بازی برد پیت در نقش کلیف بوث در فیلم Once Upon a Time in Hollywood (2019) | خونسرد، وفادار، بزن‌بهادر، قدیمی، جذاب

فیلم روزی روزگاری در هالیوود (Once Upon a Time in Hollywood) یکی از متفاوت‌ترین آثار کوئنتین تارانتینو (Quentin Tarantino) است که تصویری نوستالژیک و در عین حال دگرگون‌شده از اواخر دهه شصت میلادی در لس آنجلس ارائه می‌دهد. در این میان نقش‌آفرینی برد پیت در نقش کلیف بوث (Cliff Booth) به عنوان بدلکاری خونسرد، وفادار و بزن‌بهادر به یکی از ستون‌های اصلی موفقیت فیلم تبدیل شد. این نوشته به شما کمک می‌کند تا با تحلیل عمیق این نقش و ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد آن آشنا شوید و دریابید که چرا این بازی توانست جایزه اسکار را برای پیت به ارمغان آورد. آیا کلیف بوث صرفا یک بدلکار ساده و سایه‌ای برای ستاره سینما یعنی ریک دالتون بود؟ یا اینکه او نمادی از یک دوران سپری‌شده است که تارانتینو قصد احیای آن را داشت؟ در این مقاله قصد داریم ابعاد مختلف بازی برد پیت در این نقش نمادین را بررسی کنیم.

۱. شناسنامه اثر و معرفی فیلم روزی روزگاری در هالیوود

فیلم سینمایی روزی روزگاری در هالیوود محصول سال ۲۰۱۹ به نویسندگی و کارگردانی کوئنتین تارانتینو است. این اثر نهمین فیلم بلند تارانتینو به شمار می‌رود و تولید آن با همکاری شرکت‌های سونی پیکچرز و هی‌دی فیلمز انجام شد. در این فیلم لئوناردو دی‌کاپریو (Leonardo DiCaprio) در نقش ریک دالتون و برد پیت (Brad Pitt) در نقش کلیف بوث به ایفای نقش پرداخته‌اند. مارگو رابی نیز نقش شارون تیت را بازی می‌کند. فیلم با بودجه‌ای در حدود نود میلیون دلار ساخته شد و توانست به فروش جهانی معادل ۳۷۴ میلیون دلار دست یابد. این فیلم در ده رشته نامزد جایزه اسکار شد و در نهایت دو جایزه از جمله اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای برد پیت را به دست آورد. بستر داستانی فیلم در سال ۱۹۶۹ جریان دارد و دوران گذار سینمای سنتی به سینمای نوین آمریکا را به تصویر می‌کشد.

تارانتینو در این اثر تلاش کرده تا ادای دینی به دوران کودکی خود و سینمای کلاسیک داشته باشد. کلیف بوث به عنوان راننده و دستیار و بدلکار ریک دالتون معرفی می‌شود که رابطه بسیار صمیمانه‌ای با او دارد. برد پیت با استفاده از فیزیک بدنی آماده خود و ویژگی‌های کاریزماتیک توانست تصویری جاودانه از یک بدلکار خونسرد ارائه دهد. کاراکتر کلیف بوث نمونه‌ای از شخصیت‌های آرکتایپی است که تارانتینو به خلق آن‌ها علاقه زیادی دارد. او ترکیبی از قهرمانان فیلم‌های وسترن اسپاگتی و پهلوانان قدیمی سینمای کلاسیک است که در دنیای مدرن امروز احساس غریبگی می‌کنند اما همواره به اصول اخلاقی خود پایبند می‌مانند.

۲. داستان کامل و موشکافی روایت تارانتینو

داستان فیلم بر مدار زندگی ریک دالتون می‌چرخد که یک ستاره رو به افول فیلم‌های وسترن تلویزیونی است. او در تلاش است تا جایگاه خود را در هالیوودی که به سرعت در حال تغییر است حفظ کند. کلیف بوث بهترین دوست و بدلکار ریک است که در کارهای روزمره مانند تعمیر آنتن تلویزیون یا رانندگی نیز به او کمک می‌کند. موازی با داستان این دو نفر ما با شارون تیت و همسرش رومن پولانسکی آشنا می‌شویم که همسایه ریک دالتون در محله Cielo Drive هستند. داستان در طول چند روز از سال ۱۹۶۹ روایت می‌شود و ما را با جزئیات زندگی روزمره کلیف بوث آشنا می‌کند که در یک تریلر در نزدیکی سینمای درایو-این به همراه سگ باوفایش برندی زندگی می‌کند.

یکی از نقاط عطف داستان زمانی رخ می‌دهد که کلیف دختر جوانی از اعضای گروه چارلز منسون (Charles Manson) را سوار خودروی خود می‌کند و به مزرعه اسپان (Spahn Ranch) می‌رود. این مزرعه محلی قدیمی برای فیلمبرداری آثار وسترن بوده و اکنون توسط پیرمردی نابینا اداره می‌شود که گروه منسون در آنجا ساکن شده‌اند. کلیف با خونسردی و جسارت فوق‌العاده با اعضای گروه درگیر می‌شود و پوشالی بودن قدرت آن‌ها را به نمایش می‌گذارد. در انتهای فیلم در شب معروف قتل‌های خانوادگی منسون روایت واقعی تاریخ توسط تارانتینو تغییر می‌کند. اعضای گروه منسون به جای خانه شارون تیت به خانه ریک دالتون حمله می‌کنند و با کلیف بوث خشمگین و سگش روبرو می‌شوند که به شکلی فجیع و طنزآمیز آن‌ها را مجازات می‌کنند.

۳. تحلیل تکنیک بازیگری برد پیت در نقش کلیف بوث

بازی برد پیت در این فیلم بر پایه مینیمالیسم هنری و استفاده حداقلی از دیالوگ شکل گرفته است. او بخش عمده‌ای از احساسات و اقتدار کاراکتر را از طریق فیزیک بدنی و میمیک‌های ریز صورت انتقال می‌دهد. پیت با استفاده از یک لبخند ملایم و همیشگی که پشت آن تجربه‌ای تلخ و خشن نهفته است کلیف را به تصویر می‌کشد. او در صحنه معروف تعمیر آنتن روی سقف خانه ریک دالتون فیزیک بدنی آماده و تسلط خود را بر فضا نشان می‌دهد. این صحنه یادآور ستاره‌های کلاسیک هالیوود مانند استیو مک‌کوئین است که جذابیت فیزیکی را با خونسردی درونی ترکیب می‌کردند.

پیت با کنترل صدای خود و استفاده از لحنی آرام و بی‌خیال نشان می‌دهد که کلیف بوث از هیچ چیزی در دنیا نمی‌ترسد. او با قرار دادن دست‌ها در جیب و گام‌های شمرده تضاد جالبی با اضطراب و رفتارهای عصبی لئوناردو دی‌کاپریو ایجاد می‌کند. این هماهنگی میان دو بازیگر باعث شده تا تماشاگر رابطه عمیق برادری و وفاداری میان آن‌ها را به خوبی درک کند. بازیگری برد پیت در این نقش نشان‌دهنده پختگی او در دوران میانسالی است که نیازی به فریاد زدن برای اثبات حضور خود در قاب تصویر ندارد و تنها با حضور سنگین و کاریزماتیک خود توجه مخاطب را جلب می‌کند.

۴. روانشناسی شخصیت کلیف؛ وفاداری یا بی‌تفاوتی؟

کلیف بوث از نظر روانشناختی یک شخصیت بسیار پیچیده و در عین حال ساده جلوه می‌کند. او در نگاه اول فردی بی‌خیال و بی‌هدف به نظر می‌رسد که به زندگی در یک تریلر کثیف و خوردن غذاهای ارزان‌قیمت راضی است. اما در لایه‌های عمیق‌تر او دارای یک ثبات درونی و پذیرش واقعیت است که او را از ریک دالتون متمایز می‌کند. ریک همواره نگران آینده شغلی و قضاوت دیگران است در حالی که کلیف هیچ توجهی به قضاوت‌های بیرونی ندارد. او با پذیرش نقش خود به عنوان سایه ریک وفاداری مطلق خود را به او ثابت می‌کند زیرا ریک تنها کسی است که در شرایط سخت از او حمایت کرده است.

با این حال بخش تاریکی در روان کلیف وجود دارد که با شایعه قتل همسرش پیوند خورده است. فیلم به طور دقیق مشخص نمی‌کند که آیا او واقعا همسرش را کشته یا نه اما خونسردی او در مواجهه با خشونت نشان می‌دهد که او ترسی از مرگ و کشتن ندارد. این خونسردی مرگبار در صحنه مزرعه اسپان یا درگیری نهایی با فرقه منسون به وضوح دیده می‌شود. کلیف در لحظات بحرانی هیچ‌گونه اضطرابی از خود نشان نمی‌دهد و رفتاری کاملا مکانیکی و کارآمد در مواجهه با خطر دارد که نشان‌دهنده تجربه او در جنگ و مواجهه مداوم با خشونت است.

۵. ریشه‌های تاریخی و الهام از بدلکاران واقعی

شخصیت کلیف بوث بر اساس چندین بدلکار واقعی هالیوود طراحی شده است که مهم‌ترین آن‌ها هال نیدهام (Hal Needham) بدلکار معروف برت رینولدز بود. نیدهام رابطه‌ای بسیار صمیمانه با رینولدز داشت و سال‌ها در خانه او زندگی می‌کرد. این رابطه صمیمی الهام‌بخش اصلی تارانتینو برای خلق زوج ریک و کلیف بود. بدلکاران در آن دوران هالیوود نقشی حیاتی داشتند اما کمتر دیده می‌شدند و حقوق ناچیزی دریافت می‌کردند. کلیف نمادی از این صنف فراموش‌شده است که بدون آن‌ها ساخت فیلم‌های اکشن و وسترن غیرممکن بود.

همچنین ویژگی‌های نظامی کلیف بوث به عنوان یک قهرمان جنگ جهانی دوم بازتاب‌دهنده واقعیت‌های تاریخی آن دوران است. بسیاری از بدلکاران دهه شصت سربازان سابق جنگ بودند که پس از بازگشت به کشور به دلیل مهارت‌های فیزیکی و توانایی کار با اسلحه به سینما روی آوردند. تارانتینو با ادغام این ویژگی‌های تاریخی توانست شخصیتی خلق کند که نه تنها یک بدلکار ساده بلکه نماینده نسلی مردانه و سرسخت است که با تغییرات فرهنگی اواخر دهه شصت و ظهور جنبش‌های ضد فرهنگ به حاشیه رانده شدند.

۶. اسرار پشت‌صحنه و ماجراهای جالب تمرینات کلیف بوث

یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های فیلم صحنه مبارزه کلیف بوث با بروس لی (Bruce Lee) در پشت‌صحنه سریال گرین هورنت است. این صحنه با واکنش‌های تند خانواده بروس لی مواجه شد زیرا آن‌ها معتقد بودند این تصویرسازی از بروس لی مغرورانه و غیرواقعی است. با این حال برد پیت و تارانتینو تاکید کردند که این صحنه برای نشان دادن مهارت و قدرت فیزیکی بالای کلیف بوث طراحی شده بود و نشان می‌داد که او توانایی ایستادگی در برابر بزرگ‌ترین اساتید رزمی را دارد. پیت برای آمادگی در این صحنه تمرینات سخت رزمی را پشت سر گذاشت تا حرکاتش باورپذیر باشد.

رابطه برد پیت با سگی که نقش برندی را بازی می‌کرد نیز یکی دیگر از نکات جالب پشت‌صحنه بود. پیت ساعت‌های زیادی را با این سگ از نژاد پیت‌بول گذراند تا پیوند عاطفی واقعی میان آن‌ها شکل بگیرد. این موضوع باعث شد که صحنه‌های مشترک آن‌ها بسیار طبیعی جلوه کند. همچنین پیت در مصاحبه‌ای اعلام کرد که لباس‌های کلیف از جمله پیراهن معروف هاوایی زرد رنگ به انتخاب خود او و طراح لباس فیلم بوده تا ظاهری رها و کلاسیک به این بدلکار خونسرد ببخشد.

۷. نمادشناسی کلیف بوث به عنوان بازمانده نسل سینمای کلاسیک

کلیف بوث در تار و پود فیلم به عنوان نمادی از پایان دوران سینمای کلاسیک هالیوود عمل می‌کند. او با پیراهن هاوایی زرد خودروی کوپه کادیلاک و عینک آفتابی خلبانی خود تجسم دوران طلایی است که به پایان خود نزدیک می‌شود. در حالی که هالیوود به سمت جنبش‌های هیپی و فیلم‌های مدرن‌تر حرکت می‌کند کلیف همچنان به سبک زندگی قدیمی خود وفادار است. او ترجیح می‌دهد در یک منطقه دورافتاده زندگی کند و با تلویزیون سیاه و سفید خود فیلم‌های قدیمی تماشا کند.

این نمادشناسی در مواجهه او با اعضای فرقه منسون به اوج خود می‌رسد. هیپی‌ها در این فیلم نمادی از آشوب و نابودی ارزش‌های سنتی هستند و کلیف به عنوان نیروی نظم‌دهنده قدیمی در برابر آن‌ها قرار می‌گیرد. سگ او برندی نیز نمادی از وفاداری و طبیعت رام‌شده است که در برابر وحشی‌گری کورکورانه فرقه منسون می‌ایستد. تارانتینو از طریق کلیف بوث نشان می‌دهد که اگرچه هالیوود تغییر کرده است اما قهرمانان قدیمی همچنان برای نجات ارزش‌های واقعی حضور دارند.

۸. تاثیرگذاری فرهنگی و بازتاب در رسانه‌ها و جوایز سینمایی

پس از اکران فیلم بازی برد پیت بلافاصله مورد تحسین منتقدان و مخاطبان قرار گرفت. بازی او به عنوان یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های دوران کاری‌اش توصیف شد. لباس‌های کلیف بوث به ویژه تی‌شرت قهرمان و پیراهن هاوایی زرد به سرعت به ترندهای مد تبدیل شدند و در رسانه‌های اجتماعی به عنوان نمادهای استایل خونسرد مردانه بازتاب یافتند. پیت موفق شد در فصل جوایز تمامی جوایز مهم از جمله گلدن گلوب بفتا و اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را از آن خود کند.

سخنرانی‌های طنزآمیز و فروتنانه برد پیت در مراسم‌های مختلف جوایز محبوبیت کاراکتر کلیف بوث را دوچندان کرد. منتقدان سینمایی معتقد بودند که کلیف بوث یکی از ماندگارترین شخصیت‌های خلق‌شده توسط تارانتینو است که مرزهای سینمای مدرن را جابه‌جا کرده است. این نقش نه‌تنها جایگاه پیت را به عنوان یک ستاره طراز اول هالیوود تثبیت کرد بلکه تعریف جدیدی از قهرمان خونسرد و کهن‌الگوی مردانه در سینمای قرن بیست و یکم ارائه داد.

۹. مقایسه کلیف بوث با سایر کاراکترهای بزن‌بهادر سینما

کلیف بوث را می‌توان با کاراکترهای معروفی چون تایلر دردن (Tyler Durden) در باشگاه مشت‌زنی مقایسه کرد که پیت سال‌ها پیش نقش او را بازی کرده بود. در حالی که تایلر دردن نمادی از آنارشی و نابودی جامعه مدرن بود کلیف بوث نمادی از آرامش پذیرش و ثبات است. تایلر خشونتی بی‌پایان و ویرانگر داشت اما خشونت کلیف هدفمند و تنها در جهت دفاع از خود و دوستانش است. کلیف همچنین با شخصیت راننده در فیلم درایو (Drive) با بازی رایان گاسلینگ قابل مقایسه است؛ هر دو رانندگانی ماهر خونسرد و کم‌حرف هستند که در مواقع لزوم به خشونت مرگبار متوسل می‌شوند.

تفاوت بزرگ کلیف با دیگر بزن‌بهادرهای سینمایی در طنز درونی و بیخیالی اوست. او بر خلاف قهرمانان فیلم‌های اکشن دهه‌های هشتاد و نود که همواره عصبی و جدی بودند مسائل را با شوخ‌طبعی و آرامش حل می‌کند. او حتی در بحبوحه یک درگیری خونین نیز لبخند می‌زند و با خونسردی سگش را هدایت می‌کند. این ویژگی‌ها کلیف را به یک ضدقهرمان دوست‌داشتنی‌تر و ملموس‌تر برای مخاطبان امروز تبدیل کرده است.

۱۰. سوءبرداشت‌ها درباره خشونت کلیف و ماجرای همسرش

یکی از بزرگ‌ترین بحث‌ها پیرامون شخصیت کلیف بوث ماجرای مرگ همسرش است. در فیلم صحنه کوتاهی روی یک قایق نشان داده می‌شود که در آن کلیف با یک تفنگ نیزه‌دار به همسرش که در حال غر زدن است نگاه می‌کند اما فیلم هرگز نشان نمی‌دهد که چه اتفاقی رخ داده است. بسیاری از تماشاگران این صحنه را دلیلی بر قاتل بودن کلیف دانستند و او را شخصیتی خطرناک و ضدزن معرفی کردند. با این حال تارانتینو در کتاب رمان خود که پس از فیلم منتشر شد جزئیات بیشتری ارائه داد و این ابهام را تا حدودی برطرف کرد.

سوءبرداشت دیگر مربوط به برخورد کلیف با فرقه منسون است. برخی منتقدان خشونت او در انتهای فیلم را بیش از حد و غیرضروری دانستند. اما باید توجه داشت که این خشونت در بستر کمدی سیاه تارانتینو و به عنوان یک انتقام تاریخی از قاتلان واقعی شارون تیت طراحی شده است. کلیف در واقع به عنوان بازوی انتقام‌جوی تماشاگر عمل می‌کند که در دنیای خیالی سینما عدالت را به وحشیانه‌ترین شکل ممکن اجرا می‌کند تا رویای هالیوود سال ۱۹۶۹ آسیب نبیند.

۱۱. بستر جامعه‌شناختی اواخر دهه شصت و افول دوران طلایی

سال ۱۹۶۹ سالی بسیار بحرانی در تاریخ معاصر آمریکا بود. جنگ ویتنام در جریان بود جنبش‌های ضد فرهنگ و هیپی‌ها در سراسر کشور گسترش یافته بودند و جامعه دچار قطب‌بندی شدیدی شده بود. قتل‌های خانواده منسون پایان‌دهنده دوران عشق و صلح دهه شصت تلقی می‌شود. کلیف بوث در این میان نماینده طبقه‌ای است که با این تغییرات اجتماعی همراه نیست. او یک کهنه‌سرباز است که به ارزش‌های سنتی کار سخت وفاداری و احترام به قانون پایبند است.

تارانتینو با قرار دادن کلیف در برابر اعضای فرقه منسون تقابل دو نسل را به تصویر می‌کشد. نسلی که کشور را ساخته و در جنگ‌ها جنگیده است در برابر نسلی سرخورده و شورشی که تحت تاثیر ایدئولوژی‌های مخرب قرار گرفته است. جامعه‌شناسی فیلم نشان می‌دهد که چگونه طبقه‌ای از کارگران و بدلکاران مانند کلیف بوث با وجود نادیده گرفته شدن توسط سیستم در نهایت به عنوان محافظان جامعه در برابر سقوط اخلاقی عمل می‌کنند.

۱۲. میراث کلیف بوث و تحلیل هنری دکوپاژ صحنه‌های او

میراث کلیف بوث در سینما به عنوان یکی از بهترین نمونه‌های تکامل شخصیت‌های کلاسیک ثبت شده است. دکوپاژ (Decoupage) صحنه‌های رانندگی کلیف در لس آنجلس با استفاده از لنزهای عریض و دوربین‌های متحرک حس آزادی و رهایی این کاراکتر را به خوبی منتقل می‌کند. موسیقی‌های انتخابی تارانتینو که از رادیو خودروی کلیف پخش می‌شوند فضای نوستالژیک دهه شصت را زنده می‌کنند و به حرکت او در شهر ریتمی شاعرانه می‌بخشند.

قاب‌بندی‌های تارانتینو و مدیر فیلمبرداری‌اش رابرت ریچاردسون (Robert Richardson) در صحنه‌های درگیری کلیف بر قدرت فیزیکی و تسلط او تاکید دارند. استفاده از نماهای کلوزآپ از چشمان خونسرد کلیف پیش از شروع مبارزه یادآور سینمای وسترن سرجیو لئونه است. کلیف بوث نشان داد که چگونه سینما می‌تواند با تکیه بر جزئیات بصری پردازش درست شخصیت و بازیگری کاریزماتیک قهرمانی خلق کند که تا سال‌ها در ذهن مخاطبان باقی بماند.

سوالات متداول

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در یک پزشک