با فروپاشی اقتصاد زیمبابوه، مشاوران خرافی در تیک‌تاک مشاوره افزایش سرمایه، راهنمایی معنوی و درمانی می‌کنند و پول زیادی به جیب می‌زنند!

گوگو شومبا روی یک مبل نشسته و از طریق دوربین موبایل‌اش در حال گفتگو است، او دستورالعمل‌های گام به گام را با دقت بیان می‌کند:

شومبا، ۳۶ ساله، بینندگانی را که به پخش زنده تیک تاک او پیوسته بودند، مورد خطاب قرار می‌دهد تا یاد بگیرند چگونه ثروتمند شوند. درمانگر سنتی زیمبابوه یا به گویش محلی سانگوما، نزدیک به دو سال است که در تیک تاک توصیه‌های معنوی می‌کند و حدود ۳۱۰۰۰ دنبال‌کننده د رآن دارد.

«درمانگر سنتی زیمبابوه مردم را ثروتمند می‌کند» به یک دسته محتوای محبوب در تیک تاک تبدیل شده است و شومبا یکی از سانگوما‌هایی است که راهنمایی معنوی و دعا‌های ویژه را به پیروان خود ارائه می‌کند.

در حالی که چنین خدماتی برای قرن‌ها بخشی از فرهنگ زیمبابوه بوده است، تیک تاک به درمانگران سنتی کمک کرده تا مخاطبان جهانی پیدا کنند. برخی از فعال‌ترین دنبال‌کنندگان آن‌ها از دیگر کشور‌های آفریقایی و همچنین ایالات متحده و بریتانیا هستند!

از آنجایی که آن‌ها در تیک تاک به مردم در مورد چگونگی ثروتمند شدن توصیه می‌کنند، این پلتفرم به سانگوما‌ها کمک کرده تا شرایط مالی خود را بهبود بخشند. با این حال، در جامعه آن‌ها، کسانی هم هستند که آنها را به دیده تحقیر می‌نگرند.

این کشور آفریقای جنوبی با یک بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند که مشخصه آن تورم شدید، بیکاری بالا و فقر فزاینده است.

لسلی چیهرا، یک آرایشگر ۲۹ ساله ساکن شهر هراره، در سال ۲۰۲۰ شروع به مشاوره با سبک سانگوما در تیک تاک کرد. او به دلیل قرنطینه‌های کرونا معیشت خود را از دست داده بود و مجبور شد کارش را تغییر بدهد. اکنون، او شبکه‌ای از سانگوما‌های تیک تاک را دنبال می‌کند و متقاعد شده است که مشاوره آن‌ها به او کمک می‌کند بر مشکلات مالی غلبه کند.

«در حال حاضر، من واقعاً به پول نیاز دارم و به همین دلیل در جلسات تیک تاک شرکت می‌کنم. به خواست خدا و اگر وادزیمو [ارواح خانوادگی] شما اجازه دهد، همه چیز می‌تواند با کمک سانگوما‌های تیک تاک به سمت بهتر شدن تغییر کند. به توصیه سانگوما، او تخم‌مرغ‌ها و اسکناس‌های قدیمی را در میانه راه ریخته است تا ارواح شیطانی را دفع کند.»

برای شفا‌دهندگان، تیک تاک یک موهبت مالی بوده است. یک سانگوما بسته به خدمات و موقعیت مشتری، بین ۸۰ تا ۳۰۰ دلار برای مشاوره هزینه دارد.

تانیا چیسو در سال ۲۰۱۸ به یک متخصص طب سنتی تبدیل شد. در چند سال اول، چیسو که اکنون ۲۱ سال دارد، برای یافتن مشتری تلاش می‌کرد و تقریباً به طور انحصاری به چند مراجعه متکی بود. در اکتبر ۲۰۲۲، او به تیک تاک پیوست تا «درباره چیز‌های معنوی از سایر شفا‌دهندگان با تجربه‌تر بیشتر بیاموزد». با گذشت زمان، چیسو پیروان خودش را پیدا کرد.

او می‌گوید: «اکنون من بیش از ۱۵۰۰ دلار [در یک ماه] درآمد دارم. گاهی اوقات ۲۰۰۰ دلار در ماه.»

مسائل مربوط به پول و باروری محبوب‌ترین موضوعات برای مشاوره است. درآمد حاصل از تیک تاک به چیسو کمک کرده است تا مشکل مالی‌اش را حل کند. او در حال حاضر برای خرید یک ماشین پس انداز می‌کند.

Sekuru Kanengo، یک سانگوما ساکن هراره، نزدیک به ۱۹۰۰ دنبال‌کننده در تیک تاک دارد. او ۲۰۰ دلار برای هر مشاوره از مشتریان محلی و ۳۰۰ دلار از مشتریان بین‌المللی دریافت می‌کند.

اوایل سال جاری، Sekuru Tasvu، یک درمانگر سنتی که حدود ۴۳۰ فالوور در تیک تاک دارد، به دلیل هزینه ۳۰۰۰۰ دلاری برای عروسی مجلل خود در تیتر خبر‌ها قرار گرفت. طبق اطلاعات موجود در نمایه واتس اپ وی، Tasvu برای هر مشاوره، بسته به خدمات، بین ۸۰ تا ۳۰۰ دلار هزینه دریافت می‌کند.

اما سخنگوی شاهزاده موتاندی می‌گوید، انجمن ملی درمانگران سنتی زیمبابوه کار سانگوما‌هایی را که از طریق تیک تاک خدمات ارائه می‌دهند، به رسمیت نمی‌شناسد.  او می‌گوید بیشتر این سانگوما‌های تیک تاک و رسانه‌های اجتماعی، دزدانی هستند که خود را به عنوان درمانگران سنتی جا می‌زنند. «معنویت و فناوری با هم ترکیب نمی‌شوند. آن‌ها مانند آب و روغن هستند.»