آیا خودروهای خودران واقعا ایمن‌تر از رانندگی انسان هستند؟

تصور کنید در صندلی عقب خودروی خود لم داده‌اید، کتاب می‌خوانید یا چرت می‌زنید، در حالی که ماشین با سرعت ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت در بزرگراه پیش می‌رود و هیچ انسانی پشت فرمان نیست. این صحنه که زمانی متعلق به فیلم‌های علمی تخیلی بود، اکنون به واقعیت کوچه‌های سانفرانسیسکو و اتوبان‌های شانگهای تبدیل شده است. در این مقاله می‌خواهیم ببینیم یا در پی آن هستیم که ترس‌ها و واقعیت‌های خودروهای خودران را کالبدشکافی کنیم و با هم مرور کنیم که آیا واقعا آماده سپردن جانمان به هوش مصنوعی هستیم؟ آیا تکنولوژی لایدار (LiDAR) و شبکه‌های عصبی می‌توانند در کسری از ثانیه تصمیماتی بگیرند که یک راننده با سابقه پس از سال‌ها تجربه می‌گیرد؟ چرا هنوز از تصادف یک ماشین خودران بیشتر از هزاران تصادف انسانی می‌ترسیم و آیا درست است که این خودروها قرار است ترافیک را برای همیشه از بین ببرند؟

سطوح پنج‌گانه خودرانی؛ از دستیار تا استقلال کامل

انجمن مهندسان خودرو (SAE) استانداردی را تعریف کرده است که خودروهای خودران را به شش سطح (از ۰ تا ۵) تقسیم می‌کند. در سطح ۰، تمام کارها با انسان است و در سطح ۱ و ۲، سیستم‌هایی مانند کروز کنترل تطبیقی یا دستیار پارک وجود دارند که ما امروزه در اکثر خودروهای مدرن می‌بینیم. اما جنجال اصلی از سطح ۳ شروع می‌شود، جایی که ماشین می‌تواند در شرایط خاص رانندگی کند اما راننده باید آماده دخالت باشد. تسلا با سیستم اتوپایلوت (Autopilot) خود در این مرز حرکت می‌کند، هرچند که هنوز به معنای واقعی یک خودروی بی‌نیاز از راننده نیست. انتقال از سطح ۲ به سطح ۳، بزرگترین چالش روان‌شناختی است، زیرا راننده دچار یک «اطمینان کاذب» می‌شود که می‌تواند مرگبار باشد.

سطح ۴ و ۵، اوج آرزوی مهندسان است. در سطح ۴، خودرو می‌تواند در مناطق جغرافیایی خاص (مانند یک شهر هوشمند) بدون هیچ دخالتی حرکت کند، اما در خارج از آن منطقه به انسان نیاز دارد. اما سطح ۵، خودرویی است که اصلا فرمان و پدال ندارد و می‌تواند در هر جاده و شرایطی، از اتوبان‌های آلمان گرفته تا جاده‌های خاکی روستاهای دورافتاده، رانندگی کند. ما در حال حاضر در دوران گذار بین سطح ۳ و ۴ هستیم. شرکت‌هایی مثل ویمو (Waymo) توانسته‌اند تاکسی‌های سطح ۴ را در محیط‌های محدود به راه بیندازند، اما رسیدن به سطح ۵ که بتواند با پیچیدگی‌های غیرمنتظره جاده‌های سراسر جهان کنار بیاید، هنوز سال‌ها زمان نیاز دارد. این تقسیم‌بندی به ما کمک می‌کند بفهمیم که چقدر با رویای کامل فاصله داریم و چرا نباید فریب تبلیغات اغراق‌آمیز را بخوریم.

چشم‌های دیجیتال؛ لایدار، رادار و دوربین‌ها چگونه می‌بینند؟

یک خودروی خودران برای درک جهان اطراف، به مجموعه‌ای از حسگرها متکی است که بسیار فراتر از چشمان انسان عمل می‌کنند. لایدار (LiDAR) قلب تپنده اکثر این خودروهاست؛ سیستمی که با پرتاب میلیون‌ها پالس لیزر در ثانیه، یک نقشه سه بعدی دقیق از محیط (Point Cloud) تهیه می‌کند. این سنسور می‌تواند فاصله اشیاء را تا دقت میلی‌متری تشخیص دهد. در کنار آن، رادارها برای تشخیص سرعت اشیاء متحرک و دوربین‌های با وضوح بالا برای خواندن تابلوهای راهنمایی و چراغ‌های راهنمایی استفاده می‌شوند. ترکیب این داده‌ها در یک واحد پردازش مرکزی، تصویری ۳۶۰ درجه و بدون نقطه کور ایجاد می‌کند که انسان هرگز نمی‌تواند به آن دست یابد.

اما دعوای بزرگی در دنیای تکنولوژی وجود دارد؛ ایلان ماسک معتقد است که لایدار گران و غیرضروری است و خودروها باید فقط با دوربین (سیستم Tesla Vision) و هوش مصنوعی رانندگی کنند، درست مثل انسان که فقط با دو چشم رانندگی می‌کند. در مقابل، اکثر شرکت‌های دیگر معتقدند بدون لایدار، ماشین در شرایط نوری بد یا تشخیص فواصل دقیق دچار خطا می‌شود. واقعیت این است که هر کدام از این سنسورها نقاط ضعفی دارند؛ دوربین در نور شدید کور می‌شود، رادار اشیاء کوچک را نمی‌بیند و لایدار در برف و باران شدید دچار نویز می‌شود. بنابراین، امنیت واقعی در «افزونگی حسی» (Sensor Fusion) نهفته است؛ یعنی استفاده همزمان از تمام این‌ها تا اگر یکی خطا کرد، دیگری حقیقت را بگوید. این چشمان دیجیتال هیچ‌وقت پلک نمی‌زنند و خسته نمی‌شوند، که این بزرگترین مزیت آن‌ها نسبت به ماست.

معمای اخلاقی ترولی در دنیای کدها

یکی از بزرگترین موانع پذیرش خودروهای خودران، یک سوال فلسفی است: اگر تصادف اجتناب‌ناپذیر باشد، ماشین باید چه کسی را نجات دهد؟ این همان «مسئله ترولی» (Trolley Problem) کلاسیک است. فرض کنید خودرو باید بین برخورد با یک گروه از عابران پیاده یا کوبیدن خود به دیوار (که منجر به مرگ سرنشین می‌شود) یکی را انتخاب کند. یک راننده انسانی در چنین لحظه‌ای بر اساس غریزه عمل می‌کند و کسی او را به خاطر یک واکنش لحظه‌ای محاکمه اخلاقی نمی‌کند. اما در مورد هوش مصنوعی، این تصمیم باید از قبل کدنویسی شده باشد. آیا ما حاضریم سوار ماشینی شویم که طبق برنامه، در صورت لزوم جان صاحبش را برای نجات دیگران فدا می‌کند؟

این چالش اخلاقی باعث شده تا بحث‌های زیادی در سطح بین‌المللی شکل بگیرد. برخی معتقدند ماشین باید همیشه از قانون «کمترین آسیب» پیروی کند، در حالی که برخی دیگر می‌گویند اگر ماشین‌ها از صاحب خود محافظت نکنند، کسی آن‌ها را نخواهد خرید. واقعیت تلخ این است که الگوریتم‌ها فاقد وجدان هستند و فقط بر اساس احتمالات ریاضی عمل می‌کنند. شرکت‌های خودروسازی در تلاشند تا از پاسخ مستقیم به این سوال فرار کنند و تمرکز خود را بر این بگذارند که ماشین اصلا نباید در چنین موقعیتی قرار بگیرد. اما تا زمانی که یک استاندارد جهانی اخلاقی برای کدها تعریف نشود، همیشه این ترس وجود خواهد داشت که در یک لحظه بحرانی، یک خط کد درباره ارزش جان ما تصمیم بگیرد. اینجاست که تکنولوژی با فلسفه گره می‌خورد و یکی از سخت‌ترین گره‌های تاریخ مهندسی را می‌سازد.

امنیت سایبری؛ وقتی ماشین شما هک می‌شود

وقتی فرمان و ترمز یک خودرو توسط نرم‌افزار کنترل می‌شود، بزرگترین کابوس نه تصادف، بلکه هک شدن است. خودروهای خودران در واقع «کامپیوترهای متحرک» هستند که به اینترنت متصل‌اند. اگر یک هکر بتواند به سیستم مرکزی خودرو نفوذ کند، می‌تواند کنترل کامل حرکت آن را به دست بگیرد، ترمزها را از کار بیندازد یا حتی از آن به عنوان یک سلاح استفاده کند. این خطر در مورد ناوگان‌های حمل‌ونقل عمومی یا کامیون‌های غول‌پیکر بسیار جدی‌تر است. در سال‌های اخیر، محققان امنیتی نشان داده‌اند که می‌توان با ارسال سیگنال‌های جعلی به رادارها یا حتی چسباندن یک نوار چسب روی تابلوی ایست، هوش مصنوعی ماشین را فریب داد تا اشتباه عمل کند.

خودروسازان برای مقابله با این تهدید، از معماری‌های امنیتی چندلایه استفاده می‌کنند. سیستم‌های حیاتی (مثل ترمز و فرمان) معمولا از سیستم‌های سرگرمی جدا هستند تا اگر کسی ضبط ماشین را هک کرد، نتواند ماشین را متوقف کند. همچنین از تکنیک‌های رمزنگاری پیشرفته برای ارتباطات V2X (خودرو با هر چیز دیگری) استفاده می‌شود. با این حال، در دنیای نرم‌افزار هیچ‌چیز ۱۰۰ درصد امن نیست. ترس از تروریسم سایبری یا باج‌افزارهایی که خودروی شما را در میان بزرگراه قفل می‌کنند تا پول پرداخت کنید، واقعیتی است که باید برای آن آماده باشیم. امنیت سایبری خودروهای خودران به اندازه تست‌های تصادف فیزیکی اهمیت پیدا کرده است و هرگونه ضعف در این بخش، می‌تواند اعتماد عمومی را برای همیشه نابود کند.

مقایسه آماری؛ خطای انسانی در برابر باگ نرم‌افزاری

برای قضاوت عادلانه درباره خودروهای خودران، باید به آمارها نگاه کنیم. سالانه بیش از ۱.۳ میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر تصادفات رانندگی جان خود را از دست می‌دهند. بیش از ۹۰ درصد این تصادفات ناشی از خطای انسانی است؛ خواب‌آلودگی، مستی، پیامک زدن پشت فرمان و سرعت غیرمجاز. هوش مصنوعی هیچ‌کدام از این ضعف‌ها را ندارد. آمارهای اولیه از شرکت‌هایی مثل ویمو نشان می‌دهد که خودروهای خودران آن‌ها به ازای هر میلیون مایل رانندگی، به مراتب تصادفات جرحی کمتری نسبت به رانندگان انسانی داشته‌اند. در واقع، اگر تمام خودروهای دنیا همین امروز خودران می‌شدند، احتمالا آمار مرگ‌ومیر جاده‌ای به شدت سقوط می‌کرد.

اما چرا ما هنوز می‌ترسیم؟ پاسخ در «روان‌شناسی خطر» نهفته است. انسان‌ها ترجیح می‌دهند کنترل سرنوشت‌شان در دست یک انسان خطاکار باشد تا یک الگوریتم بی‌نقص اما غیرقابل‌فهم. وقتی یک انسان تصادف می‌کند، ما علت را می‌فهمیم (مثلا خوابش برده بود)، اما وقتی یک ماشین خودران به یک مانع واضح می‌کوبد، برای ما غیرقابل‌هضم است. این «خطاهای احمقانه» هوش مصنوعی که ناشی از باگ‌های نرم‌افزاری یا عدم درک درست محیط است، اعتماد را به شدت خدشه‌دار می‌کند. ما از ماشین‌ها انتظار کمال داریم و هرگونه اشتباه آن‌ها را چند برابر بزرگتر می‌بینیم. چالش واقعی این نیست که ماشین‌ها بهتر از انسان رانندگی کنند، بلکه این است که چقدر بهتر باشند تا ما حاضر شویم کنترل را به آن‌ها بسپاریم؛ برخی کارشناسان می‌گویند آن‌ها باید ۱۰ برابر ایمن‌تر از انسان باشند تا پذیرفته شوند.

زیرساخت‌های لازم؛ شهرهایی که باید با ماشین حرف بزنند

خودروی خودران نمی‌تواند در یک جزیره جداگانه عمل کند؛ برای رسیدن به امنیت کامل، شهرها نیز باید تغییر کنند. مفهومی به نام V2I (خودرو به زیرساخت) به این معناست که چراغ‌های راهنمایی، تابلوها و حتی خط‌کشی‌های جاده باید با ماشین ارتباط برقرار کنند. وقتی چراغ راهنمایی به ماشین پیام می‌دهد که تا ۳ ثانیه دیگر قرمز می‌شود، ماشین می‌تواند بسیار نرم‌تر و ایمن‌تر ترمز کند. جاده‌های هوشمند مجهز به سنسور می‌توانند وجود یخ‌زدگی یا تصادف در پیچ بعدی را به ماشین اطلاع دهند، قبل از اینکه سنسورهای خود ماشین بتوانند آن را ببینند. بدون این زیرساخت‌ها، ماشین خودران مثل یک نابغه در یک محیط بدوی است که دائم باید با محدودیت‌ها بجنگد.

مشکل اینجاست که به‌روزرسانی زیرساخت‌های شهری هزینه‌ای تریلیون دلاری دارد. بسیاری از جاده‌های فعلی حتی خط‌کشی درستی ندارند که دوربین ماشین بتواند آن را دنبال کند. به همین دلیل است که احتمال می‌رود خودروهای خودران ابتدا در لاین‌های اختصاصی بزرگراه‌ها یا مناطق خاصی از شهرهای پیشرفته رواج پیدا کنند. همچنین نیاز به شبکه اینترنت 5G و 6G با تاخیر بسیار کم (Low Latency) وجود دارد تا خودروها بتوانند در لحظه با هم هماهنگ شوند. تصور کنید در یک تقاطع، ماشین‌ها بدون توقف و با هماهنگی میلی‌متری از کنار هم رد می‌شوند، بدون اینکه به چراغ راهنمایی نیاز داشته باشند. این رویای «اینترنت اشیاء» در حمل‌ونقل است که می‌تواند ظرفیت جاده‌ها را چند برابر کند، اما رسیدن به آن نیازمند یک اراده سیاسی و اقتصادی فراتر از تولید خودِ ماشین است.

چالش آب‌وهوا؛ چرا برف هوش مصنوعی را گیج می‌کند؟

بیشتر ویدئوهای تبلیغاتی خودروهای خودران در هوای آفتابی کالیفرنیا یا آریزونا ضبط شده‌اند، اما واقعیت در باران‌های شدید لندن یا برف و بوران تورنتو متفاوت است. برف بزرگترین دشمن سنسورهای خودران است. برف نه تنها روی سنسورها را می‌پوشاند و آن‌ها را کور می‌کند، بلکه ظاهر خیابان را هم کاملا تغییر می‌دهد. وقتی لبه جاده و خط‌کشی‌ها زیر برف مدفون می‌شوند، ماشین دیگر نمی‌داند دقیقا کجاست. لایدار در میان دانه‌های برف دچار خطا می‌شود، چون پالس‌های لیزر به جای برخورد به موانع، به دانه‌های برف برخورد کرده و برمی‌گردند و یک محیط «نویزآلود» ایجاد می‌کنند که تشخیص اشیاء در آن بسیار دشوار است.

مهندسان در حال کار بر روی راهکارهایی مثل سنسورهای دارای گرم‌کن (برای ذوب برف) و الگوریتم‌های هوش مصنوعی پیشرفته‌تر هستند که بتوانند در شرایط دید کم، بر اساس نقشه‌های فوق دقیق (HD Maps) و داده‌های راداری حرکت کنند. رادار برخلاف لایدار و دوربین، می‌تواند از میان مه و باران ببیند، اما وضوح کافی برای تشخیص جزئیات را ندارد. اینجاست که ترکیب داده‌ها و هوش مصنوعی باید مثل یک راننده باتجربه عمل کند که حتی وقتی جاده را نمی‌بیند، از روی نشانه‌های جانبی مسیر را حدس می‌زند. تا زمانی که یک خودروی خودران نتواند در یک شب طوفانی و برفی به اندازه یک انسان (یا بهتر از او) گلیمش را از آب بیرون بکشد، نمی‌توانیم ادعا کنیم که این تکنولوژی برای تمام جهان آماده است. این «چالش زمستانی» یکی از آخرین سنگرهای سخت در مسیر استقلال کامل ماشین‌هاست.

تاثیر بر اقتصاد؛ سرنوشت رانندگان تاکسی و کامیون

ورود خودروهای خودران فقط یک تغییر تکنولوژیک نیست، بلکه یک زلزله اقتصادی است. میلیون‌ها نفر در سراسر جهان از طریق رانندگی تاکسی، اتوبوس و کامیون امرار معاش می‌کنند. با ظهور ناوگان‌های «رباتاکسی» (Robotaxi)، هزینه حمل‌ونقل به شدت کاهش می‌یابد چون دیگر نیازی به پرداخت دستمزد به راننده نیست و ماشین می‌تواند ۲۴ ساعته کار کند. این موضوع می‌تواند منجر به بیکاری گسترده در این بخش شود. از طرف دیگر، صنعت حمل‌ونقل کالا (Logistics) اولین بخشی است که احتمالا کاملا خودران می‌شود، زیرا رانندگی در بزرگراه‌ها برای هوش مصنوعی بسیار ساده‌تر از کوچه‌های شلوغ شهر است و کامیون‌های خودران می‌توانند بدون توقف برای استراحت، کالاها را جابجا کنند.

البته طرفداران این تکنولوژی می‌گویند که مشاغل جدیدی در زمینه نگهداری، نظارت و مدیریت این ناوگان‌ها ایجاد خواهد شد. همچنین کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل می‌تواند باعث رونق تجارت و ایجاد شغل در بخش‌های دیگر شود. اما واقعیت این است که سرعت تغییر تکنولوژی احتمالا از سرعت بازآموزی نیروهای کار بیشتر خواهد بود. علاوه بر این، خودروهای خودران می‌توانند مدل مالکیت خودرو را تغییر دهند؛ وقتی می‌توانید با یک اپلیکیشن در عرض دو دقیقه یک ماشین ارزان و بدون راننده جلوی در خانه داشته باشید، دیگر چرا باید هزینه سنگین خرید، بیمه و پارک ماشین شخصی را بپردازید؟ این موضوع می‌تواند صنعت خودروسازی را از تولیدمحور بودن به سمت خدمات‌محور بودن (Transportation as a Service) سوق دهد که خود یک تحول عظیم در اقتصاد جهانی است.

مسئولیت حقوقی؛ در صورت تصادف چه کسی مقصر است؟

سیستم حقوقی فعلی بر پایه «خطای انسانی» بنا شده است؛ اگر تصادف کنید، یا شما مقصرید یا راننده مقابل. اما وقتی ماشینی که خودش رانندگی می‌کرده تصادف می‌کند، چه کسی باید خسارت بدهد؟ صاحب ماشین که پشت فرمان نبوده؟ شرکتی که نرم‌افزار را نوشته؟ یا کارخانه‌ای که سنسور را ساخته است؟ این ابهام حقوقی یکی از بزرگترین موانع برای شرکت‌های بیمه است. در حال حاضر، برخی کشورها قوانینی را تصویب کرده‌اند که طبق آن، اگر سیستم خودران فعال باشد، مسئولیت بر عهده تولیدکننده است. این موضوع باعث می‌شود شرکت‌ها در عرضه عمومی تکنولوژی بسیار احتیاط کنند، چون یک تصادف زنجیره‌ای می‌تواند آن‌ها را با سیل دعاوی حقوقی میلیاردی روبه‌رو کند.

همچنین بحث «جعبه سیاه» در خودروهای خودران مطرح است. بعد از هر حادثه، باید داده‌های سنسورها بررسی شود تا مشخص گردد آیا ماشین تصمیم درستی گرفته یا خیر. اما اگر هوش مصنوعی بر اساس یک فرآیند یادگیری عمیق (Deep Learning) تصمیمی گرفته باشد که حتی برای سازندگانش هم به وضوح قابل توضیح نباشد (مشکل Black Box)، اثبات تقصیر بسیار دشوار می‌شود. وکلا و قانون‌گذاران در حال طراحی چارچوب‌های جدیدی هستند که در آن «مسئولیت محصول» جایگزین «مسئولیت راننده» شود. این تغییر نه تنها بر قیمت بیمه، بلکه بر نحوه طراحی نرم‌افزارها نیز تاثیر می‌گذارد؛ شرکت‌ها مجبور خواهند شد سیستم‌هایی بسازند که تمام تصمیماتشان قابل توضیح و دفاع در دادگاه باشد. بدون یک نظام حقوقی شفاف، خودروهای خودران در بن‌بست قانونی باقی خواهند ماند.

روان‌شناسی اعتماد؛ چرا به ربات‌ها سخت‌گیرتر هستیم؟

انسان‌ها نسبت به ماشین‌ها دچار یک نوع «بی‌عدالتی شناختی» هستند. اگر یک راننده انسان تصادف کند، ما آن را به بدشانسی یا خطای فردی نسبت می‌دهیم، اما اگر یک هوش مصنوعی تصادف کند، کل تکنولوژی را زیر سوال می‌بریم. این موضوع ریشه در حس کنترل دارد؛ ما فکر می‌کنیم اگر خودمان پشت فرمان باشیم، می‌توانیم از حادثه جلوگیری کنیم (حتی اگر این یک توهم باشد). سپردن جان به یک جعبه فلزی که با کدهایی که ما نمی‌بینیم هدایت می‌شود، نیازمند سطحی از اعتماد است که به راحتی به دست نمی‌آید. تحقیقات نشان می‌دهد که مردم حتی اگر بدانند ماشین خودران ایمن‌تر است، باز هم در آن احساس اضطراب بیشتری نسبت به یک تاکسی با راننده انسانی دارند.

برای جلب این اعتماد، شرکت‌ها به سمت «شفافیت بصری» روی آورده‌اند. در بسیاری از خودروهای خودران آزمایشی، نمایشگرهایی وجود دارد که به مسافر نشان می‌دهد ماشین در حال حاضر چه چیزهایی را می‌بیند (مثلا عابران پیاده و ماشین‌های اطراف را با رنگ‌های مختلف نمایش می‌دهد). این کار باعث می‌شود مسافر احساس کند که ماشین بر اوضاع مسلط است. همچنین استفاده از صداهای آرام‌بخش و حرکت‌های نرم و پیش‌بینی‌پذیر خودرو می‌تواند به کاهش استرس کمک کند. جالب است که هر چه ماشین بیشتر «شبیه انسان» رانندگی کند (مثلا در ترافیک کمی راه بدهد یا با احتیاط بپیچد)، اعتماد مردم به آن بیشتر می‌شود، حتی اگر این کار از نظر ریاضی بهینه‌ترین روش رانندگی نباشد. اعتماد، آخرین تکه پازلی است که با کدهای برنامه نویسی درست نمی‌شود، بلکه به زمان و تجربه مثبت نیاز دارد.

تجربه کاربری در داخل خودروهای بدون فرمان

وقتی رانندگی حذف شود، فضای داخلی خودرو به طور کلی دگرگون می‌شود. خودرو از یک وسیله حمل‌ونقل به یک «اتاق متحرک» تبدیل می‌گردد. در مدل‌های مفهومی (Concept Cars)، صندلی‌ها رو به هم قرار دارند تا مسافران بتوانند با هم گفتگو کنند، یا صندلی‌ها به تختخواب تبدیل می‌شوند تا مسافر در طول مسیر استراحت کند. خودروهای خودران می‌توانند به دفتر کار، سینما، اتاق گیمینگ یا حتی سالن ماساژ تبدیل شوند. این تغییر در تجربه کاربری (UX)، ارزش افزوده اصلی این تکنولوژی برای مصرف‌کننده است؛ بازگرداندن زمانی که قبلا پشت فرمان تلف می‌شد به فرد. شما می‌توانید با خیال راحت گوشی هوشمند خود را چک کنید یا فیلم ببینید، بدون اینکه نگران جاده باشید.

اما یک مشکل فیزیولوژیک وجود دارد: بیماری حرکت (Motion Sickness). وقتی شما در یک ماشین در حال حرکت هستید اما به جاده نگاه نمی‌کنید (مثلا مطالعه می‌کنید)، بین حسی که گوش میانی از حرکت دریافت می‌کند و حسی که چشم از یک نقطه ثابت می‌گیرد، تداخل ایجاد می‌شود و باعث تهوع می‌گردد. در خودروهای خودران که افراد احتمالا کمتر به جاده نگاه می‌کنند، این مشکل حادتر خواهد بود. طراحان در حال بررسی راهکارهایی مثل استفاده از شیشه‌های واقعیت افزوده (AR) هستند که اطلاعات حرکت را به صورت بصری به فرد منتقل کنند، یا سیستم‌های تعلیق بسیار پیشرفته‌ای که حرکات ناگهانی را کاملا خنثی کنند. طراحی داخلی خودروهای آینده نه حول محور فرمان و پدال، بلکه حول محور آسایش حسی و سرگرمی مسافران خواهد چرخید و این یعنی تولد یک صنعت جدید در طراحی دکوراسیون متحرک.

افق پیش‌رو؛ چه زمانی مالک یک خودروی کاملا خودران می‌شویم؟

پیش‌بینی‌های اولیه ایلان ماسک و دیگران که می‌گفتند تا سال ۲۰۲۰ میلیون‌ها خودروی خودران در خیابان‌ها خواهند بود، اشتباه از آب درآمد. واقعیت این است که حل کردن ۵ درصد آخر مشکلات (Edge Cases) بسیار سخت‌تر از ۹۵ درصد اول بود. با این حال، پیشرفت متوقف نشده است. ما اکنون در دورانی هستیم که «خودرانی محدود» در حال تبدیل شدن به یک استاندارد است. احتمالا در دهه آینده، شاهد گسترش وسیع رباتاکسی‌ها در شهرهای بزرگ و ناوگان‌های حمل بار خودران در بزرگراه‌ها خواهیم بود. اما اینکه هر فردی بتواند یک ماشین سطح ۵ بخرد که در هر شرایطی او را جابجا کند، احتمالا به دهه ۲۰۴۰ یا بعد از آن موکول خواهد شد.

آینده خودروهای خودران به صورت تکه‌تکه (Fragmented) فرا می‌رسد. ابتدا در مناطق ثروتمند و شهرهای هوشمند، سپس در بزرگراه‌ها و در نهایت در مناطق پیچیده‌تر. همچنین احتمال دارد که مدل «اشتراک خودرو» جایگزین «مالکیت خودرو» شود؛ یعنی شما به جای خرید ماشین، اشتراک ماهانه یک سرویس خودران را می‌خرید. تکنولوژی‌هایی مثل ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک برای پوشش اینترنت در نقاط دورافتاده و پیشرفت‌های کوانتومی در پردازش داده‌ها، شتاب‌دهنده‌های این مسیر خواهند بود. ما در حال حاضر در نقطه عطفی هستیم که ترس‌ها در حال تبدیل شدن به احتیاط‌های مهندسی و رویاها در حال تبدیل شدن به کدهای اجرایی هستند. سپردن جان به هوش مصنوعی شاید امروز ترسناک به نظر برسد، اما فرزندان ما احتمالا به زمانی که انسان‌ها خودشان با دست فرمان‌های دو تنی را کنترل می‌کردند، به عنوان دورانی عجیب و خطرناک نگاه خواهند کرد.

سوالات متداول

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در یک پزشک