تلسکوپ CCOR-1 و نگاه جدید به فورانهای خورشیدی
با رونمایی از اولین تصاویر ثبت شده توسط تلسکوپ جدید CCOR-1، دانشمندان اکنون قادر به مشاهده و تحلیل دقیقتری از فورانهای خورشیدی و تاثیرات آنها بر آبوهوای فضایی هستند. این تلسکوپ که در ژوئن امسال به همراه ماهوارهی هواشناسی GOES-19 توسط ادارهی ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده (NOAA) به فضا پرتاب شد، نخستین کرونوگراف عملیاتی در فضا است. کرونوگراف یا تاجنگار (Coronagraph) نوعی تلسکوپ است که با مسدود کردن نور مستقیم خورشید، میتواند لایهی خارجی و کمنور جو خورشید، یعنی تاج خورشیدی (Corona)، را بهطور مداوم رصد کند. تاج خورشید معمولاً از روی زمین دیده نمیشود و تنها در زمان خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده است.
CCOR-1 قادر است هر 15 دقیقه اطلاعات تازهای از تاج خورشید را به زمین ارسال کند. این ویژگی به متخصصان امکان میدهد فورانهای عظیم گازهای الکتریکی و طوفانهای خورشیدی را، که بهواسطهی ناپایداریهای میدان مغناطیسی خورشید بهوجود میآیند و به فورانهای جرمی تاجی (Coronal Mass Ejections) موسوم هستند، رصد کنند. این طوفانهای قدرتمند زمانی که به زمین میرسند، باعث ایجاد شفقهای قطبی در آسمان شب میشوند. دکتر جیمز اسپَن، دانشمند ارشد رصد آبوهوای فضایی، میگوید: «شفقها زیباترین نمایش از تأثیرات آبوهوای فضایی هستند، اما فقط جنبهای از آن را نشان میدهند.»
اهمیت پیشبینی طوفانهای خورشیدی
پیشبینی دقیق این طوفانها اهمیت زیادی دارد، زیرا این طوفانهای خورشیدی تنها به ایجاد شفقهای قطبی ختم نمیشوند. آنها میتوانند به فضاپیماها، تجهیزات فضایی و سلامت فضانوردان در ایستگاه فضایی بینالمللی آسیب برسانند و حتی با تأثیر بر لایههای جوی زمین، سیگنالهای GPS و ارتباطات ماهوارهای را دچار اختلال کنند. علاوه بر این، طوفانهای شدید میتوانند باعث گرمشدن جو زمین شده و شبکههای برق را تهدید کنند و در صورت وقوع شدید، ممکن است منجر به قطعیهای گسترده در سیستمهای انرژی و ارتباطات شوند.
این تلسکوپ بهویژه در زمان کنونی که خورشید به اوج فعالیت خود در چرخهی یازدهسالهی فعالیتهای خورشیدی رسیده است، اهمیت مضاعفی دارد. این اوج فعالیت باعث افزایش تعداد طوفانهای خورشیدی طی سالهای آینده میشود و همین مسئله لزوم آمادگی برای مقابله با آنها را بیش از پیش روشن میکند. دکتر اسپَن هشدار میدهد که وقوع یک طوفان قدرتمند تنها مسئلهی زمان است و آمادگی ما در برابر این رویدادها ضروری است.
نوشتههای مرتبط با طوفان خورشیدی
- طوفانهای خورشیدی چیستند و چگونه بر زمین اثر میگذارند؟ توضیح ساده برای همه
- آیا زمین میتواند از تکرار «رویداد کارینگتون» جان سالم به در ببرد؟ تحلیل علمی بزرگترین طوفان خورشیدی تاریخ
- چرا طوفانها از ماهواره شبیه گرداب دیده میشوند و از نزدیک چنین دیده نمیشوند؟
- قویترین طوفان خورشیدی ژئومغناطیسی در ۲۰ سال اخیر در حال برخورد با زمین
مطالب مرتبط
