نوزایش چیست و در چه جاندارانی دیده میشود؟
آیا تعجب نداشت اگر فردی که در یک حادثه، دست پا و یا حتی انگشت خود را ازدستداده، میتوانست بهسادگی جای آنها، بهصورت بافت قبلیترمیم شود.
بشر قادر به انجام این کار نیست! ولی موجودات زندهای وجود دارند که قادرند این کار را بکنند. این عمل را نوزایش گویند. در بین این موجودات، این عمل بطرق مختلف صورت میگیرد. برای مثال: در نوع بخصوصی از کرمها و ستاره دریایی قسمت کوچکی از بدن میتواند یک موجود کامل را بوجود آورد. یعنی تنها اگر قسمت کوچکی از جانور باقی بماند، میتواند یک موجود زنده کامل را بسازد.
انسان نیز دارای نوعی نوزایش میباشد. بالاترین لایه پوست از بین رفته و میریزد و سلولهای جدید جایگزین آن میشوند. موها و ناخنهای ما نیز همینطورند. حتی سری دوم دندانهای ما نیز نوعی نوزایش است. البته در مورد حیوانات نیز ریزش پوست، پشم، پر و فلس وجود دارد.
هر چه موجود کاملتر باشد، کمتر قادر به نوزایش خواهد بود. بشر و سایر پستانداران قادر به نوزایش کامل یک اندام نیستند، ولی موجوداتی چون سمندرها کرمها، میتوانند یک عضو کامل را بوجود آورند. آنچه ما واقعاً میتوانیم نوزایش کنیم جبران صدماتی مانند شکستگیهای استخوان، جراحات پوستی و عضلانی و برخی اعصاب میباشد.
نوزایش به دو صورت انجام میگیرد و در یک نوع آن بافت جدید از محل زخم رویش مییابد و در نوع دیگر قسمتهای باقیمانده موجود رشد کرده و تغییر شکل بافته و از نو جابجا میشوند ولی جسم جدیدی بوجود نمیآید. وقتیکه ماده جدیدی رشد میکند، «مانند یک عضو»، بدینصورت انجام میگیرد که یک جوانه مخروطی شکل در سطح زخم ظاهرشده که دارای سلول جنینی میباشد. این سلولها رشد کرده و به سلولهای خاصی تبدیل میشوند که عضو جدیدی را تشکیل میدهند و بتدریج که رشد میکنند عضو جدیدی تشکیل میشود.
مطالب مرتبط
