بیماری هاشیموتو چیست و چه علائمی دارد؟ روش تشخیص و درمان آن

0

بیماری هاشیموتو  Hashimoto’s disease وضعیتی است که در آن سیستم ایمنی بدن به تیروئید، غده کوچکی در قاعده گردن و زیر سیب آدم حمله می‌کند. غده تیروئید بخشی از سیستم غدد درون ریز شما است که هورمون‌هایی را تولید می‌کند که بسیاری از عملکرد‌های بدن شما را هماهنگ می‌کند.

التهاب ناشی از بیماری هاشیموتو، همچنین به عنوان تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن شناخته می‌شود، اغلب منجر به کم کاری غده تیروئید (کم کاری تیروئید) می‌شود. بیماری هاشیموتو شایع‌ترین علت کم کاری تیروئید است. این بیماری عمدتاً زنان می‌انسال را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما می‌تواند در مردان و زنان در هر سنی و در کودکان نیز رخ دهد.

پزشکان عملکرد تیروئید شما را برای کمک به تشخیص بیماری هاشیموتو آزمایش می‌کنند. درمان بیماری هاشیموتو با جایگزینی هورمون تیروئید معمولاً ساده و مؤثر است.

علائم بیماری هاشیموتو

ممکن است در ابتدا متوجه علائم یا نشانه‌های بیماری هاشیموتو نشوید، یا ممکن است متوجه تورم در جلوی گلو (گواتر) شوید. بیماری هاشیموتو معمولاً در طول سال‌ها به کندی پیشرفت می‌کند و باعث آسیب مزمن تیروئید می‌شود که منجر به کاهش سطح هورمون تیروئید در خون شما می‌شود. علائم و نشانه‌ها عمدتاً مربوط به کم کاری غده تیروئید (کم کاری تیروئید) است.

علائم و نشانه‌های کم کاری تیروئید عبارتند از:

  • خستگی و سستی
  • افزایش حساسیت به سرما
  • یبوست
  • پوست رنگ پریده و خشک
  • صورت پف کرده
  • ناخن‌های شکننده
  • ریزش مو
  • بزرگ شدن زبان
  • افزایش وزن غیر قابل توضیح
  • درد عضلانی، حساسیت و سفتی
  • درد و سفتی مفاصل
  • ضعف عضلانی
  • خونریزی قاعدگی زیاد یا طولانی مدت
  • افسردگی
  • حافظه از بین می‌رود

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

در صورت بروز این علائم و نشانه‌ها به پزشک مراجعه کنید:

  • خستگی بدون دلیل مشخص
  • پوست خشک
  • صورت رنگ پریده و پف کرده
  • یبوست

همچنین باید برای آزمایش دوره‌ای عملکرد تیروئید خود به پزشک مراجعه کنید اگر:

  • شما جراحی تیروئید انجام داده‌اید
  • شما تحت درمان با ید رادیواکتیو یا دارو‌های ضد تیروئید بوده‌اید
  • شما پرتودرمانی در سر، گردن یا بالای قفسه سینه خود داشته‌اید

اگر کلسترول خون بالا دارید، با پزشک خود در مورد اینکه آیا کم کاری تیروئید ممکن است علت آن باشد صحبت کنید.

و اگر برای کم کاری تیروئید ناشی از بیماری هاشیموتو هورمون درمانی دریافت می‌کنید، بازدید‌های بعدی را هر چند وقت یکبار که پزشک توصیه می‌کند برنامه‌ریزی کنید. مهم است که مطمئن شوید که دوز صحیح دارو را دریافت می‌کنید. با گذشت زمان، دوز مورد نیاز برای جایگزینی مناسب عملکرد تیروئید ممکن است تغییر کند.

علل بیماری هاشیموتو

بیماری هاشیموتو یک اختلال خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن شما آنتی بادی‌هایی ایجاد می‌کند که به غده تیروئید شما آسیب می‌رساند. پزشکان نمی‌دانند چه چیزی باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن شما به غده تیروئید حمله کند. برخی از دانشمندان فکر می‌کنند که یک ویروس یا باکتری ممکن است پاسخ را تحریک کند، در حالی که برخی دیگر معتقدند ممکن است یک نقص ژنتیکی دخیل باشد.

ترکیبی از عوامل – از جمله وراثت، جنس و سن – ممکن است احتمال ابتلا به این اختلال را تعیین کند.

عوامل خطر بیماری هاشیموتو

این عوامل ممکن است در خطر ابتلا به بیماری هاشیموتو نقش داشته باشند:

  • رابطه‌ی جنسی. زنان بسیار بیشتر در معرض ابتلا به بیماری هاشیموتو هستند.
  • سن. بیماری هاشیموتو در هر سنی ممکن است رخ دهد اما بیشتر در می‌انسالی رخ می‌دهد.
  • وراثت اگر دیگران در خانواده شما به بیماری‌های تیروئید یا سایر بیماری‌های خودایمنی مبتلا باشند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری هاشیموتو هستید.
  • سایر بیماری‌های خود ایمنی ابتلا به یک بیماری خودایمنی دیگر – مانند آرتریت روماتوئید، دیابت نوع ۱ یا لوپوس – خطر ابتلا به بیماری هاشیموتو را افزایش می‌دهد.
  • قرارگیری در معرض تشعشع. افرادی که در معرض سطوح بیش از حد تشعشعات محیطی قرار دارند، بیشتر مستعد ابتلا به بیماری هاشیموتو هستند.

عوارض بیماری هاشیموتو

در صورت عدم درمان، کم کاری غده تیروئید (کم کاری تیروئید) ناشی از بیماری هاشیموتو می‌تواند منجر به تعدادی از مشکلات سلامتی شود:

  • گواتر. تحریک مداوم تیروئید برای‌ترشح هورمون‌های بیشتر ممکن است باعث بزرگ شدن غده شود، وضعیتی که به نام گواتر شناخته می‌شود. کم کاری تیروئید یکی از شایع‌ترین علل گواتر است. به طور کلی ناراحت‌کننده نیست، اما گواتر بزرگ می‌تواند ظاهر شما را تحت تاثیر قرار دهد و ممکن است در بلع یا تنفس اختلال ایجاد کند.
  • مشکلات قلبی. بیماری هاشیموتو همچنین ممکن است با افزایش خطر بیماری قلبی مرتبط باشد، در درجه اول به این دلیل که سطوح بالای کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) – کلسترول “بد” – می‌تواند در افراد مبتلا به غده تیروئید کم کار (کم کاری تیروئید) رخ دهد. در صورت عدم درمان، کم کاری تیروئید می‌تواند منجر به بزرگ شدن قلب و احتمالاً نارسایی قلبی شود.
  • مسائل مربوط به سلامت روان افسردگی ممکن است در اوایل بیماری هاشیموتو رخ دهد و با گذشت زمان شدیدتر شود. بیماری هاشیموتو همچنین می‌تواند باعث کاهش میل جنسی در مردان و زنان شود و می‌تواند منجر به کندی عملکرد ذهنی شود.
  • Myxedema . این وضعیت نادر و تهدید‌کننده زندگی می‌تواند به دلیل کم کاری تیروئید شدید طولانی مدت در نتیجه بیماری هاشیموتو درمان نشده ایجاد شود. علائم و نشانه‌های آن شامل خواب آلودگی و به دنبال آن بی‌حالی عمیق و بیهوشی است.

کما میکسدم ممکن است در اثر قرار گرفتن در معرض سرما، دارو‌های آرام بخش، عفونت یا استرس‌های دیگر بر بدن شما ایجاد شود. Myxedema نیاز به درمان فوری پزشکی فوری دارد.

  • نقائص هنگام تولد. نوزادانی که از زنان مبتلا به کم کاری تیروئید درمان نشده به دلیل بیماری هاشیموتو به دنیا می‌آیند ممکن است نسبت به نوزادانی که از مادران سالم به دنیا می‌آیند در معرض خطر بیشتری برای نقایص مادرزادی باشند. پزشکان مدت‌هاست می‌دانند که این کودکان بیشتر در معرض مشکلات فکری و رشدی هستند. ممکن است بین بارداری کم کاری تیروئید و نقایص مادرزادی مانند شکاف کام ارتباطی وجود داشته باشد.

همچنین ارتباطی بین بارداری‌های کم کاری تیروئید و مشکلات قلبی، مغزی و کلیوی در نوزادان وجود دارد. اگر قصد بارداری دارید یا در اوایل بارداری هستید، حتما سطح تیروئید خود را چک کنید.

تشخیص بیماری هاشیموتو

به طور کلی، اگر شما به طور فزاینده‌ای احساس خستگی یا تنبلی می‌کنید، پوست خشک، یبوست و صدای خشن دارید، یا قبلاً مشکلات تیروئیدی یا گواتر داشته‌اید، ممکن است پزشک شما بیماری هاشیموتو را آزمایش کند.

تشخیص بیماری هاشیموتو بر اساس علائم و نشانه‌های شما و نتایج آزمایش‌های خونی است که سطح هورمون تیروئید و هورمون محرک تیروئید (TSH) تولید شده در غده هیپوفیز را اندازه‌گیری می‌کند. این‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • یک آزمایش هورمونی آزمایش خون می‌تواند میزان هورمون‌های تولید شده توسط تیروئید و غده هیپوفیز را تعیین کند. اگر تیروئید شما کم کار است، سطح هورمون تیروئید پایین است. در همان زمان، سطح TSH افزایش می‌یابد زیرا غده هیپوفیز شما سعی می‌کند غده تیروئید شما را تحریک کند تا هورمون تیروئید بیشتری تولید کند.
  • آزمایش آنتی بادی از آنجایی که بیماری هاشیموتو یک اختلال خود ایمنی است، علت آن تولید آنتی بادی‌های غیر طبیعی است. آزمایش خون ممکن است وجود آنتی بادی بر ضد پراکسیداز تیروئید (آنزیم TPO) را تأیید کند، آنزیمی که معمولاً در غده تیروئید یافت می‌شود و نقش مهمی در تولید هورمون‌های تیروئید دارد. اما آزمایش آنتی بادی TPO در همه مبتلایان به تیروئیدیت هاشیموتو مثبت نیست. بسیاری از افراد دارای آنتی بادی‌های TPO هستند، اما گواتر، کم کاری تیروئید یا مشکلات دیگر ندارند.

در گذشته، پزشکان قادر به تشخیص کم کاری تیروئید (کم کاری تیروئید)، شاخص اصلی بیماری هاشیموتو، تا زمانی که علائم نسبتاً پیشرفته نشده بودند، نبودند. اما با استفاده از تست حساس TSH، پزشکان می‌توانند اختلالات تیروئید را خیلی زودتر، اغلب قبل از اینکه علائم را تجربه کنید، تشخیص دهند.

از آنجایی که آزمایش TSH بهترین آزمایش غربالگری است، پزشک شما احتمالاً ابتدا TSH را بررسی می‌کند و در صورت نیاز آزمایش هورمون تیروئید را انجام می‌دهد. تست TSH همچنین نقش مهمی در مدیریت کم کاری تیروئید دارد. این آزمایشات همچنین به پزشک شما کمک می‌کند تا دوز مناسب دارو را چه در ابتدا و چه در طول زمان تعیین کند.

درمان بیماری هاشیموتو

درمان بیماری هاشیموتو ممکن است شامل مشاهده و استفاده از دارو‌ها باشد. اگر هیچ شواهدی دال بر کمبود هورمون وجود نداشته باشد و تیروئید شما به طور طبیعی کار کند، پزشک ممکن است یک رویکرد منتظر بمانید. اگر به دارو نیاز دارید، به احتمال زیاد تا آخر عمر به دارو نیاز خواهید داشت.

هورمون‌های مصنوعی

اگر بیماری هاشیموتو باعث کمبود هورمون تیروئید شود، ممکن است نیاز به درمان جایگزین با هورمون تیروئید داشته باشید. این معمولا شامل استفاده روزانه از هورمون تیروئید مصنوعی لووتیروکسین (لووکسیل، سینتروید، و غیره) است.

لووتیروکسین مصنوعی مشابه تیروکسین است، نسخه طبیعی این هورمون که توسط غده تیروئید شما ساخته می‌شود. داروی خوراکی سطح کافی هورمون را بازیابی می‌کند و تمام علائم کم کاری تیروئید را معکوس می‌کند.

نظارت بر دوز دارو

برای تعیین دوز مناسب لووتیروکسین در ابتدا، پزشک معمولاً سطح TSH شما را پس از شش تا هشت هفته درمان و دوباره پس از هر تغییر دوز بررسی می‌کند. هنگامی که دوزی که تست‌های تیروئید شما را عادی می‌کند مشخص شد، پزشک احتمالاً هر ۱۲ ماه یک بار سطح TSH شما را بررسی می‌کند زیرا ممکن است دوز مورد نیاز شما تغییر کند. مقادیر بیش از حد هورمون تیروئید می‌تواند از دست دادن استخوان را تسریع کند، که ممکن است پوکی استخوان را بدتر کند یا خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. درمان بیش از حد با لووتیروکسین همچنین می‌تواند باعث اختلالات ریتم قلب (آریتمی) شود.

اگر به بیماری عروق کرونر یا کم کاری شدید تیروئید مبتلا هستید، پزشک ممکن است درمان را با مقدار کمتری از دارو شروع کرده و به تدریج دوز را افزایش دهد. جایگزینی پیشرونده هورمون به قلب شما اجازه می‌دهد تا با افزایش متابولیسم سازگار شود.

لووتیروکسین در صورت استفاده در دوز مناسب عملاً هیچ عارضه جانبی ایجاد نمی‌کند و نسبتاً ارزان است. اگر برند خود را تغییر دادید، به پزشک خود اطلاع دهید تا مطمئن شود که هنوز دوز مناسب را دریافت می‌کنید.

همچنین، دوز مصرفی را نادیده نگیرید یا مصرف دارو را قطع نکنید. اگر این کار را انجام دهید، علائم و نشانه‌ها به تدریج باز می‌گردند.

اثرات مواد دیگر

برخی دارو‌ها، مکمل‌ها و برخی غذا‌ها ممکن است بر توانایی شما در جذب لووتیروکسین تأثیر بگذارند. با این حال، مصرف لووتیروکسین چهار ساعت قبل یا بعد از سایر دارو‌ها می‌تواند مشکل را برطرف کند. اگر مقادیر زیادی از محصولات سویا یا رژیم غذایی پر فیبر مصرف می‌کنید یا هر یک از موارد زیر را مصرف می‌کنید، با پزشک خود صحبت کنید:

  • مکمل‌های آهن، از جمله مولتی ویتامین‌های حاوی آهن
  • کلستیرامین (Prevalite)، دارویی که برای کاهش سطح کلسترول خون استفاده می‌شود
  • هیدروکسید آلومینیوم که در برخی از آنتی اسید‌ها وجود دارد
  • سوکرالفات، داروی زخم
  • مکمل‌های کلسیم

آیا ترکیبی از هورمون‌ها لازم است؟

لووتیروکسین شکل مصنوعی T-4 طبیعی است. T-4 در بدن به T-3 تبدیل می‌شود. در حالی که اکثر افراد تنها با لووتیروکسین به طور موفقیت‌آمیزی درمان می‌شوند، برخی از افراد با لووتیروکسین احساس کاملا طبیعی ندارند.

محققان بررسی کرده‌اند که آیا تنظیم درمان استاندارد کم کاری تیروئید برای جایگزینی برخی از T-4 با مقادیر کمی از T-3 ممکن است مفید باشد یا خیر. اما اکثر مطالعات مشخص کرده‌اند که افزودن T-3 هیچ مزیتی نسبت به درمان با T-4 به تنهایی ندارد.

شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد T-3 ممکن است برای زیرمجموعه‌های خاصی از افراد مفید باشد، مانند افرادی که تیروئید خود را با جراحی برداشته‌اند (تیروئیدکتومی). تحقیقات ادامه دارد.

T-3 می‌تواند به تنهایی به عنوان لیوتیرونین (Cytomel) یا در ترکیب با T-4 تجویز شود. مصرف ترکیبی T-4 و T-3 منجر به تولید سطوح بالاتر از حد طبیعی T-3 می‌شود، به خصوص بلافاصله پس از مصرف دارو. این می‌تواند باعث ضربان قلب سریع، اضطراب و مشکلات خواب شود.

اما، برای کسانی که به تنهایی از T-4 تسکین کافی دریافت نکرده‌اند، افزودن لیوتیرونین به درمان استاندارد لووتیروکسین برای یک دوره آزمایشی سه تا شش ماهه به اندازه کافی طولانی است تا ببینیم آیا این ترکیب به شما کمک می‌کند یا خیر.

طب جایگزین

درمان استاندارد برای بیماری هاشیموتو لووتیروکسین، شکل مصنوعی تیروکسین (T-4) است. با این حال، عصاره‌هایی در دسترس هستند که حاوی هورمون تیروئید مشتق شده از غدد تیروئید خوک‌ها هستند. این محصولات – برای مثال Armor Thyroid – حاوی لووتیروکسین و‌تری یدوتیرونین (T-3) هستند.

پزشکان در مورد عصاره‌های هورمون تیروئید مانند Armor Thyroid نگرانی‌های زیادی دارند، از جمله:

  • تعادل T-4 و T-3 در حیوانات مانند انسان نیست.
  • مقدار دقیق T-4 و T-3 در هر دسته از یک محصول عصاره طبیعی می‌تواند متفاوت باشد و منجر به سطوح غیرقابل پیش بینی این هورمون‌ها در خون شما شود.

آماده شدن برای ویزیت

احتمالاً با مراجعه به پزشک مراقبت‌های اولیه شروع کنید. پزشک ممکن است شما را به متخصصی به نام متخصص غدد ارجاع دهد.

در اینجا اطلاعاتی وجود دارد که به شما کمک می‌کند تا برای قرار ملاقات خود آماده شوید و بدانید که از پزشک خود چه انتظاری دارید.

آنچه شما می‌توانید انجام دهید

  • از هرگونه محدودیت قبل از قرار ملاقات آگاه باشید. هنگامی که قرار ملاقات خود را تعیین می‌کنید، بپرسید که آیا برای آماده شدن برای آزمایش‌های تشخیصی رایج باید کاری انجام دهید.
  • هر علائمی را که تجربه می‌کنید، از جمله علائمی که ممکن است به دلیل تعیین وقت ملاقات نامرتبط به نظر برسد، یادداشت کنید. برای مثال، اگر بیش از حد معمول احساس فراموشی کرده‌اید، این اطلاعات مهمی است که باید با پزشک خود در میان بگذارید. همچنین به پزشک خود در مورد تغییراتی که در ظاهر فیزیکی خود مشاهده کرده‌اید، مانند افزایش وزن غیرقابل توضیح یا تفاوت در پوست خود، اطلاع دهید.
  • اطلاعات شخصی کلیدی، از جمله هرگونه تغییر در چرخه قاعدگی و در زندگی جنسی خود را یادداشت کنید. اگر میل جنسی شما تغییر کرده است به پزشک خود اطلاع دهید.
  • فهرستی از تمام دارو‌ها، ویتامین‌ها یا مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید یا در گذشته استفاده کرده‌اید، تهیه کنید. نام و دوز خاص این دارو‌ها و مدت زمانی که آن‌ها را مصرف کرده‌اید را درج کنید.
  • در صورت امکان یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود را همراه داشته باشید. کسی که شما را همراهی می‌کند ممکن است چیزی را که از دست داده‌اید یا فراموش کرده‌اید به خاطر بیاورد.
  • سوالاتی را بنویسید تا از پزشک خود بپرسید.

فهرستی از سوالات ایجاد کنید تا بتوانید از وقت خود با پزشک خود نهایت استفاده را ببرید. در مورد بیماری هاشیموتو، برخی از سوالات اساسی که باید از پزشک خود بپرسید عبارتند از:

  • محتمل‌ترین علت علائم من چیست؟
  • چه آزمایشاتی نیاز دارم؟
  • آیا این وضعیت احتمالا موقتی است یا طولانی مدت؟
  • چه درمانی را توصیه می‌کنید؟
  • چه مدت باید دارو مصرف کنم؟
  • چه عوارض جانبی ممکن است از دارو‌هایی که شما توصیه می‌کنید تجربه کنم؟
  • چگونه بر اثربخشی درمان من نظارت خواهید کرد؟
  • آیا عوارض طولانی مدت این بیماری را تجربه خواهم کرد؟
  • آیا باید رژیم غذایی خود را تغییر دهم؟
  • آیا ورزش کمکی خواهد کرد؟
  • من شرایط سلامتی دیگری دارم. چگونه می‌توانم این شرایط را با هم مدیریت کنم؟
  • آیا باید به متخصص مراجعه کنم؟
  • آیا جایگزین عمومی برای دارویی که تجویز می‌کنید وجود دارد؟
  • آیا بروشور یا مواد چاپی دیگری وجود دارد که بتوانم با خود ببرم؟ چه وب سایت‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟

از پرسیدن سوالات دیگری که برایتان پیش می‌آید تردید نکنید.

از پزشک خود چه انتظاری دارید

پزشک شما احتمالاً تعدادی سوال از شما می‌پرسد، مانند:

  • علائم شما چیست و اولین بار چه زمانی متوجه آن‌ها شدید؟
  • علائم شما در طول زمان چگونه تغییر کرده است؟
  • آیا متوجه تغییراتی در سطح انرژی یا خلق و خوی خود شده‌اید؟
  • آیا ظاهر شما تغییر کرده است، از جمله افزایش وزن یا خشکی پوست؟
  • آیا صدای شما تغییر کرده است؟
  • آیا عادات روده شما تغییر کرده است؟ چگونه؟
  • آیا درد عضلانی یا مفصلی دارید؟ جایی که؟
  • آیا متوجه تغییری در حساسیت خود به سرما شده‌اید؟
  • آیا بیش از حد معمول احساس فراموشی کرده‌اید؟
  • آیا علاقه شما به رابطه جنسی کاهش یافته است؟ اگر زن هستید، چرخه قاعدگی شما تغییر کرده است؟
  • آیا تحت درمان هستید یا اخیراً برای سایر شرایط پزشکی تحت درمان قرار گرفته‌اید؟
  • آیا هیچ یک از اعضای خانواده شما به بیماری تیروئید مبتلا هستند؟
 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.