شوک چیست و چطور بدن به آن مبتلا می‌شود؟

شوک

شوک به صورت کاهش خون­رسانی عمومی به اندام­ها، معمولاً همراه با کاهش فشار خون تعریف‌ می‌شود و منجر به آسیب یا مرگ سلول‌ها‌ می‌شود. شوک به چهار دسته تقسیم می‌شود: (۱) شوک قلبی cardiogenic (کاهش برون­ده قلبی به دلیل اختلال عملکرد قلب)، (۲) شوک ناشی از کاهش حجم hypovolemic (کاهش حجم داخل عروقی)، (۳) شوک سپتیک یا شوک ناشی از توزیع مجدد redistributive (کاهش مقاومت عروق سیستمیک) و (۴) شوک انسدادی obstructive (کاهش برون­ده قلبی به دلیل انسداد در مسیر جریان خون). در این فصل، در مورد شوک آنافیلاکتیک که به دلیل واکنش آلرژیک به دارو یا یک ضایعه‌ی مرتبط ایجاد‌ می‌شود، بحث نمی‌شود.

در مواجهه با بیمار دچار شوک، باید سریعاً از وی رگ گرفته شود و هم­زمان با ارزیابی دقیق از وضعیت، حجم زیادی از مایع به وی داده شود. این راهبرد، به خصوص زمانی مفید است که تصور می‌شود علت شوک، کمبود حجم یا سپسیس باشد. در مورد شوک قلبی، برنامه درمانی به گونه‌ای طرح ریزی می‌شود که عملکرد قلب بهبود یابد. در این موارد، از تجویز داروهای افزاینده‌ی توان قلب (inotropic) و در موارد شدید و مقاوم، از بای­پس قلبی یا وسایل کمکی قلب استفاده‌ می‌شود. در کاهش شدید حجم، معمولاً تجویز سالین کافی است. در سپسیس، جایگزینی مایع، درمان آنتی­بیوتیکی و تخلیه هر فضای حاوی عفونت الزامی است. در بیماران خاص که سپسیس شدید آنها زود تشخیص داده‌ می‌شود، تجویز داخل عروقی یک نوع نوترکیب پروتئین C فعال شده (drotrecoginalia] فعال شده[) بقای بیمار را بهبود می­بخشد. شوک انسدادی که نتیجه‌ی انسداد در مسیر جریان خون است، در آمبولی حجیم ریوی یا آمبولی زین اسبی که در محل دو شاخه شدن شریان­های ریوی راست و چپ جایگزین‌ می‌شود، به وجود ‌می­آید. در این موارد، رفع انسداد از طریق مکانیکی یا روش‌های دیگر (مانند ترومبولیز) یا حمایت کردن از گردش خون بیمار تا زمان برطرف شدن انسداد، مهم است.

جدول ۴-۲۳٫ متغیرهای همودینامیک در ۴ نوع مختلف شوک
نوع شک فشار گوه‌ای ریه (PCWP) شاخص قلب (CI) شاخص مقاومت عروق سیستمیک (SVRI)
هیپوولمیک پایین پایین بالا
کاردیوژنیک بالا پایین بالا
خارج قلبی انسدادی طبیعی یا پایین (در تامپوناد بالا است) پایین بالا
توزیعی طبیعی یا پایین بالا (ندرتاً پایین) پایین

در درمان شوک، پایش فشار خون و خون­رسانی به اندام­ها، اهمیتی غیر قابل انکار دارد. تجویز مایعات از طریق یک ورید مرکزی راحت­تر است و از طریق شریان ‌می‌توان به طور صحیح، فشار خون را پایش نمود. در مواردی که جایگزینی حجم زیادی از مایعات مؤثر نیست و علت واقعی شوک ناشناخته باقی مانده است، قرار دادن یک کاتتر در شریان ریوی (Swan-Ganz) ممکن است مفید باشد. این کاتتر، امکان سنجش مستقیم فشار دهلیز راست، بطن راست، شریان ریوی و فشار گاوه­ای مویرگ‌های ریه (pulmonary capillary wedge pressure) و اندازه­گیری برون­ده قلبی را فراهم‌می‌کند. سپس، ‌می‌توان این مقادیر را در معادلاتی به کار برد که از طریق آنها پارامترهای مشتق مانند شاخص قلبی (cardiac index)، مقاومت عروق سیستمیک و ریوی و محتوای اکسیژن را محاسبه نمود. اطلاعاتی که از طریق این کاتتر به دست می‌آیند و معادلات ضروری که برای محاسبه پارامترهای مشتقی مورد نیاز است در جدول­های ۲-۲۳ و ۳-۲۳ نشان داده شده‌اند. این مقادیر، در افتراق انواع مختلف شوک مفیدند (جدول ۴-۲۳). نگرانی­هایی در مورد سودمندی حقیقی و نسبت فایده- خطر همراه با این روش، به وجود آمده است. قرار دادن این کاتترها و تفسیر صحیح داده‌های جمع­آوری شده، نیازمند تخصص قابل توجه است.


خرید کتاب با ۱۰٪ تخفیف(همه کتاب‌ها)

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک

سندرم پاسخ التهابی سیستمیک systemic inflammatory response syndrome (SIRS)، مجموعه‌ای از نشانه­ها و علائم بالینی است که در اثر پاسخ میزبان به صدمات مختلف آغاز‌ می‌گردد. شایع‌ترین علت SIRS، عفونت است که به آن سپسیس گفته‌ می‌شود. با این حال، پدید آمدن SIRS توسط اختلالات غیر عفونی مانند پانکراتیت و مسمومیت دارویی، ناشایع نیست. تشخیصی SIRS نیازمند وجود حداقل دو تا از ملاک­های ذیل است: (۱) دمای بدن بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد یا کمتر از ۳۶ سانتیگراد؛ (۲) ضربان قلب بیشتر از ۹۰ ضربه در دقیقه ؛ (۳) تاکی­پنه بیشتر از ۲۰ تنفس در دقیقه؛ یا (۴) و  کمتر از mmHg۳۲؛ و (۵) شمارش گویچه‌ی سفید بیشتر از  یا کمتر از . این پاسخ سیستمیک، ممکن است منجر به اختلال عملکرد بسیاری از اندام­ها از جمله ریه، کبد، کلیه­ها، قلب و دستگاه عصبی مرکزی شود. به این وضعیت، سندرم اختلال عملکرد چند عضوی (multiple-organ dysfunction syndrome) یا نارسایی چندعضوی (multiple-organ system failure) گفته‌ می‌شود و در آن، میزان مرگ و میر از۳۰ درصد موارد با شدت کمتر تا بیش از ۹۰ درصد نارسایی پنج یا تعداد بیشتری از اندام­ها، متغیراست.

دیدگاه خود را با ما اشتراک بگذارید:

ایمیل شما نزد ما محفوظ است و از آن تنها برای پاسخگویی احتمالی استفاده می‌شود و در سایت درج نخواهد شد.
نوشتن نام و ایمیل ضروری است. اما لازم نیست که کادر نشانی وب‌سایت پر شود.
لطفا تنها در مورد همین نوشته اظهار نظر بفرمایید و اگر درخواست و فرمایش دیگری دارید، از طریق فرم تماس مطرح کنید.