داستان وای فای؛ از شعبدهبازی استیو جابز تا انقلابی که جهان را بیسیم کرد
در دنیای امروز که حتی یخچالها و لامپهای ما هم به اینترنت وصل هستند، تصور دنیایی پر از سیمهای دستوپاگیر سخت به نظر میرسد. آشنایی با تاریخچه و روند شکلگیری تکنولوژیهای بیسیم میتواند برای هر علاقهمند به دنیای دیجیتال بسیار دانشافزا و حتی مفرح باشد. در این مطلب قصد داریم بررسی کنیم که این حس عجیب اتصال بدون سیم از کجا آمد و چگونه به بخشی جداییناپذیر از زندگی ما تبدیل شد. آیا واقعاً اپل (Apple) مخترع این فناوری بود یا فقط ویترین جذابی برای آن ساخت؟ چرا در اواخر دهه نود میلادی، مردم با دیدن یک لپتاپ بدون سیم به وجد میآمدند و چه شرکتهایی در پشت صحنه، سالها برای این لحظه تلاش کرده بودند؟ با ما همراه باشید تا از اولین جرقههای آزمایشگاهی تا پروتکلهای فوقسریع امروزی را با هم مرور کنیم.
- شعبدهبازی تاریخی استیو جابز در سال ۱۹۹۹
- آیا اپل واقعاً پیشروی وای فای بود؟
- مخترع واقعی وای فای؛ از استرالیا تا هلند
- استاندارد ۸۰۲.۱۱ و تولد یک نام تجاری
- ویک هیز؛ پدری که برای اتصال جنگید
- داستان حلقه هوگو و اثبات جادوی بیسیم
- سیر تحول سرعت؛ از مگابیت تا گیگابیت
- تکنولوژی موجلان و میراث شرکت انسیآر
- چالشهای امنیتی در مسیر توسعه وایرلس
- آینده وای فای و ورود به عصر وای فای ۷
شعبدهبازی تاریخی استیو جابز در سال ۱۹۹۹
بسیاری از گیکهای قدیمی هنوز آن لحظه باشکوه در کنفرانس مکورلد (Macworld) سال ۱۹۹۹ را به خاطر دارند. استیو جابز در حالی که یک آیبوک (iBook) نارنجی رنگ را در دست داشت، به سادگی شروع به مرور وب کرد. او ناگهان دستگاه را از روی میز بلند کرد و در میان بهت حضار، شروع به قدم زدن روی صحنه کرد در حالی که صفحه وب همچنان باز میماند. این صحنه برای مردمی که به کابلهای ضخیم شبکه عادت کرده بودند، چیزی فراتر از تکنولوژی و شبیه به جادو بود. جابز با آن نبوغ بازاریابی خاص خود، متوجه شده بود که برای درک این فناوری، باید آن را به شکلی بصری و ملموس نمایش دهد.
غریو شادی جمعیت زمانی به اوج رسید که جابز یک حلقه بزرگ را از دور لپتاپ عبور داد. او میخواست ثابت کند که هیچ سیم مخفی یا ترفند فیزیکی در کار نیست و ارتباط واقعاً در هوا جریان دارد. ویدئوی این مراسم که در سایت آپارات نیز موجود است، به خوبی شوکه شدن مخاطبان را نشان میدهد. این حرکت نه تنها یک نمایش تبلیغاتی، بلکه نقطه عطفی در تاریخ کامپیوترهای شخصی محسوب میشد. در آن زمان کمتر کسی فکر میکرد که روزی سرعت این امواج نامرئی از سرعت کابلهای مسی فراتر برود.
آیا اپل واقعاً پیشروی وای فای بود؟
پاسخ به این سوال هم بله است و هم خیر، زیرا اپل مخترع تکنولوژی نبود اما اولین شرکتی بود که آن را به محصولی تجاری و تودهپسند تبدیل کرد. قبل از عرضه آیبوک، کارتهای شبکه بیسیم وجود داشتند اما بسیار گرانقیمت، حجیم و مخصوص مصارف صنعتی یا نظامی بودند. اپل با همکاری شرکت لوسنت (Lucent)، تکنولوژی را به قدری کوچک و ارزان کرد که داخل یک لپتاپ جا بگیرد. آنها نام تجاری ایرپورت (AirPort) را برای این قابلیت انتخاب کردند که بسیار جذابتر از نامهای فنی آن زمان بود. در واقع اپل پیشروی «استفاده عمومی» از وای فای در کامپیوترهای خانگی و قابل حمل شد.
مخترع واقعی وای فای؛ از استرالیا تا هلند
اگر بخواهیم به ریشههای مهندسی این پدیده نگاه کنیم، باید به آزمایشگاههای سازمان تحقیقات علمی و صنعتی همسود (CSIRO) در استرالیا برویم. تیمی از اخترشناسان رادیویی در این سازمان، هنگام تحقیق روی سیاهچالهها، به تکنولوژی دست یافتند که مشکل بازگشت سیگنالها در محیطهای بسته را حل میکرد. این ابداع کلیدی، پایه و اساس ریاضیاتی چیزی شد که ما امروزه به عنوان وای فای (Wi-Fi) میشناسیم. بدون این الگوریتمهای پیچیده، امواج رادیویی در برخورد با دیوارها و موانع دچار اختلال شدید میشدند و اتصال پایدار غیرممکن بود.
در سوی دیگر ماجرا، شرکت انسیآر (NCR Corporation) در هلند نیز نقش حیاتی ایفا کرد. مهندسان این شرکت برای سیستمهای صندوق فروشگاهی به دنبال راهی بودند تا بدون کابلکشی، اطلاعات را منتقل کنند. آنها سیستم موجلان (WaveLAN) را طراحی کردند که در واقع جد بزرگ وای فایهای امروزی به شمار میرود. همکاری این دانش فنی با دیدگاه تجاری اپل بود که در نهایت انفجار بیسیم را رقم زد. بنابراین وای فای حاصل یک تلاش جهانی و تیمی از نوابغ مختلف در سراسر کره زمین است.
استاندارد ۸۰۲.۱۱ و تولد یک نام تجاری
نام علمی وای فای در ابتدا اصلاً جذاب نبود و مهندسان آن را با کد ۸۰۲.۱۱ میشناختند. موسسه مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) وظیفه تدوین استانداردهایی را داشت که دستگاههای مختلف بتوانند با هم حرف بزنند. در اواخر دهه نود، انجمن وای فای (Wi-Fi Alliance) شکل گرفت تا یک نام تجاری ساده برای این استاندارد پیچیده انتخاب کند. بسیاری به اشتباه فکر میکنند وای فای مخفف Wireless Fidelity است، اما حقیقت این است که این نام فقط یک واژه بازاریابی بود. این نام به سرعت در زبانهای مختلف جا افتاد و به نماد دسترسی به جهان آزاد اینترنت تبدیل شد. امروزه ما شاهد نسلهای مختلفی هستیم که با اعداد سادهتری مثل وای فای ۶ و ۷ نامگذاری میشوند.
ویک هیز؛ پدری که برای اتصال جنگید
ویک هیز (Vic Hayes) مهندسی هلندی است که امروزه به عنوان پدر وای فای شناخته میشود. او سالها وقت خود را صرف متقاعد کردن شرکتهای بزرگ و دولتها کرد تا روی یک استاندارد واحد توافق کنند. پیش از تلاشهای او، هر شرکتی پروتکل مخصوص خود را داشت و دستگاهها با هم سازگار نبودند. هیز با صبر و حوصله فراوان، جلسات متعددی را در کمیته ۸۰۲.۱۱ مدیریت کرد تا صلح تکنولوژیک برقرار شود. او معتقد بود که پتانسیل واقعی بیسیم تنها زمانی شکوفا میشود که همه جهان از یک زبان مشترک استفاده کنند.
داستان حلقه هوگو و اثبات جادوی بیسیم
بازگردیم به آن صحنه معروف؛ جابز برای اینکه ثابت کند سیگنالها واقعاً در هوا هستند، از یک حلقه هوگو (Hula Hoop) استفاده کرد. این حرکت ساده اما هوشمندانه، تمام تردیدهای خبرنگاران و متخصصان حاضر در سالن را برطرف کرد. او میدانست که مردم به سختی چیزی را که نمیبینند باور میکنند، پس باید خلأ بین علم و شهود را پر میکرد. این آیبوکها با قیمت ۱۲۹۹ دلار عرضه شدند و کارت ایرپورت نیز تنها ۹۹ دلار قیمت داشت. این قیمتگذاری در آن زمان انقلابی بود، چرا که تکنولوژی مشابه در بخشهای دیگر چندین برابر قیمت داشت.
پس از این نمایش، شرکتهای دیگر به سرعت به سمت استفاده از این فناوری هجوم آوردند. ناگهان داشتن یک آنتن کوچک در داخل بدنه لپتاپ به یک ضرورت برای رقابت تبدیل شد. دیگر کسی دوست نداشت برای چک کردن یک ایمیل ساده، به میز کار و کابل لن (LAN) زنجیر شود. این آزادی عمل، سبک زندگی دیجیتال ما را برای همیشه تغییر داد و راه را برای گوشیهای هوشمند هموار کرد.
سیر تحول سرعت؛ از مگابیت تا گیگابیت
اولین نسخه وای فای که در سال ۱۹۹۷ نهایی شد، سرعتی در حدود ۲ مگابیت بر ثانیه داشت. برای درک بهتر، این سرعت حتی برای باز کردن یک صفحه وب سنگین امروزی هم کافی به نظر نمیرسد. اما با گذشت زمان، استانداردهایی مثل 802.11b و 802.11g سرعت را به ۱۱ و سپس ۵۴ مگابیت رساندند. امروزه با ظهور وای فای ۶ (Wi-Fi 6)، ما درباره سرعتهای چند گیگابیتی صحبت میکنیم که برای پخش ویدئوهای 8K و بازیهای ابری ضروری هستند. تکامل این فناوری مدیون پیشرفت در تراشهها و الگوریتمهای پردازش سیگنال است که اجازه میدهد دادههای بیشتری در پهنای باند ثابت جا بگیرند.
تکنولوژی موجلان و میراث شرکت انسیآر
شرکت انسیآر در ابتدا این تکنولوژی را برای صندوقهای فروشگاههای زنجیرهای بزرگ طراحی کرده بود. آنها نمیخواستند هر بار که دکور فروشگاه تغییر میکند، کل کف زمین را برای کابلکشی دوباره بکنند. مهندسان این شرکت متوجه شدند که فرکانس ۲.۴ گیگاهرتز (2.4GHz) برای عبور از قفسهها و موانع فروشگاه بسیار مناسب است. همین فرکانس بعدها به فرکانس استاندارد و عمومی وای فای تبدیل شد که همه ما از آن استفاده میکنیم. میراث این مهندسان گمنام امروزه در میلیاردها دستگاه هوشمند در سراسر جهان حضور دارد.
البته این مسیر همیشه هم هموار نبود و تداخلهای رادیویی چالش بزرگی محسوب میشد. در آن سالها، مایکروویوها و تلفنهای بیسیم خانگی همگی روی همین فرکانس کار میکردند و باعث قطع اتصال میشدند. مهندسان مجبور شدند روشهایی مثل طیف گسترده (Spread Spectrum) را ابداع کنند تا سیگنالها با هم قاطی نشوند. این راهکارهای فنی اجازه داد که حتی در محیطهای شلوغ، اتصال بیسیم پایدار و قابل اطمینان باقی بماند. در واقع، وای فای امروزی نتیجه غلبه بر هزاران مشکل ریز و درشت فیزیکی در محیطهای واقعی است.
چالشهای امنیتی در مسیر توسعه وایرلس
وقتی دادهها در هوا پخش میشوند، هر کسی با یک آنتن میتواند آنها را دریافت کند، و این بزرگترین وحشت دوران اولیه وایرلس بود. اولین پروتکل امنیتی یعنی دبلیو-ای-پی (WEP) به شدت ضعیف بود و در عرض چند دقیقه هک میشد. سالها طول کشید تا استانداردهای قویتری مثل WPA2 و نسخه مدرن WPA3 معرفی شوند تا امنیت کاربران تضمین شود. امروزه رمزنگاریهای پیشرفته باعث شده که امنیت وای فای در بسیاری از موارد حتی از شبکههای سیمی معمولی هم بالاتر باشد. با این حال، همیشه توصیه میشود که در شبکههای عمومی با احتیاط عمل کرده و از ابزارهای امنیتی استفاده کنید.
آینده وای فای و ورود به عصر وای فای ۷
اکنون در آستانه ورود به عصر وای فای ۷ (Wi-Fi 7) هستیم که وعده سرعتهای خیرهکننده بیش از ۴۰ گیگابیت بر ثانیه را میدهد. این نسل جدید از پهنای باند ۳۲۰ مگاهرتزی استفاده میکند که مانند باز کردن یک اتوبان ۱۰ بانده برای دادههای دیجیتال است. همچنین تکنولوژیهای جدیدی مثل لای-فای (Li-Fi) که از نور برای انتقال داده استفاده میکنند، در حال آزمایش هستند. آینده ارتباطات به سمتی میرود که دیگر هیچ تاخیری (Latency) حس نشود و واقعیت مجازی و افزوده به صورت بیسیم کاملاً روان اجرا شوند. ما از آن شعبدهبازی ساده استیو جابز به جایی رسیدهایم که کل تمدن بشری به این امواج نامرئی وابسته شده است.
تکنولوژی مش (Mesh Wi-Fi) نیز یکی دیگر از پیشرفتهای اخیر است که نقاط کور پوششدهی را در خانههای بزرگ از بین میبرد. در این سیستم، چندین نود (Node) با هم همکاری میکنند تا یک شبکه واحد و بدون قطع و وصل ایجاد کنند. دیگر لازم نیست نگران فاصله از مودم باشید، چرا که شبکه هوشمندانه شما را به نزدیکترین منبع وصل میکند. این تکامل مداوم نشان میدهد که میل انسان به آزادی و جابجایی هیچ مرزی نمیشناسد. وای فای تنها یک ابزار نیست، بلکه بستری است که تمام نوآوریهای قرن ۲۱ روی آن بنا شده است.
جمعبندی نهایی
وای فای از یک ایده آزمایشگاهی برای مطالعه سیاهچالهها و نیاز فروشگاهها به حذف سیم، به بزرگترین انقلاب ارتباطی قرن تبدیل شد. اگرچه استیو جابز با نمایش خیرهکننده خود در سال ۱۹۹۹، این تکنولوژی را به تودههای مردم معرفی کرد، اما نباید نقش دانشمندان استرالیایی و مهندسان هلندی را در خلق این جادو فراموش کنیم. امروز ما در دنیایی زندگی میکنیم که سرعت و کیفیت زندگی ما به این امواج نامرئی گره خورده است. از نسل اول با سرعت لاکپشتی تا وای فای ۷ فوقسریع، این مسیر نشاندهنده نبوغ بشر در غلبه بر محدودیتهای فیزیکی است. درک این تاریخچه به ما یادآوری میکند که هر تکنولوژی سادهای که امروز استفاده میکنیم، حاصل سالها تلاش، شکست و نوآوریهای بیشمار در پسزمینه است.
Smart FAQ
نوشتههای مرتبط با استیو جابز
- خلاصه کتاب استیو جابز – نوشته والتر ایساکسون | روایتی زنده از نبوغ، جنون و ساختن آینده
- ریسک محاسبه شده شومن دنیای فناوری - وقتی استیو جابز نمونه اولیه آیفون را در پاسخ به سؤال یک روزنامهنگار پرتاب کرد!
- درگذشت استیو جابز : مرگ مرشد دنیای «سیلیکون ولی»
- اپل نتوانست در جدال قانونی با سواچ، یادگار گفتاری استیو جابز یعنی «یک چیز دیگر» را به عنوان نشان تجاری در انگلیس ثبت کند!
- ثروت استیو جابز چقدر میتوانست باشد و ثروت به جا مانده از او الان به چه میزان و به چه کسانی رسیده؟
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
مطالب مرتبط
خدا رحمتش کنه حیف از امروز که نداریمش
واقعا.ولی دیگه اگه دو سال دیگه زنده بود احدی نمیتونست از اپل پیشی بگیره.خدا هم گفته بسته دیگه برو اقا جان :D
ولی عجب مخی بود…
این که چیزی نیس
GLX هم از فناوری وای فای استفاده میکنه :D
خیلی مطلب جالبی بود
سلام
واقعا اون زمان خیلی نواوری بوده است.
یادمه من تازه اون موقع با کامپیوتر آشنا شده بودم!
لپتاپ که تقریبا هیچکی نداشت حالا با وایفای پیشکش.
این تاکید بر خلاق بودن از اول تا ابد اپل دیگه داره یه داستان تکراری و باورپذیر میشه !
وای-فای (ارتباط بیسیم بگیم بهتره) شاید ۱۵ ۲۰ سال قبل از این کلیپ وجود داشته !
کلا عادت کردیم به بزرگنمایی و بت سازی از آدمها (بخوانید شرکتها) !!
15 – 20 سال پیش تکنولوژی وای فای وجود داشته اما آیا کسی تونسته از اون در یک چنین دیوایسی استفاده کنه ؟ تیتر مطب بد عنوان شده وگرنه این ویدیو نمی خواد نشون بده که اپل وای فای رو اختراع کرده و یا اول بوده.اما در به کارگیری اون در لپ تاپ اول بوده.این قضیه خیلی فرق داره.پیشنهاد میکنم کتاب زندگی نامش رو بخونی.با خوندن این کتاب حتی به گوشه های گردی که جابز روش تاکید داشت حق میدی
در هیچ جای متن و عنوان اشارهای به اختراع وای فای توسط اپل نشد. باز هم بخوانید. متأسفانه مطالب بد خوانده میشه و بر اساس همون هم قضاوت نادرست میشه.
اصولا کار شرکتهای بزرگی که محصولات مصرفی میسازند، اختراع فناریهای پایه نیست. در مورد آیفون هم اپل نه صفحه لمسی را اختراع نکرده بود، اما برای اولین کاربردی هوشمندانه از اون را با یک سیستم عامل و رابط کاربری برتر نشون داد.
دوم دبیرستان بودم(حدودا 7تا9سال پیش) تازه اینترنت سیم کارت ایرانسل بصورت آزمایشی اومده بود(150تومن پدرم داده بود واسه سیم کارت دائمی ایرانسل! پیش بینی کرده بود بعدا گرون میشهD:). بعد تو مینی بوس مدرسه با گوشیم( نوکیا ان 80) واسه بچه ها نشون دادم صفحه باز میکنه و دانلود میکنه! همشون مثل همینایی که دادوبیداد میکردن دیوونه شده بودن که تو حرکت اینترنت داریمD:
سال 85 بود… اولین سال دوران دانشجوییم بود. ایرانسل تازه اومده بود. گوشیا معمولا سیستم عامل سیمبیان داشتن یا اپلیکیشن های جاوا رو پشتیبانی می کردن. یه اپلیکیشین مسنجر یاهو داشتم. اون موقع یاهو منسجر خیلی طرفدار داشت. تو رفت و آمد یا تو دانشگاه، سر کلاس با یاهومسنجرم چت می کردم. یک کیفی می داد که حد نداشت. فکر کنم پاییز 86 بود که اینترنت ایرانسل، پنجشنبه و جمعه ها تعطیل بود. کسایی که داشتن خودشونو خفه می کردن باهاش. گوشیو وصل می کردی به کامپیوتر به جای dial-up.
گذشت اون دوران خوش اینترنت. الان جذابیتی نداره.
*تعطیل=مجانی :D
aliiiii bod
یاد اون دوران اپل به خیر همیشه یه چیزی داشت که دنیا رو غافل گیر کنه
وای فای از سالها قبل وجود داشته
نکتهی مهم اینه که اینا همه فعالان کامپیوتر هستن….
من فیلمی از یکی از همین برنامه ها دارم که اولین مک با قابلیت تکست تو اسپیچ هستش و یه کامپیوتر برا اولین بار حرف میزنه….
فک کنم اون جلسه چند تا تلفات هم داده باشه…
لحظات عالیی بودن که شرکت های بزرگ کامپیوتری برای ما خلق میکردن هرچند که ما چند سال بعد دستمون بهشون رسیده باشه:)
انگار از پشت کوه اومدن D:
خیلی جالب بود. ممنون