ایستگاه هواشناسی قدیمی لندن، نخستین ماه بدون بارش خود را از سال ۱۸۷۱ ثبت کرد!
ایستگاه هواشناسی باغهای سلطنتی گیاهشناسی کیو (Royal Botanic Gardens, Kew) در تابستان امسال با پدیدهای روبهرو شد که میتوان آن را یک خشکسالی تاریخی در لندن دانست. دادههای اولیه نشان میدهند این منطقه رای نخستین بار در ۱۵۰ سال گذشته، یک ماه کامل تقویمی را بدون قطرهای باران پشت سر گذاشت. موج گرمای کمسابقه در بریتانیا، دمای هوا را در اواخر بهار به ۳۵ درجه سانتیگراد رساند و در پی آن بارشها به شکل چشمگیری کاهش یافت. انگلستان تنها درصد کوچکی از میانگین بارش همیشگی تیرماه خود را داشته و مناظر روتین خیس و بارانی جایش را به زمینهای خشک دادند.
وقوع پدیده خشکسالی تاریخی در لندن برای شهری که همیشه به بارانهای ریز و مداوم شهرت داشته بسیار غیرمنتظره است. رصد روزانه شرایط جوی در منطقه کیو از سال ۱۸۷۳ میلادی به دستور پادشاه جرج سوم شروع شد و این مرکز بعدها به مقر اصلی اداره هواشناسی بریتانیا (UK Met Office) تبدیل گردید. اگرچه در سالهای گذشته بارشهای بسیار کمی مانند ۲.۵ میلیمتر در سال ۱۹۹۹ ثبت شده بود، اما تحلیلهای اخیر نشان میدهد ثبت عدد صفر در سنجش بارندگی یک ماه کامل، اتفاقی کاملاً بیسابقه در این تاریخچه بلندمدت محسوب میشود.
ریشههای رصد هواشناسی و تغییرات اقلیمی بریتانیا
بررسی روند تغییرات آبوهوایی نشان میدهد از میان شش تیرماه کمبارش در تاریخ بریتانیا، پنج مورد آن پس از سال ۱۹۹۰ رخ داده است. این آمارها گواهی بر تغییر رفتار جوی در دهههای اخیر هستند که زندگی روزمره و کشاورزی را تحت تأثیر قرار دادهاند. در پایان قرن نوزدهم میلادی نیز نوسانات شدیدی مانند خشکسالیهای شدید و زمستانهای سخت وجود داشت، اما تفاوت عمده شرایط فعلی با گذشته در همراه شدن این خشکی با موجهای گرمای بیسابقهای است که فشار زیادی بر منابع آبی وارد میکند.
تجهیزات اندازهگیری باران بسیار ساده هستند و از یک لوله بارانسنج (Rain gauge) تشکیل شدهاند، اما دادههای حاصل از آنها ارزش علمی فراوانی دارند. دادههای بارندگی اخیر از سایتهای تحلیل آنی جمعآوری شدهاند و دانشمندان منتظر تأیید نهایی و رسمی سازمانهای هواشناسی هستند تا این رکورد ثبت شود. جالب اینجاست که ایستگاههای مجاور مانند هاگزمیل (Hogsmill) نیز بارندگی صفر را ثبت کردهاند و آخرین باران گزارششده در آن منطقه، سهم ناچیز ۲ دهم میلیمتری در اواخر خرداد بوده است.
بازتاب خشکسالی در رسانهها و ساختار جامعه
تغییرات ناگهانی اقلیم و شکلگیری خشکسالی تاریخی در لندن به سوژه داغ شبکههای اجتماعی و رسانههای بریتانیا تبدیل شده است. بریتانیاییها که همیشه با چتر و بارانی در خیابانها دیده میشدند، حالا باید با بحران کمبود آب و آفتابسوختگی دستوپنجه نرم کنند. در ادبیات و سینمای انگلستان، باران همواره نمادی از فضای مالیخولیایی و همیشگی شهر بوده است، اما تصویر تازه چمنزارهای زرد و خشکیده باغ کیو، این تصویر سنتی را در ذهن مردم خرد کرده و شوک بزرگی به افکار عمومی وارد آورده.
افسانهها و خطاهای علمی درباره بارندگیهای لندن
یکی از باورهای اشتباه عمومی این است که لندن بارانیترین شهر اروپا محسوب میشود، در حالی که از نظر میزان کل بارندگی سالانه، شهرهایی مثل رم یا رم باران بیشتری دریافت میکنند. ویژگی لندن نه در حجم بالای باران، بلکه در تعداد روزهای ابری و بارانهای ریزش شدید است. تحلیل رکوردهای هواشناسی نشان میدهد که نوسانات جوی همواره وجود داشتهاند اما روند گرمایش کنونی الگوی بارش را دستخوش تغییر بنیادین کرده است.
بررسی تاریخ رصدخانههای بریتانیا نشان میدهد که دانشمندان علوم جوی همیشه با چالش ثبت دقیق دادهها روبرو بودهاند. ابزارهای ابتدایی سنجش باران در قرن هجدهم میلادی بسیار ساده بودند، اما پایداری در جمعآوری اطلاعات باعث شد امروزه پایگاهی بینظیر برای تحلیلهای اقلیمی در اختیار داشته باشیم. مقایسه دادههای جدید با سالهای دور ثابت میکند که زمین در حال تجربه شرایطی کاملاً متفاوت از دوران انقلاب صنعتی است.
ثبت چنین رکوردهایی یادآوری میکند که سیستمهای اقلیمی جهانی تا چه حد آسیبپذیر هستند. گزارشهای هواشناسی از ایستگاههای باسابقه نشان میدهند که الگوی بارش در شهرهای بزرگ تغییر کرده است. جامعه علمی با دقت این دادهها را بررسی میکند تا پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی این خشکی بیسابقه را بر منابع آب زیرزمینی و پوشش گیاهی منطقه ارزیابی کند.
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
مطالب مرتبط
