مجرای شریانی باز یا PDA چه علائمی دارد و چطور درمان می‌شود؟

0

مجرای شریانی باز (PDA) یعنی باز بودن مداوم بین دو رگ خونی اصلی که به قلب منتهی می‌شود.  مجرای شریانی ductus arteriosus  بخشی طبیعی از سیستم گردش خون نوزاد در رحم است که معمولاً اندکی پس از تولد بسته می‌شود. اگر باز بماند به آن مجرای شریانی باز می‌گویند.

یک مجرای شریانی باز کوچک اغلب مشکلی ایجاد نمی‌کند و ممکن است هرگز نیاز به درمان نداشته باشد. با این حال، مجرای شریانی باز شده بزرگ که بدون درمان ر‌ها می‌شود، می‌تواند اجازه دهد خون با اکسیژن ضعیف در جهت اشتباه جریان یابد، عضله قلب را ضعیف کرده و باعث نارسایی قلبی و سایر عوارض شود.

گزینه‌های درمانی برای مجرای شریانی باز شده شامل نظارت، دارو‌ها و بسته شدن با کاتتریزاسیون قلبی یا جراحی است.

علائم

علائم مجرای شریانی باز بسته به اندازه نقص و اینکه نوزاد کامل یا نارس است متفاوت است. یک PDA کوچک ممکن است هیچ علامت یا علامتی ایجاد نکند و برای مدتی حتی تا بزرگسالی شناسایی نشود. یک PDA بزرگ می‌تواند علائم نارسایی قلبی را بلافاصله پس از تولد ایجاد کند.

پزشک کودک شما ممکن است پس از شنیدن سوفل قلب در حین گوش دادن به قلب کودک از طریق گوشی پزشکی، ابتدا در یک معاینه منظم به نقص قلبی مشکوک شود.

یک PDA بزرگ که در دوران نوزادی یا کودکی یافت می‌شود ممکن است باعث موارد زیر شود:

  • بد غذا خوردن، که منجر به رشد ضعیف می‌شود
  • عرق کردن با‌گریه یا خوردن
  • تنفس سریع مداوم یا تنگی نفس
  • خسته‌کننده آسان
  • ضربان قلب سریع

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

اگر نوزاد یا فرزند بزرگتر شما:

  • هنگام غذا خوردن یا بازی به راحتی لاستیک می‌شود
  • افزایش وزن نیست
  • هنگام غذا خوردن یا‌گریه کردن دچار تنگی نفس می‌شود
  • همیشه سریع نفس می‌کشد یا نفس تنگی دارد

علل

نقایص مادرزادی قلب از مشکلاتی در اوایل رشد قلب ناشی می‌شود – اما اغلب هیچ دلیل مشخصی وجود ندارد. عوامل ژنتیکی ممکن است نقش داشته باشند.

قبل از تولد، سوراخی که دو رگ خونی اصلی منتهی به قلب – آئورت و شریان ریوی – را به هم وصل می‌کند، برای گردش خون نوزاد ضروری است. این اتصال باعث انحراف خون از ریه‌های نوزاد در حین رشد می‌شود و نوزاد اکسیژن را از گردش خون مادر دریافت می‌کند.

پس از تولد، مجرای شریانی معمولاً در عرض دو یا سه روز بسته می‌شود. در نوزادان نارس، دهانه اغلب زمان بیشتری برای بسته شدن نیاز دارد. اگر اتصال باز بماند، به آن مجرای شریانی باز می‌گویند.

دهانه غیرعادی باعث می‌شود که خون بیش از حد به ریه‌ها و قلب نوزاد جریان یابد. بدون درمان، فشار خون در ریه‌های نوزاد ممکن است افزایش یابد (فشار خون ریوی) و قلب کودک ممکن است بزرگ و ضعیف شود.

عوامل خطر

عوامل خطر برای داشتن مجرای شریانی باز عبارتند از:

  • تولد زودرس. مجرای شریانی باز در نوزادانی که خیلی زود به دنیا می‌آیند بیشتر از نوزادانی که کامل به دنیا می‌آیند رخ می‌دهد.
  • سابقه خانوادگی و سایر شرایط ژنتیکی. سابقه خانوادگی نقایص قلبی و سایر بیماری‌های ژنتیکی، مانند سندرم داون، خطر ابتلا به PDA را افزایش می‌دهد.
  • عفونت سرخجه در دوران بارداری: اگر در دوران بارداری به سرخک آلمانی (سرخچه) مبتلا شوید، خطر نقص قلبی در کودک شما افزایش می‌یابد. ویروس سرخجه از جفت عبور می‌کند و از طریق سیستم گردش خون نوزاد پخش می‌شود و به عروق خونی و اندام‌ها از جمله قلب آسیب می‌رساند.
  • متولد شدن در ارتفاع بالا :نوزادانی که بالاتر از ۸۲۰۰ فوت (۲۴۹۹ متر) به دنیا می‌آیند در مقایسه با نوزادانی که در ارتفاعات پایین‌تر به دنیا می‌آیند بیشتر در معرض خطر ابتلا به PDA هستند.
  • بروز بیشتر در دختران: PDA در دختران دو برابر رایج است.

عوارض

یک مجرای شریانی باز کوچک ممکن است عوارضی ایجاد نکند. نقایص بزرگتر و درمان نشده می‌تواند باعث شود:

  • فشار خون بالا در ریه‌ها. گردش بیش از حد خون در شریان‌های اصلی قلب از طریق مجرای شریانی باز می‌تواند منجر به فشار خون ریوی شود که می‌تواند باعث آسیب دائمی ریه شود. مجرای شریانی باز بزرگ می‌تواند منجر به سندرم آیزنمنگر، یک نوع برگشت‌ناپذیر فشار خون ریوی شود.
  • نارسایی قلبی. مجرای شریانی باز می‌تواند در نهایت باعث بزرگ شدن و ضعیف شدن قلب شود که منجر به نارسایی قلبی می‌شود، یک بیماری مزمن که در آن قلب نمی‌تواند به طور موثر پمپاژ کند.
  • عفونت قلبی (اندوکاردیت). افرادی که مشکلات ساختاری قلب دارند، مانند مجرای شریانی باز، نسبت به افرادی که قلب سالمی دارند، در معرض خطر بیشتری برای التهاب پوشش داخلی قلب هستند.

مجرای شریانی باز و حاملگی

اکثر زنانی که مجرای شریانی باز شده کوچکی دارند می‌توانند بارداری را بدون مشکل تحمل کنند. با این حال، داشتن یک نقص یا عوارض بزرگتر – مانند نارسایی قلبی، آریتمی یا فشار خون ریوی – می‌تواند خطر عوارض در دوران بارداری را افزایش دهد. اگر مبتلا به سندرم آیزنمنگر هستید، باید از بارداری خودداری کنید زیرا می‌تواند تهدید‌کننده زندگی باشد.

اگر نقص قلبی دارید، چه ترمیم شده باشد یا نه، برنامه‌ریزی خانواده را با پزشک خود در میان بگذارید. در برخی موارد، مشاوره قبل از بارداری با پزشکانی که در زمینه قلب و عروق مادرزادی، ژنتیک و مراقبت‌های پرخطر مامایی تخصص دارند مورد نیاز است. برخی از دارو‌های قلب می‌توانند مشکلات جدی برای کودک در حال رشد ایجاد کنند و ممکن است لازم باشد قبل از باردار شدن، دارو‌ها را قطع یا تنظیم کنید.

پیشگیری

هیچ راه مطمئنی برای جلوگیری از بچه دار شدن با مجرای شریانی باز وجود ندارد. با این حال، مهم است که تمام تلاش خود را برای داشتن یک بارداری سالم انجام دهید. در اینجا برخی از اصول اولیه وجود دارد:

  • حتی قبل از باردار شدن به دنبال مراقبت‌های دوران بارداری باشید. ترک سیگار، کاهش استرس، توقف کنترل بارداری – همه این‌ها مواردی هستند که باید قبل از بارداری در مورد آن‌ها با پزشک خود صحبت کنید. همچنین درباره دارو‌هایی که مصرف می‌کنید صحبت کنید.
  • رژیم غذایی سالم داشته باشید. یک مکمل ویتامین حاوی اسید فولیک بگنجانید.
  • به طور منظم تمرین کن. با پزشک خود برای ایجاد یک برنامه ورزشی مناسب برای شما کار کنید.
  • از خطرات دوری کنید. این‌ها شامل مواد مضر مانند الکل، سیگار و مواد مخدر غیرقانونی است. همچنین از جکوزی و سونا خودداری کنید.
  • از عفونت جلوگیری کنید. قبل از بارداری واکسن‌های خود را به روز کنید. انواع خاصی از عفونت‌ها می‌توانند برای کودک در حال رشد مضر باشند.
  • دیابت را تحت کنترل نگه دارید. اگر دیابت دارید، با پزشک خود برای مدیریت این بیماری قبل و در طول بارداری همکاری کنید.

اگر سابقه خانوادگی نقص قلبی یا سایر اختلالات ژنتیکی دارید، قبل از بارداری با یک مشاور ژنتیک مشورت کنید.

تشخیص

پزشک ممکن است بر اساس ضربان قلب شما یا فرزندتان شک کند که شما یا فرزندتان مجرای شریانی باز شده دارید. PDA می‌تواند سوفل قلبی ایجاد کند که پزشک می‌تواند از طریق گوشی پزشکی بشنود.

اگر پزشک مشکوک به نقص قلبی باشد، ممکن است یک یا چند مورد از آزمایشات زیر را درخواست کند:

  • اکوکاردیوگرام. امواج صوتی تصاویری از قلب تولید می‌کنند که می‌تواند به پزشک کمک کند تا PDA را شناسایی کند، ببیند آیا حفره‌های قلب بزرگ شده‌اند یا خیر، و قضاوت کند که قلب چقدر خوب پمپاژ می‌کند. این آزمایش همچنین به پزشک کمک می‌کند تا دریچه‌های قلب را ارزیابی کرده و سایر نقایص قلبی را تشخیص دهد.
  • اشعه ایکس قفسه سینه. تصویر اشعه ایکس به پزشک کمک می‌کند تا وضعیت قلب و ریه‌های شما یا نوزادتان را ببیند. اشعه ایکس ممکن است شرایطی غیر از نقص قلبی را نیز نشان دهد.
  • الکتروکاردیوگرام. این آزمایش فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند که می‌تواند به پزشک در تشخیص نقص قلب یا مشکلات ریتم کمک کند.
  • کاتتریزاسیون قلبی این آزمایش معمولاً برای تشخیص یک PDA به تنهایی ضروری نیست، اما ممکن است برای بررسی سایر نقایص مادرزادی قلب که در طی اکوکاردیوگرام یافت می‌شوند یا در صورت در نظر گرفتن روش کاتتر برای درمان PDA انجام شود.

یک لوله نازک و قابل انعطاف (کاتتر) در یک رگ خونی در کشاله ران یا بازوی شما یا فرزندتان قرار می‌گیرد و از طریق آن به قلب هدایت می‌شود. از طریق کاتتریزاسیون، پزشک ممکن است بتواند اقداماتی را برای بستن مجرای شریانی باز انجام دهد.

درمان

درمان مجرای شریانی باز به سن فرد تحت درمان بستگی دارد. گزینه‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • درمان انتظاری: در یک نوزاد نارس، PDA اغلب خود به خود بسته می‌شود. پزشک قلب کودک شما را کنترل می‌کند تا مطمئن شود رگ خونی باز به درستی بسته می‌شود. برای نوزادان ترم، کودکان و بزرگسالانی که PDA‌های کوچکی دارند که باعث سایر مشکلات سلامتی نمی‌شوند، نظارت ممکن است تنها چیزی باشد که لازم است.
  • دارو‌ها در نوزاد نارس، دارو‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) – مانند ایبوپروفن که بدون نسخه در دسترس هستند، یا ایندومتاسین ( که با نسخه در دسترس هستند – ممکن است برای کمک به بستن استفاده شوند. یک PDA _ NSAID‌ها مواد شیمیایی هورمونی را در بدن مسدود می‌کنند که PDA را باز نگه می‌دارد. NSAID‌ها PDA را در نوزادان ترم، کودکان یا بزرگسالان نمی‌بندند.
  • بستن جراحی اگر دارو‌ها مؤثر نبودند و وضعیت کودک شما شدید است یا باعث ایجاد عوارض می‌شود، ممکن است جراحی توصیه شود. یک جراح یک برش کوچک بین دنده‌های کودک شما ایجاد می‌کند تا به قلب کودک شما برسد و مجرای باز را با استفاده از بخیه یا گیره ترمیم کند.

پس از جراحی، کودک شما برای چند روز در بیمارستان می‌ماند تا تحت نظر باشد. معمولاً چند هفته طول می‌کشد تا کودک پس از جراحی قلب به طور کامل بهبود یابد. گاهی اوقات، بسته شدن جراحی ممکن است برای بزرگسالانی که دارای PDA هستند که باعث مشکلات سلامتی می‌شود توصیه شود. خطرات احتمالی جراحی شامل گرفتگی صدا، خونریزی، عفونت و فلج شدن دیافراگم است.

  • روش‌های کاتترازیسیون: نوزادان نارس برای انجام کاتتر بسیار کوچک هستند. با این حال، اگر کودک شما مشکلات سلامتی مرتبط با PDA ندارد، ممکن است پزشک توصیه کند تا زمانی که کودک بزرگتر شود منتظر بمانید تا روش کاتتر برای اصلاح PDA انجام شود. روش‌های کاتتر همچنین می‌تواند برای درمان نوزادان، کودکان و بزرگسالان ترم استفاده شود.

در روش کاتتر، یک لوله نازک (کاتتر) در یک رگ خونی در کشاله ران قرار داده می‌شود و تا قلب نخ می‌شود. از طریق کاتتر، یک پلاگ یا سیم پیچ برای بستن مجرای شریانی وارد می‌شود.

اگر این روش به صورت سرپایی انجام شود، احتمالاً شما یا فرزندتان یک شب در بیمارستان نخواهید ماند. عوارض ناشی از روش‌های کاتتر شامل خونریزی، عفونت، یا حرکت پلاگ یا سیم پیچ از جایی که در قلب قرار داده شده است.

آنتی بیوتیک‌های پیشگیرانه

در گذشته، به افرادی که PDA داشتند توصیه می‌شد قبل از انجام کار‌های دندانپزشکی و برخی روش‌های جراحی، آنتی بیوتیک مصرف کنند تا از آندوکاردیت جلوگیری شود. امروزه دیگر آنتی بیوتیک‌های پیشگیرانه برای اکثر افراد مبتلا به مجرای شریانی باز توصیه نمی‌شود.

شما یا فرزندتان ممکن است نیاز به مصرف آنتی بیوتیک‌های پیشگیرانه در شش ماه اول پس از عمل ترمیم کاتتر داشته باشید، اگر بعد از ترمیم هنوز آسیبی وجود داشته باشد، یا اگر قبلاً در قلب عفونت داشته‌اید. با پزشک خود در مورد اینکه آیا شما یا فرزندتان نیاز به مصرف آنتی بیوتیک قبل از هر اقدامی دارید یا خیر صحبت کنید.

نیاز به مراقبت‌های بعدی

اگر PDA دارید، حتی اگر در کودکی تحت عمل جراحی قرار گرفته‌اید، ممکن است در بزرگسالی در معرض خطر ابتلا به عوارض باشید. بنابراین مهم است که مراقبت‌های مادام العمر را پیگیری کنید، به خصوص اگر جراحی اصلاحی قلب داشته‌اید.

این مراقبت‌های بعدی می‌تواند به سادگی انجام معاینات دوره‌ای با پزشک باشد یا ممکن است شامل غربالگری‌های منظم برای عوارض باشد. نکته مهم این است که برنامه مراقبتی خود را با پزشک خود در میان بگذارید و مطمئن شوید که تمام توصیه‌های پزشک خود را دنبال می‌کنید.

در حالت ایده آل، یک متخصص قلب آموزش دیده در درمان بزرگسالان مبتلا به نقص مادرزادی قلب، مراقبت شما را مدیریت خواهد کرد.

شیوه زندگی و درمان‌های خانگی

اگر شما یا فرزندتان یک نقص مادرزادی قلبی دارید یا برای اصلاح آن جراحی انجام داده‌اید، ممکن است نگرانی‌هایی در مورد مراقبت‌های بعدی داشته باشید. در اینجا مواردی وجود دارد که ممکن است به آن‌ها فکر کنید:

  • جلوگیری از عفونت برای اکثر افرادی که مجرای شریانی باز شده دارند، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن منظم و معاینات منظم دندانپزشکی بهترین راه برای کمک به جلوگیری از عفونت است.
  • ورزش و بازی. افراد و والدین کودکانی که دارای نقایص مادرزادی قلبی هستند، اغلب نگران خطرات ناشی از فعالیت شدید و بازی‌های خشن، حتی پس از درمان موفقیت‌آمیز هستند. اگرچه برخی از کودکان و بزرگسالان ممکن است نیاز به محدود کردن میزان یا نوع ورزش داشته باشند، اکثر افرادی که مجرای شریانی باز دارند زندگی عادی خواهند داشت. پزشک شما یا فرزندتان می‌تواند به شما در مورد اینکه کدام فعالیت بی‌خطر است، راهنمایی کند.


 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.