داستان سقوط یولا (Jolla)؛ چرا گوشی خلاقانه فنلاندیها در بازار موفق نشد؟
دنیای تکنولوژی همیشه با آغوش باز از نوآوری استقبال نمیکند و سرنوشت برند یولا (Jolla) یکی از تلخترین مثالها در این زمینه است. آشنایی با این پروژه میتواند برای هر علاقهمند به دنیای گجتها هم دانشافزا و هم به نوعی درس عبرت باشد. در این مطلب قصد داریم بررسی کنیم که چطور تیمی از نخبگان سابق نوکیا (Nokia) با ایدههایی درخشان شکست خوردند. آیا واقعا سیستمعاملی که دکمه نداشت و از ژستهای حرکتی استفاده میکرد، جلوتر از زمان خود بود؟ چرا با وجود قابلیت اجرای اپلیکیشنهای اندروید، کاربران به سمت این گوشی نرفتند و این پروژه به ثمر ننشست؟
فهرست مطالب:
- میراث نوکیا در کالبد یولا
- طراحی دو تکه و جادوی کاورهای هوشمند
- سیلفیش؛ سیستمعاملی بدون دکمه
- سازگاری با اندروید؛ شمشیر دو لبه
- مشخصات فنی و چالشهای سختافزاری
- حس کاربری و تقابل با پرچمداران بازار
- پارادایم ژستهای حرکتی و تجربه کاربری
- شخصیسازی فراتر از تصویر پسزمینه
- چالشهای تجاری و قیمتگذاری ۳۹۹ یورویی
- سرنوشت نهایی؛ یولا کجای تاریخ ایستاد؟
میراث نوکیا در کالبد یولا
آیا تا حالا اسم Jolla را شنیدهاید؟ Jolla که سازندگانش آن را «یولا» میخوانند، در واقع اسم یک شرکت فنلاندی است که تشکیلدهندگان آن اعضای تیم تولیدکنندهی گوشیهای Nokia و بالأخص گوشی Nokia N9 بودهاند. این متخصصان پس از آنکه نوکیا پروژه سیستمعامل میگو (MeeGo) را به نفع ویندوز فون رها کرد، شرکت خود را تاسیس کردند. آنها میخواستند روح نوآوری واقعی فنلاندی را که در تار و پود ان۹ نهفته بود، زنده نگه دارند. این شرکت بعد از تولید سیستمعامل سیلفیش (Sailfish OS) اکنون در حال ساخت یک گوشی بینظیر به نام Jolla است. این گوشی هم از نظر سیستمعامل و هم از نظر ساخت بینظیر است.
طراحی دو تکه و جادوی کاورهای هوشمند
مهمترین ویژگی این گوشی، قابلیت نه چندان کاربردی ولی زیبا و خلاقانهای است که در ساخت آن بکار رفته است. این گوشی همان طور که تولیدکنندگان آن توصیف میکنند از دو قسمت تشکیل شده است. قسمت جلویی که صفحهی نمایش در آن قرار دارد و همواره به رنگ مشکی است و قسمت پشت که در حقیقت کاور گوشی است و در رنگهای مختلف موجود میباشد. این ایده که به نام «نیمه دیگر» (The Other Half) شناخته میشد، سعی داشت سختافزار را به نرمافزار متصل کند. وقتی کاربر قسمت پشتی را عوض میکند، گوشی این تغییر را تشخیص میدهد و رنگ و لعاب سیستمعامل و برخی ویژگیهای کاربردی آن با رنگ پشت گوشی هماهنگ میشود. کاربر برای مثال میتواند نرمافزارهای خاصی را تنظیم کند که با گذاردن یک کاور خاص اجرا شوند. این سطح از تعامل فیزیکی و دیجیتالی هنوز هم در گوشیهای مدرن به ندرت دیده میشود.
سیلفیش؛ سیستمعاملی بدون دکمه
سیستمعامل این گوشی Sailfish OS است که بر مبنای سیستمعامل MeeGo ایجاد شده است. در این گوشی برعکس گوشیهای اندروید دکمهی خانه وجود ندارد، یعنی در حقیقت در روی صفحه هیچ دکمهای وجود ندارد و سیستمعامل بر اساس حرکتهای انگشت کار میکند. این رویکرد سالها قبل از آنکه اپل در آیفون ۱۰ دکمه هوم را حذف کند، توسط تیم یولا اجرایی شده بود. آنها معتقد بودند که رابط کاربری باید مانند جریان آب روان باشد و کاربر نباید برای خروج از برنامهها به یک دکمه فیزیکی یا مجازی وابسته باشد. ویژگی مهم این سیستمعامل که میتواند تا حدودی استقبال مردم از آن را تضمین کند، همخوانی است که با اندروید در زمینهی برنامهها دارد. این پل ارتباطی برای جبران کمبود اپلیکیشنهای بومی طراحی شده بود.
سازگاری با اندروید؛ شمشیر دو لبه
مهمترین ویژگی یک سیستمعامل پرطرفدار مثل اندروید و iOS، مجموعهی بسیار بزرگ از نرمافزارهای قوی است که کاربر در اختیار خواهد داشت. اگر سیستمعامل تازهوارد از پشتوانهی نرمافزاری برخوردار نباشد به سختیافتن جایگاهی در میان کاربران محکوم است. پشتوانهی بسیار مهم Sailfish OS پشتیبانی از نرمافزارهای اندروید است. البته در زمان عرضه هنوز معلوم نبود که این پشتیبانی چقدر پایدار است و آیا کاربران با خطاهای بیشمار (Force Close) روبرو خواهند شد یا نه. برای قضاوت نهایی باید دید که آیا لایه شبیهساز میتواند سرعت و دقت لازم را برای کاربر فراهم کند. در واقع تکیه بر اپلیکیشنهای یک پلتفرم رقیب، همواره ریسک تجربه کاربری درجه دو را به همراه دارد.
مشخصات فنی و چالشهای سختافزاری
گوشی Jolla دارای صفحهی نمایش ۴.۵ اینچ و دوربین ۸ مگاپیکسل با قابلیت فوکوس اتوماتیک است. این دستگاه از پردازشگر دو هستهای بهره میبرد و حافظهی داخلی ۱۶ گیگابایتی دارد که با کارت حافظه قابل ارتقا است. یکی از دیگر ویژگیهای مهم این گوشی این است که کاربر به راحتی میتواند باتری آن را عوض کند. این روزها که تمام گوشیها یکپارچه شدهاند، دسترسی آسان به باتری یک مزیت بزرگ محسوب میشود. با این حال، استفاده از سختافزار متوسط در حالی که رقبا از پردازندههای چهار هستهای استفاده میکردند، کمی نگرانکننده به نظر میرسید.
حس کاربری و تقابل با پرچمداران بازار
وقتی Jolla را در دست میگیریم مثل بقیهی گوشیهای نوکیا احساس خوشساخت و محکم بودن به انسان دست میدهد. این کیفیت ساخت میراثی است که مهندسان فنلاندی با خود به این شرکت نوپا آوردهاند. با این حال، وقتی صحبت از رقابت به میان میآید، استانداردهای طراحی بسیار سختگیرانه میشوند. گوشی Jolla در دست خوشساخت و راحت است ولی از نظر با کلاس بودن به پای گوشیهایی مثل iPhone 5 و HTC One نمیرسد. نمایشگر آن هم از نظر رزولوشن و تراکم پیکسلی، توان رقابت با پنلهای فول اچدی (1080p) سامسونگ و اچتیسی را نداشت.
پارادایم ژستهای حرکتی و تجربه کاربری
صفحهی گوشی با دوبار زدن انگشت بر روی آن روشن میشود و صفحهی قفل را نمایان میکند. در سمت چپ این صفحه، آیکونهایی برای نمایش نوتیفیکیشنها وجود دارد که در نسخههای اولیه کارایی کاملی نداشتند. حرکات انگشت (Gestures) مهمترین ابزار ارتباطی کاربر با سیستمعامل Sailfish OS است. برای مثال با کشیدن صفحه از بالا به پایین، منوی برنامه باز میشود و با کشیدن از کنارهها، کاربر به صفحه خانه باز میگردد. این سبک از تعامل در ابتدا برای کاربران عادتکرده به دکمههای فیزیکی کمی گیجکننده بود، اما بعد از مدتی بسیار اعتیادآور و سریع میشد.
شخصیسازی فراتر از تصویر پسزمینه
در سیلفیش، مالتیتسکینگ به شکل کارتهای زنده در صفحه خانه نمایش داده میشود که ترکیبی از ویجت و برنامه در حال اجراست. کاربر میتواند به وسیلهی تغییر تصویر پسزمینه، کل حال و هوای بصری سیستم را عوض کند. با تغییر تصویر، رنگ نوشتهها و منوها به صورت هوشمند با پالت رنگی عکس هماهنگ میشود. این هماهنگی رنگی بسیار پیشرفتهتراز آن چیزی است که در برخی از دیگر سیستمعاملها میبینیم. در واقع یولا سعی داشت با الگوریتمهای گرافیکی، یک هارمونی بصری کامل بین سختافزار (کاور پشت) و نرمافزار ایجاد کند که در نوع خود منحصر به فرد بود.
چالشهای تجاری و قیمتگذاری ۳۹۹ یورویی
پیشفروش این گوشی با قیمت ۳۹۹ یورو انجام شد که برای یک برند نوظهور قیمت جسورانهای بود. سوال بزرگ این بود که آیا کاربران حاضرند برای یک سیستمعامل تازه و قابهای رنگی چنین مبلغی بپردازند؟ قابهایی که در نسخههای آزمایشی کمی لق میزدند و احتمال گم شدنشان وجود داشت. یولا برای تامین هزینههای نسل بعدی خود به فروش بالایی نیاز داشت، اما اکوسیستم اپلیکیشنها همیشه پاشنه آشیل آنها باقی ماند. در بازاری که توسط گوگل و اپل بلعیده شده بود، فضای تنفس برای یک بازیگر سوم که حتی مایکروسافت هم در آن شکست خورد، بسیار محدود بود.
سرنوشت نهایی؛ یولا کجای تاریخ ایستاد؟
امروز که به عقب نگاه میکنیم، یولا بیشتر به عنوان یک توسعهدهنده نرمافزار شناخته میشود تا تولیدکننده موبایل. سیستمعامل سیلفیش به حیات خود در پروژههای دولتی و امنیتی (مانند روسیه و چین) ادامه داد، اما گوشی یولا هرگز به یک محصول محبوب توده تبدیل نشد. آنها ثابت کردند که میتوان بدون دکمه و با نوآوری در طراحی، محصولی متفاوت ساخت، اما قدرت بازاریابی و زنجیره تامین قطعات بسیار مهمتر از خلاقیت خالص است. یولا یادآور دوران پرشور فنلاندیهاست که میخواستند ثابت کنند هنوز هم میتوانند با غولهای دره سیلیکون رقابت کنند.
سوالات متداول (Smart FAQ)
جمعبندی نهایی
پروژه یولا نشان داد که برای موفقیت در بازار بیرحم تلفنهای هوشمند، داشتن ایده خلاقانه و ریشه داشتن در میراث بزرگی چون نوکیا کافی نیست. یولا با سیستمعامل سیلفیش و کانسپت «نیمه دیگر»، سعی کرد مرزهای تکراری طراحی را جابهجا کند، اما در نهایت قربانی فقدان اکوسیستم غنی و قدرت رقابت قیمتی شد. با این حال، میراث یولا در قالب یک سیستمعامل امن و مستقل همچنان زنده است و به ما یادآوری میکند که دنیای تکنولوژی به جایگزینهایی برای دوقطبی اندروید و آیاواس نیاز دارد. یولا شکست خورد، اما مسیر جدیدی را در طراحی رابطهای کاربری مبتنی بر حرکت باز کرد که امروزه در تمامی گوشیهای مدرن به شکل استاندارد درآمده است.
مطالب مرتبط
گوشیه خوش ساخت و محکمی به نظر می رسه و بهتره اینجور گوشی ها برای بهتر کردن بازار به رقابت با برندهای خوشنام بپردازند
این خصوصیتهایی که گفتید تقریبا شبیه خصوصیتای گوشی ایکس پریاست!
نه
خوشم نیومد
بنظر من اگه رو این شرکت سرمایه گذاری شه میتونه پیشرفت کنه
مطئنا قابلیت تمام لمسیش خیلی طرفدار پیدا میکنه
از سیستم عاملش خیلی خوم میاد
دکتر ببخشید منظورتون گوشی N9 بوده یا نه T9 .
تشک بابت مطلب خوبتون.
اوبونتو هم یه کمپین ایجاد کرده با هدف اینکه 32 میلیون دلار سرمایه جذب کنه برای ساخت اولین گوشی خودش با سیستم عامل اوبونتو تاچ که نمیدونم ازش اطلاع دارید یا نه…
لینک کمپین :
http://www.indiegogo.com/projects/ubuntu-edge
توی روز اول تا الان بیشتر از سه میلیون دلار جمع شده.
آشنایی بیشتر با سیستمعامل اوبونتو تاچ :
http://linuxreview.ir/1391/10/say-hello-to-ubuntu-for-phones/
اینتر فیس و سادگی MeeGo رو بیشتر میپسندیدم
خیلى شبیه X6 نوکیاست.
“گوشی Jolla در دست خوشساخت و راحت است ولی از نظر با کلاس بودن به پای گوشیهایی مثل iPhone 5 و HTC One نمیرسد.” اظهر من الشمس.
سلام
چرا این قسمت
“از نظر با کلاس بودن به پای گوشیهایی مثل iPhone 5 و HTC One نمیرسد.” BOLD نوشته شده در حالیکه این قسمت “از نظر کیفیت خیلی پایینتر از کیفیت ۱۰۸۰p است که در گوشیهای Samsung Galaxy S4 و HTC One دیده میشود” هم میتونست BOLD باشه.
بسه دیگه
این اپل پرستی شما قشنگ رو اعصاب من یکیه
یا همه مقایسه ها BOLD باشه یا هیچکدوم!!!
لطفاً خواهشناً این موارد رو رعایت کنید.
من واقعا عاشق این سیستم عامل و گوشی جدید شدم.
مدتی پیش وقتی این گروه اعلام کرد که از نوکیا جدا شده مقاله ای خوندم مبنی بر این که در حقیقت بخاطر قرار داد نوکیا با مایکروسافت باید کار برروی میگو به اتمام میرسید اما نوکیا که قلبا راضی به این کار نبود شرکت یولا رو به صورت اقماری تاسیس کرد و توسعه میگو رو ادامه داد.
یولا در حقیقت آخرین پل پشت سر نوکیاست که با قدرت و دقت خاصی ازش حمایت و پشتیبانی میشه. این آخرین تیر تو کمان این کماندار پیر هستش و مطمئنا اگه روزی ویندوزفون شکست بخوره وارد صحنه میشه.
غیر از یولا ، شرکت نوکیا تیم توسعه دهنده سیمبین را تا سال 2016 (پایان پشتیبانی از این سیستم عامل) زیر پر و بال خودش نگه داشته و کار توسعه به شدت و با وسواس خاصی ادامه پیدا میکنه.
به شخصه منتظرم تا این گوشی به ایران هم برسه.
خود وبلاگ یولا یکبار بعد رونمایی از این سیستم عامل گفت احتمالا و در صورت موافقت نوکیا نسخه ای از این os هم برای دارندگان n9 عرضه میشه.
شرکت یولا برای تولید این گوشی به صورت کامل از پتنتهای نوکیا استفاده کرده و هیچ مبلغی هم پرداخت نکرده . این خودش باعث شد تا شایعه حمایت تمام قد نوکیا از این تیم قوت بگیره.
به هر سو باید منتظر بمانیم و نظاره گر جنگ جنگاوران باشیم.
بنظر شما آخرین تیر نوکیا یک روز تو کمان قرار میگیره؟
این فرزند ترد شده از پدر یک روز برمیگرده خونه؟
آینده همه چیز را مشخص خواهد کرد.
البته حمایت تمام قد نوکیا در راستای این نیست که این شرکت اقماری نوکیا محسوب میشه. نوکیا به عنوان یکی از شرکتهای خوشنام جهان از نظر کمک به کارکنانش و البته به خاطره این که در یک کشور قرار داره که شدیدا قوانین سختگیرانه رفاهی در مورد کارگران و کارمندان اخراجی و تامین اجتماعی وجود داره، بعد از تعدیل تعداد زیادی از کارمندانش در سال ۲۰۱۰ برنامهای با عنوان نوکیا بریج به وجود اورد که به اونها کمک کنه تا کاسبی جدید برای خودشون راه بندازن و بیکار نمونن.
اینکه یولا از پتنتهای نوکیا بدون پرداخت مبلغی استفاده میکنه فقط به این دلیله که توی برنامه نوکیا بریج با این خواسته تیم توافق شده.
در مورد سیستم عامل برای نوکیا ان۹ هم هیچ برنامهای برای ارائه نسخهای از سیستم عامل سلفیش برای اون وجود نداره.
نه.
399 دلار که واسه این گوشی خیلی گرونه!
مطابق متن، یورو البته!
ولی اگه دلار بود، بله مناسب بود.
از چه لحاظ گرونه؟ گوشی یه چیز منحصر به فردیه که نمونهش وجود نداره. فکر نکنم در سادهترین شکلش گوشی ۴.۵ اینچی اچدی با دوربین ۸ مگا پیکسل کمتر از این قیمت داشتهباشه. ولی خب به هر حال این یه گوشی خاصی هست و قابهاش که به تدریج بر اساس میزان فروش و استقبال از گوشی معرفی میشن همه جور توانایی دارن، از این که شما با خرید یک قاب مخصوص بتونی باطریت رو افزایش بدی تا این که یه قابی داشته باشی که مثلا جویستیک باشه.
سلام.
قبلا یک پست راجع به گوشی xiaomi mi2s گذاشته بودید . با توجه به قیمت آن و ویژگی های آن یکی از چین خریدم . می خاستم بگم که واقعا گوشی خوبی هست و با توجه به قیمتش به شدت صرفه اقتصادی داره . به خاطر پستی که گذاشتید از شما ممنونم.
سلام
من هم به سختی دنبال این گوشی هستم میشه بگیداز کجا خریدید؟ اگه از سایتی که اسمش اینجوری نوشته میشه خریدید : “IRANSH*******ing.ir” هست لطفا بگید ، چون راستش یکمی بهشون شک داشتم
سلام . یکی از فامیل ها میرفت چین . بهش گفتم از چین خرید برام اورد . اگه راجع بهش سوال دارید در خدمتم