب با خدماتی است که دریافت می‌کند؟
در بسیاری از موارد آدم احساس می‌کند که اشخاص یا شرکت‌های که شایستگی راه‌اندازی و طراحی سایت‌ها را دارند، مورد بی‌مهری قرار می‌گیرند و در عوض شرکت‌هایی با تکیه با روابطی خاص، حجم بیشتر سفارش‌ها را به عهده می‌گیرند.
این وضعیت چگونه باید عوض شود.

۳- عامل بعدی پایین بودن درآمد آنلاین در ایران است. شرکت‌های بزرگی که می‌شود روی سفارشات آگهی آنها حساب باز کرد، عموما وب فارسی را جدی نمی‌گیرند، آنها ترجیح می‌دهند صدها میلیون تومان را صرف تبلیغات در نشریات کاغذی و تلویزیون و بنرهای سطح شهرها کنند، اما ریالی برای تبلیغات در وبلاگ‌های معتبر یا سایت‌های نپردازند.
هنگامی که هم راغب به تبلیغ در وب‌سایتی می‌شوند، عموما ذهنیت آنها میزان مراجعه و هیت است، نه مثلا «اعتبار»ی که با تبلیغ مستمر در وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌های بزرگ پیدا می‌کنند.

۴- گاه هم حجم افسردگی و عدم اطمینان از فردا و وضعیت بد اقتصادی برای نشریات ما آنقدر زیاد است که مانع از هرگونه برنامه‌‌ریزی و امید به فردا می‌شود.

اما به باور من بیشتر این موانع قابل عبور هستند، یکی از اشکالاتی که حس می‌کنم در نشریات ما وجود دارد این است که مدل پیشنهاد ایده از پایین به بالا وجود ندارد، مثلا یک ستون‌نویس، یک کارمند بخش اداری یا یک خواننده نمی‌تواند پیشنهادات خود را به اطلاع مدیران تصمیم‌گیرنده بگذارد، چنین سیستمی اگر عوض شود، امکان دارد که مدیران نشریات ما صدای خوانندگان و کارمندانشان را بشنوند.

در مورد هزینه‌بر بودن فرایند طراحی و راه‌اندازی سایت، هم به گمانم بیشتر بهانه‌ها بی‌مورد هستند، چون اگر علاقه‌مندی و عزم وجود داشته باشد، جوینده، یابنده است. این را هم در نظر بگیرید که حتی یک سیستم انتشار محتوای بسیار ساده مثل وردپرس و استفاده از یک قالب مجله‌ای، بسیار بهتر از سیستم انتشار محتوای اکثر روزنامه‌ها و مجلات ما است!

بله! به درآمد آنلاین نمی‌توان دلخوش بود، اما دست‌کم میزان درآمد ناشی از آن پاسخگوی هزینه‌های نگهداری، عوامل اجرایی و هزینه توسعه سایت‌ها روزنامه‌ها و مجلات می‌تواند باشد.

پی‌نوشت: اگر جزو آن دسته از خواننده‌هایی هستند که تصور می‌کنند که وب‌سایت‌های روزنامه‌ها و مجلات ما چندان هم کیفیت بدی ندارند، شما را ارجاع می‌دهم به مرور فناوری‌ها و امکاناتی که در سایت‌های روزنامه‌هایی مانند نیویورک تایمز از ارائه می‌شوند. مثلا بد نیست، اینجا را ببینید.

نظرات

  1. مهرنامه سایت دارد و به نظرم اتفاقا بد هم نیست

    http://www.mehrnameh.ir

  2. نوع قراردادن آگهی در وبسایت شما واقعا عالی است. ولی این آگهی fax2email بخاطر gif بودنش و اینکه به صورت عمودی قرار داه شده(برخلاف آگهی های دیگر) ، رنگ قرمز آزار دهنده اش واقعا منظره بدی به وبسایت داده است.
    اگر امکان دارد، این آگهی را هم صرفا متنی اش کنید . به هرحال تصمیم گیر اصلی شما هستید.
    با آرزوی توفیق روز افزون برای جنابعالی

    • نظرتان درست است، طراحی فعلی وبلاگ من محدودیت‌های داره، خیلی از صاحبان آگهی فرمت‌های متفاوتی برای آگهی دارند و براشون آسون نیست که مجدد فقط برای یک پزشک، آگهی جداگانه‌ای طراحی کنن، گرچه کار سختی هم نیست!
      ولی نظر شما کاملا درست است.

  3. سایت تجربه:
    http://www.tajrobehmag.com
    البته شماره‌های ۵تای اول رو داره.
    باشگاه ژورنالیست‌ها:
    journalistsclub.ir
    نویسندگان مهرنامه،تجربه و آسمان

  4. مطمئنا سایت های ایرانی در این زمینه (و هرزمینه دیگر) توان رقابت با نمونه های مشابه خارجی را ندارند.
    اما در کنار مثال هایتان بد نبود به hamshahrionline هم اشاره ای می کردید.

  5. آسمان و تجربه هم سایت دارند. که البته با مهرنامه مشترک است
    http://journalistsclub.ir/

    • ممنون. سایتشان مناسب است. اما چرا اینقدر بی سر و صدا؟! در خود نشریات اصلا تبلیغی در مورد این سایت نشده بود و در اینترنت هم حتی یک بار شخصا به لینکی به این سایت برنخورده بودم.

  6. طبیعی است که تصمیمات اساسی هر شرکتی توسط مدیران اون مجموعه اتخاذ میشه. وقتی مدیر درک درستی از اینترنت نداره، نمیشه انتظار داشت راهبرد شرکت در فضای آنلاین رو بدرستی برنامه‎ریزی کنه. همینطور انتظار میره سن مدیران بنگاه‎های انتشاراتی بالا باشه. مدیران ما به هر دلیلی مشاوران خوبی هم ندارند ( که اگر داشتند وضع اینطوری نبود که شما توصیف کردی). معمولا کسانی هم که مورد مشاوره قرار می‎گیرند سعی میکنند این وسط برای خودشون کیسه‎ای بدوزند و در انجام پروژه سود کلانی هم ببرند.
    اینها مقدمه مسئله اصلی بود. نکته مهم اینه که برپایی یک پلتفرم خبری با استانداردهای روز(شبیه وبسایت های خبری مطرح دنیا)، اونقدرها هزینه نداره که گمان میره. همه چیز آماده است و کافیه شما تکه‎های پازل رو شخصی کنید و به هم بچسبونید.*
    نکته بعدی اینه که حتی با در دست داشتن این پلتفرم خبری و خود خبر، هنوز موفقیت یک بنگاه خبری تضمین شده نیست(البته با توجه به رقابتی نبودن وب فارسی شاید خطری برای شرکت وجود نداشته باشه). بلکه باید شخص یا اشخاصی باشند تا پلن تجاری آنلاین بنگاه رو طرح‎ریزی کنند و برنامه‎های راهبردی رو پیش ببرند. برعکس اینکه حضور در فضای اینترنت ساده هست، صعود و بقا در مراتب بالا** بدون مدیریت صحیح امکان‎پذیر نیست.

    * به شرط یافت شدن نیروی متخصص و متعهد به کار.
    ** “مراتب بالا” منظور لیستی مثل پربازدیدهای الکسا نیست.

  7. درود بر شما.
    تازه با سایتتان آشنا شده ام. حقا که نیکو مینویسید و فضای سایتتان هم مناسب است.
    درباره ی مطالبتان باید عرض کنم که کاملا حق با شماست. کاش نشریات معروف و معتبر در این زمینه بیشتر تلاش میکردند. سایت نشریه مهرنامه مدتهاست بروز نشده.
    باید امکاناتی مثل نظر دهی سریع، امتیاز دهی و فرستادن به شبکه های اجتماعی در بیشتر این سایتها موجود باشد که نیست.

    از آشنایی با سایت شما خوشحالم.

  8. ذهنیت ها در حال تغییر هستند و به نظر من یکی از افزایش دهندگان سرعت این تغییر در اطلاع رسانی شما است که سعی در نقد صحیح دارید.

  9. جالبه که خبر انلاین صفحه فیس بوک فعالی‌ هم داره.

  10. در بین رسانه های آنلاین ایران سایت ایران اکونومیست بهترین امکانات رو داره اما از نظر طراحی و محتوی در لیگ دسته دو بازی میکنه :))

  11. مجله داستنیها هم سایت نسبتا خوبی داره:
    http://www.danestaniha.hmg.ir/

    اما نمیدونم اصلا بازدید کننده نداره توی سرچ مجله داستنیها رتبه سوم بود.

    • این و کلیه مجلات ایرانی مگه به غیر از ترجمه از روی شماره های قدیمی مجلات بین المللی کار دیگه هم میکنند ؟

      دکتر جان از شما توقع نداشتم تا این حد وقت اضافی بیارید برید سراغ مجلات و روزنامه های ایرانی

  12. راستی یادم رفت بگم سایتشون خیلی تازه کار هست چون تازه وارد این کار شده.

  13. در مورد سایت دانشمند کم‌لطفی کردید. شخصن فکر می‌کنم وبسایت‌های “اطلاعات” و “کیهان” مصداق بارزی از طراحی دهه‌ی ۹۰ هستند.

  14. واقعا هم وضعیت اسف باره!

    روزنامه خراسان با این که طراحی نسبتا خوبی داره اما نمیشه توش ثبت نام کرد!

    مهرنامه و تجربه هم که مثل همن!

    هفته نامه یکشنبه که خیلی جالبه! روی مجلش فقط یه آدرس زده و هر وقت آدرس رو میزنی واردش نمیشه!

    کلا وضع خرابه

  15. سلام
    درسته
    کاش از اینجا به خبر آنلاین و جوان آنلاین اطلاع رسسانی می شد که صفحه تماس با ما برای این دو سایت دو هفته اس مشکل داره
    ممنون

  16. البته در مورد مجلات اینترنتی (که منحصرا اینترنتی هستند و چاپی نیستند) وضع بهتر است. چون پیکره اصلی آنها سایتشان است و از لحاظ زیبایی و کیفیت بهش رسیدگی میکنند. برای مثال مجله سیاه و سفید (www.siah-sefid.ir) یا مجله علمی کائسنا یا مجلات اینترنتی برسام و …

  17. من معتقد به پولی شدن رسانه های خبری اینترنتی هستم. چود در این صورت شکل سالم تری از رقابت شکل میگیره و خوانندگان که عموم مردم باشند در صورتی که با یک سرویس خبری دروغ گو یا جبهه گیر مواجه بشن پولی بابت دریافت اشتراک به اون نمیدن و خود به خود جو خبر رسانی درست در جامعه شکل میگیره، و رسانه ای موفق تر عمل میکنه که اخبار درست و بدون حاشیه و جانب‌دارانه بودن رو ارایه بده، دقیقاً ۱۸۰ درجه متفاوت تر از شکل کنونی نشریات و رسانه های امروز!

  18. سلام ، توی این جمله حرف ” ب ” جا مونده !
    😀
    شاید بگویید که منطقی است که یک نشریه هزینه دارد و باید برای خواندن ” مطال ” آنلاینش که احتمال دارد فروش کاغذی نشریه را هم کند، هزینه پرداخت.

  19. پاسخ: گزاره‌ها » لینک‌های هفته (۹6)
  20. متاسفانه ما ایرانیان پیش از ارایه خدمات توقع سود و بهره وری داریم. بعلاوه همگی از اعتماد به نفس بالایی هم برخورداریم که مشکل را دو چندان میکنه!
    به طور خلاصه دنیا به سوی پیشرفت، ما به سوی…

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.