نگاهی به برترین تصاویر حیات وحش؛ هنر ثبت حیات در آستانه بقا و نابودی

عکاسی از طبیعت و حیات وحش فراتر از یک سرگرمی ساده، هنری برای ثبت روح زنده سیاره زمین است. از دهه‌های گذشته، هر ساله رقابت‌های جهانی بزرگی با همکاری موزه‌های معتبر تاریخ طبیعی و شبکه‌های رسانه‌ای مطرح برگزار می‌شود تا برترین آثار هنرمندان این حوزه را به تصویر بکشد. این رقابت‌ها ویترینی برای نمایش تنوع بی‌نظیر زیستی، رفتارهای عجیب جانوران و چالش‌های جدی پیش روی بقای حیات وحش هستند. تماشای این آثار ما را با دنیایی شگفت‌انگیز مواجه می‌کند که نیاز مبرمی به حفاظت و احترام دارد. در این مقاله می‌خواهیم برجسته‌ترین قاب‌های ثبت‌شده در این مسابقات را با هم مرور کنیم و داستان هیجان‌انگیز پشت هر تصویر را بررسی نماییم.

💡مختصر و مفید

برترین تصاویر حیات وحش پیوندی عمیق میان صبر بی‌مرز عکاسان، فناوری‌های پیشرفته دوربین و رفتارهای بکر جانوران برقرار می‌کنند. این آثار هنری از طریق بررسی دقیق زیست‌بوم‌ها و استفاده از تکنیک‌هایی مانند سرعت شاتر پایین یا لنزهای فوق‌عریض خلق می‌شوند. جوایز سالانه این رقابت‌ها به آثاری تعلق می‌گیرد که داستانی ناگفته از بقا، غریزه و زیبایی‌های پنهان طبیعت را روایت کنند. تحلیل این تصاویر نشان می‌دهد که هر فریم برجسته نتیجه روزها برنامه‌ریزی، شناخت عمیق زیست‌شناسی و سازگاری با شرایط سخت محیطی است. نمایش عمومی این عکس‌ها در موزه‌های تاریخ طبیعی سراسر جهان، نقش کاتالیزور را برای جنبش‌های جهانی حفاظت از محیط زیست ایفا می‌کند.

تاریخچه مسابقات عکاسی از طبیعت و تکامل آن

مسابقات عکاسی حیات وحش که با همکاری موزه‌های معتبر تاریخ طبیعی بنیان‌گذاری شده‌اند، قدمتی طولانی دارند و هدفشان ایجاد درکی عمیق‌تر از جهان طبیعی است. این رقابت‌ها در ابتدا با حضور تعداد محدودی از عکاسان محلی آغاز شد اما به مرور زمان به یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای هنری و زیست‌محیطی در سطح جهان تبدیل گردید. امروزه ده‌ها هزار اثر از سراسر دنیا به این مسابقات ارسال می‌شود که در شاخه‌های متعددی از جمله رفتار پرندگان، زندگی پستانداران، بخش خلاقانه و عکاسی سیاه و سفید به رقابت می‌پردازند. هدف این رویداد تنها اعطای جایزه نیست، بلکه مستندسازی علمی و هنری تغییرات زمین است.

در طول دهه‌های گذشته، معیارهای داوری نیز همگام با تحولات تکنولوژیک و تغییرات اقلیمی دستخوش تغییر شده است. داوران امروزه به دنبال آثاری هستند که علاوه بر زیبایی زیباشناختی، حاوی پیام‌های زیست‌محیطی قوی و روایت‌گر داستان‌های عمیق از بقای گونه‌های در معرض خطر باشند. نمایش این آثار در گالری‌های بین‌المللی فرصتی کم‌نظیر برای عموم مردم فراهم می‌کند تا بدون واسطه با واقعیت‌های تلخ و شیرین دنیای وحش روبه‌رو شوند. این روند تکاملی نشان می‌دهد که عکاسی حیات وحش از یک ثبت تصویر ساده به ابزاری قدرتمند برای بیداری اجتماعی ارتقا یافته است.

گالری برترین تصاویر منتخب حیات وحش و داستان خلق آن‌ها

از سال‌های دور، هر ساله مسابقات باشکوهی با موضوع حیات وحش توسط موزه تاریخ طبیعی برگزار می‌شود. این رقابت‌ها دارای شاخه‌های متنوعی هستند که از عکاسی پرندگان تا نگاه خلاقانه و سیاه و سفید را شامل می‌شوند. در ادوار مختلف، ده هزار عکس از کشورهای گوناگون در این رقابت‌ها شرکت داده شده‌اند و در نهایت، برترین‌ها در نمایشگاه‌های بین‌المللی به نمایش درآمده‌اند. در ادامه، ده مورد از این تصاویر فوق‌العاده و داستان شگفت‌انگیز هر یک را با هم مرور می‌کنیم.

کشمکش پلنگ‌ها

نزاع دو پلنگ در حیات وحش برزیل

جو مک‌دونالد (Joe McDonald) برای ثبت این لحظه در هوایی بسیار گرم و طاقت‌فرسا، ساعت‌ها روی قایقی در رودخانه تری برادرز برزیل به انتظار نشست. این کشمکش نفس‌گیر میان یک پلنگ نر و ماده، نمایشی بی‌نظیر از قدرت و تعاملات پیچیده این گربه‌سانان بزرگ در قلمرو طبیعی‌شان است. عکاس با صبر و حوصله فراوان توانست پویایی رفتار حیوانات را در یک قاب ماندگار ثبت کند.

فیل‌ها

گله فیل‌ها در حال عبور از آبگیر

گرگ دو تویت (Greg du Toit) این تصویر شگفت‌انگیز را از فیل‌های آفریقایی در آبگیری واقع در کشور بوتسوانا ثبت کرده است. او تلاش داشت تا با کاهش سرعت شاتر و استفاده از لنز زاویه‌باز، حس پویایی، سطح هوشیاری و ماهیت واقعی این موجودات غول‌پیکر را به نمایش بگذارد. کاهش سرعت شاتر افکتی حرکتی و وهم‌آلود ایجاد کرده که به قاب تصویر عمق و احساس بیشتری بخشیده است.

به دام افتادن پرنده در تار عنکبوت

گرفتار شدن پرنده کوچک در تار عنکبوت طلایی

ایساک پرتوریوس (Isack Pretorius) در یکی از جزایر بکر سیشل موفق شد صحنه‌ای دراماتیک از گرفتار شدن یک پرنده کوچک در تارهای عنکبوت طلایی را به تصویر بکشد. جنس ماده این گونه از عنکبوت‌ها جثه‌ای به اندازه کف دست انسان دارد و تارهای بسیار مستحکمی به پهنای بیش از یک متر می‌تند. این قاب تضاد عجیبی میان بقا و شکار در دنیای حشرات و پرندگان را به نمایش می‌گذارد.

رود گدازه

جریان مواد مذاب و گدازه‌های آتشفشانی در کامچاتکا

سرگئی گورشکوف (Sergey Gorshkov) پس از شنیدن خبر فعال شدن ناگهانی یک آتشفشان خاموش در کامچاتکای روسیه، با هلی‌کوپتر خود را به این منطقه یخ‌زده در دمای منفی چهل درجه رساند. وزش بادی شدید ابرها و دود غلیظ را کنار زد تا او بتواند فواره‌های عظیم گدازه به ارتفاع دویست متر را از نزدیک مشاهده کند. عکاس با شجاعت تمام روی زمین ناپایدار قدم گذاشت تا این تقابل حماسی میان آتش و یخ را ثبت کند.

کروکودیل هند و نوزادان

گریال بالغ به همراه نوزادان روی سرش

اوایان رائو پاوار (Udayan Rao Pawar) این نمای خانوادگی شگفت‌انگیز را در سواحل رودخانه چامبال در کشور هند به تصویر کشیده است. در حال حاضر تعداد بسیار کمی از گریال‌های بالغ در طبیعت باقی مانده‌اند و فعالیت‌های انسانی نسل آن‌ها را به شدت تهدید می‌کند. این تصویر به خوبی نقش مراقبتی والدین را در میان خزندگان غول‌پیکر نشان می‌دهد.

جغد ماده

پرواز جغد ماده در شب

کانر اشتفانیسون (Connor Stefanison) برای ثبت فرود بی‌نقص این جغد ماده در تاریکی شب، روزهای متوالی را صرف مطالعه رفتار و مسیر پروازی او کرد. او با قرار دادن یک طعمه در نزدیکی لنز دوربین و انتظار طولانی‌مدت، توانست دقیق‌ترین لحظه باز شدن بال‌ها را شکار کند. این تصویر مهارت بالا و زمان‌بندی صدم‌ثانیه‌ای عکاس را در شرایط نوری ضعیف به نمایش می‌گذارد.

لاک‌پشت سبز یک متری در سواحل مکزیک

لاک‌پشت دریایی سبز در آب‌های مکزیک

لویس خاویز ساندووال (Luis Javier Sandoval) این تصویر خیره‌کننده را از یک لاک‌پشت سبز بزرگ در سواحل مکزیک به ثبت رسانده است. او با شنا در اعماق آب‌های شفاف توانست زاویه‌ای منحصربه‌فرد از حرکت آرام این موجود دریایی را در میان نور خورشید به تصویر بکشد. این اثر حس آرامش عمیق حاکم بر اقیانوس‌ها و اهمیت حفظ زیستگاه‌های دریایی را بازگو می‌کند.

روباه در حال جهش

شیرجه روباه در برف برای شکار موش

کانر اشتفانیسون در آخرین ساعات حضور خود در پارک ملی یلوستون (Yellowstone)، این شکار هوایی فوق‌العاده را از یک روباه قرمز ثبت کرد. روباه با استفاده از حس شنوایی قوی خود، موقعیت موش را زیر برف ردیابی کرد و با شیرجه‌ای تماشایی به سمت هدف پرید. این لحظه نشان‌دهنده یکی از موفق‌ترین تکنیک‌های بقا در زمستان‌های سخت مناطق کوهستانی است.

بوزینه دم‌کوتاه در برف

میمون برفی ژاپنی در چشمه آب گرم

جاسپر دوئست (Jasper Doest) برای خلق این اثر هنری خیره‌کننده در چشمه‌های آب گرم جیگوکودانی ژاپن، نزدیک به یک سال برنامه‌ریزی کرده بود. او با به‌کارگیری یک فیلتر پلاریزه موفق شد انعکاس‌های اضافی آب را حذف کرده و پس‌زمینه‌ای تاریک و پرکنتراست ایجاد کند. پرتره این میمون برفی در میان بخار آب گرم، داستانی از آرامش در میان سرمای شدید زمستان را روایت می‌کند.

خرس قطبی زیر سطح آب و یخ

شنای خرس قطبی زیر لایه‌های یخ در خلیج هادسون

پل ساندرز (Paul Souders) پس از تحمل سه روز انتظار سخت در سرمای شدید خلیج هادسون کانادا، سرانجام این قاب استثنایی را ثبت کرد. تصویر خرس قطبی که در زیر لایه‌های ضخیم یخ به دنبال فک‌ها می‌گردد، زاویه‌ای نادیده از شکارگری این حیوان را نشان می‌دهد. این اثر اهمیت حیاتی یخ‌های قطبی را برای بقای بزرگ‌ترین گوشت‌خوار خشکی زمین یادآوری می‌کند.

پشت صحنه عکاسی حیات وحش و چالش‌های بقا برای عکاسان

عکاسی از طبیعت بکر برخلاف تصور عموم، تفریح یا یک گردش ساده در محیط‌های جنگلی نیست، بلکه حرفه‌ای سرشار از خطرات مرگبار، دشواری‌های فیزیکی و آزمایش‌های سخت روانی است. عکاسان برجسته این حوزه برای ثبت یک فریم بی‌نقص ناچارند روزها، هفته‌ها و گاهی ماه‌ها در شرایط اقلیمی طاقت‌فرسا از سرمای استخوان‌سوز قطب تا گرمای سوزان کویر دوام بیاورند. تعامل مستقیم با حیوانات وحشی و درنده‌خو مستلزم رعایت دقیق کدهای حفاظتی و رفتاری است، زیرا یک اشتباه کوچک در تخمین فاصله ایمن می‌تواند منجر به فاجعه‌ای جبران‌ناپذیر شود. آن‌ها باید به بخشی بی‌صدا از محیط تبدیل شوند تا غریزه وحشی حیوانات تحریک نشود و رفتار طبیعی خود را بروز دهند.

بسیاری از تصاویر تاریخی و معروفی که در سطح جهانی جوایز متعددی دریافت کرده‌اند، در شرایطی ثبت شده‌اند که عکاس با کمبود مواد غذایی، بیماری‌های استوایی و صدمات شدید بدنی دست‌وپنجه نرم می‌کرده است. صبر، کلیدی‌ترین فاکتور موفقیت در این زمینه است؛ جایی که عکاس باید ساعت‌ها بدون کمترین حرکت در یک کمین‌گاه پنهان بماند تا شاید جانور مورد نظر برای چند ثانیه کوتاه در قاب ظاهر شود. این کارشناسان نه تنها هنر عکاسی، بلکه اصول بقا در طبیعت، ردیابی حیوانات و هواشناسی را به خوبی می‌دانند. از این رو، هر عکس برتر حیات وحش نشان‌دهنده تعهدی فراتر از شغل و نمایان‌گر احترامی عمیق به حیات طبیعی سیاره ماست.

نقش تکنولوژی نوین و تجهیزات پیشرفته در تغییر استانداردهای ثبت تصویر

ظهور فناوری‌های نوین در دهه گذشته انقلابی بزرگ در عکاسی حیات وحش ایجاد کرده و مرزهای غیرممکن را جابجا کرده است. حسگرهای پیشرفته با حساسیت نوری فوق‌العاده بالا به عکاسان این امکان را می‌دهند که در تاریکی مطلق شب و بدون نیاز به فلاش‌های مزاحم، از رفتارهای پنهان جانوران شب‌گرد عکاسی کنند. همچنین، سیستم‌های فوکوس خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی که توانایی تشخیص و دنبال کردن دقیق چشم حیوانات و پرندگان را دارند، احتمال تار شدن تصاویر در سرعت‌های بالا را به حداقل رسانده‌اند. این تحولات سخت‌افزاری باعث شده تا ثبت تصاویر خارق‌العاده از موجودات در حال حرکت با وضوحی بی‌نظیر ممکن شود.

تجهیزاتی مانند دوربین‌های تله‌ای هوشمند، پهپادهای کم‌صدا و محفظه‌های زیرآب مقاوم به عکاسان اجازه می‌دهند تا به نقاطی دسترسی پیدا کنند که پیش از این ورود به آن‌ها غیرممکن یا بسیار خطرناک بود. استفاده از شاترهای بی‌صدا و الکترونیکی مانع از فرار جانوران حساس می‌شود و به هنرمندان اجازه می‌دهد در فاصله‌ای نزدیک‌تر به ثبت لحظات بپردازند. با این حال، تکنولوژی پیشرفته تنها یک ابزار کمکی است و دانش بوم‌شناختی، خلاقیت فردی و زاویه‌دید هنری عکاس همچنان مهم‌ترین رکن در خلق یک اثر ماندگار محسوب می‌شود. تکامل ابزارها به ما کمک می‌کند تا جزئیات پنهان آفرینش را با وضوحی خیره‌کننده و واقعی‌تر از همیشه تماشا کنیم.

تاثیر تصاویر مستند حیات وحش در آگاهی عمومی و حفظ محیط زیست

یک تصویر قوی و مستند از حیات وحش می‌تواند پیامی را به مخاطب منتقل کند که نگارش صدها مقاله علمی از عهده آن خارج است. تصاویر تاثیرگذار از حیوانات آسیب‌دیده، زیستگاه‌های تخریب‌شده یا تلاش جانوران برای بقا در محیط‌های بحرانی، وجدان بیدار جامعه جهانی را هدف قرار می‌دهند. این قاب‌ها به عنوان سندی غیرقابل‌انکار از بحران‌های زیست‌محیطی، توجه رسانه‌ها و سیاست‌گذاران را به موضوعاتی نظیر شکار غیرقانونی، گرمایش زمین و از بین رفتن تنوع زیستی جلب می‌کنند. در بسیاری از موارد، انتشار یک عکس تاثیرگذار توانسته جریان‌های حمایتی بزرگی را برای نجات یک گونه خاص هدایت کند.

عکاسی از طبیعت با ایجاد پیوند عاطفی میان انسان شهرنشین و دنیای وحش، حس مسئولیت‌پذیری را در مخاطبان تقویت می‌کند. وقتی مردم زیبایی بی‌بدیل و رفتارهای هوشمندانه حیوانات را در قاب تصویر تماشا می‌کنند، تمایل بیشتری برای حمایت از پروژه‌های حفاظتی و سازمان‌های غیردولتی نشان می‌دهند. این تصاویر به عنوان پل ارتباطی میان علم بوم‌شناسی و افکار عمومی عمل می‌کنند و فهم عمومی را ارتقا می‌بخشند. در نهایت، هنر عکاسی حیات وحش نشان می‌دهد که حفاظت از زمین نه یک انتخاب فانتزی، بلکه ضرورتی حیاتی برای بقای مشترک انسان و تمام موجودات زنده است.

جمع‌بندی نهایی

عکاسی از حیات وحش فراتر از یک ثبت تصویری ساده، پنجره‌ای رو به زیبایی‌ها، رازها و البته درام‌های بی‌پایان دنیای طبیعت است. هر تصویر داستانی منحصربه‌فرد از تلاش برای بقا، هوش حیوانی و شجاعت عکاسانی را روایت می‌کند که برای آگاهی ما جان خود را به مخاطره می‌اندازند. این آثار هنری نقشی حیاتی در آموزش جامعه، حفاظت از گونه‌های در معرض خطر و جلب توجه عمومی به بحران‌های زیست‌محیطی ایفا می‌کنند. با درک عمیق‌تر این قاب‌های ماندگار، یاد می‌گیریم که برای تداوم زندگی روی این سیاره آبی، باید هماهنگی و احترام به تمامی اشکال حیات را به عنوان یک اصل اساسی بپذیریم.

سوالات متداول

۱. هدف اصلی از برگزاری مسابقات سالانه عکاسی حیات وحش چیست؟
این رقابت‌ها با هدف ترویج هنر عکاسی و ایجاد آگاهی عمیق در مورد اهمیت حفظ تنوع زیستی جهان برگزار می‌شوند. برگزارکنندگان تلاش می‌کنند از طریق قدرت تصویر، افکار عمومی را به سمت حمایت از گونه‌های جانوری در معرض تهدید سوق دهند. همچنین این رویداد بستری علمی و مستند برای بررسی تغییرات اقلیمی در طول دهه‌های مختلف در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد. نمایش عمومی آثار نیز انگیزه عکاسان جوان را برای فعالیت در این حوزه دشوار دوچندان می‌سازد.
۲. عکاسان حیات وحش با چه خطرات زیست‌محیطی و فیزیکی روبرو هستند؟
آن‌ها به طور مداوم در معرض آسیب‌های ناشی از تغییرات شدید آب‌وهوایی مانند سرمازدگی شدید یا گرمازدگی مفرط قرار دارند. حمله ناگهانی حیوانات وحشی قلمروطلب و ابتلا به بیماری‌های عفونی استوایی از دیگر تهدیدات جدی در سفرهای طولانی‌مدت به شمار می‌رود. همچنین حمل تجهیزات بسیار سنگین در مسیرهای ناهموار کوهستانی یا باتلاقی آسیب‌های بدنی شدیدی به همراه دارد. با این حال، رعایت پروتکل‌های ایمنی تا حد زیادی از وقوع حوادث غیرقابل جبران جلوگیری می‌کند.
۳. فیلتر پلاریزه چه کاربردی در عکاسی از حیوانات در محیط‌های آبی دارد؟
این فیلتر کارآمد با حذف بازتاب‌های نوری آزاردهنده از سطح آب، امکان ثبت جزئیات زیر آب را به عکاس می‌دهد. همچنین باعث افزایش غلظت رنگ‌ها و ایجاد کنتراست شدیدتر میان سوژه اصلی و پس‌زمینه تصویر می‌شود. استفاده از این ابزار به ویژه در مناطق مرطوب به شفافیت کلی عکس کمک شایانی خواهد کرد. عکاسان حرفه‌ای با کمک پلاریزه می‌توانند تصاویر بسیار واقعی‌تر و با عمق میدان بهتری خلق کنند.
۴. چگونه هوش مصنوعی به بهبود کیفیت عکاسی حیات وحش کمک کرده است؟
الگوریتم‌های پیشرفته هوش مصنوعی در دوربین‌های مدرن می‌توانند چشمان پرندگان و پستانداران را در کسری از ثانیه شناسایی کنند. این قابلیت سبب می‌شود که حتی در حرکات بسیار سریع نیز سوژه کاملاً واضح و شفاف باقی بماند. علاوه بر این، سیستم‌های هوشمند نویزهای ناشی از ایزوی بالا در شب را به طور چشمگیری کاهش می‌دهند. این تغییرات کاربری دوربین‌ها را در شرایط سخت نوری بسیار آسان‌تر از گذشته کرده است.
۵. چرا استفاده از فلاش در عکاسی حیات وحش ممنوع یا محدود است؟
نور شدید و ناگهانی فلاش می‌تواند باعث کوری موقت، ترس شدید و استرس روانی حیوانات وحشی در تاریکی شب شود. این تحریک نوری رفتار طبیعی جانور را مختل کرده و حتی ممکن است او را به سمت عکاس مهاجم کند. به همین دلیل، عکاسان متعهد ترجیح می‌دهند از دوربین‌هایی با سنسورهای حساس به نور محیطی کم استفاده کنند. حفظ سلامت و آرامش روانی سوژه‌ها همواره بر ثبت یک عکس عالی اولویت دارد.
۶. عکاسان چگونه موقعیت پرواز یا شکار حیوانات را پیش‌بینی می‌کنند؟
این پیش‌بینی مستلزم شناخت عمیق زیست‌شناختی، مطالعه طولانی‌مدت رفتار حیوان و پایش زیست‌بوم محلی است. عکاسان حرفه‌ای پیش از عکاسی، ساعت‌ها بدون دوربین مسیرهای حرکت و عادات روزانه حیوانات را رصد می‌کنند. آن‌ها با یادگیری نشانه‌های صوتی و حرکتی متوجه لحظه دقیق حمله یا پرواز جانور هدف می‌شوند. ترکیب دانش علمی و تجربه میدانی تنها راه موفقیت در ثبت این لحظات گذرا است.
۷. آیا عکس‌های ویرایش‌شده در مسابقات جهانی حیات وحش پذیرفته می‌شوند؟
قوانین این مسابقات بسیار سخت‌گیرانه است و هرگونه دستکاری، حذف یا اضافه کردن عناصر به تصویر ممنوع است. تنها اصلاحات جزئی رنگ، کنتراست و نور که ماهیت واقعی صحنه را تغییر ندهد پذیرفته خواهد شد. داوران معمولاً فایل خام تصاویر را برای تایید اصالت ثبت‌شده بررسی و با استانداردهای مسابقه مطابقت می‌دهند. این کار اصالت علمی و ارزش استنادی تصاویر منتخب را در مجامع بین‌المللی تضمین می‌کند.
دکتر علیرضا مجیدی
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

13 دیدگاه

  1. ای همت هستی زتو پیدا شده
    خاک ضعیف از تو توانا شده
    آنچه تغیر نپذیرد توئی
    وانکه نمردست و نمیرد توئی
    ما همه فانی و بقا بس تراست
    ملک تعالی و تقدس تراست
    هر که نه گویای تو خاموش به
    هر چه نه یاد تو فراموش به

  2. برای دیدن برگی خدا زندگی یه مورچه هم کافیه…
    با همه بزرگیش گاهی چه اسون نادیده میگیریم حضورش رو..
    بعضی از آیات هستند

    که وقتی اونا رو می خونم،

    شرمنده ی خدا میشم..

    مثل همین آیه ی

    ” الیس الله بکاف عبده ” (الزمر، آیه ۳۶)

    آیا خدا، برای بندگانش کافی نیست؟

  3. عکس اول پلنگ نیست…جگواره که کاملا گونه ای مجزا از پلنگه…جمجمه درشت و بدن خپل تر و خال های گل مانند درشت با نقطه ای در وسط گل های بزرگ میان بدن خصوصیات جگواره…ممنون میشم اگر اصلاح کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
[wpcode id="260079"]