معرفی کتاب (و البته فیلم): پرواز بر فراز آشیانۀ فاخته

11

رمانى از كن كيزى (١٩٣۵-۲۰۰۱) ، نويسندۀ امريكايى، كه در ١٩۶٢ منتشر شد. گويندۀ داستان، شخصى كه خودش در تيمارستان بسترى است، با اولين جملاتش حال و هواى كابوس‌وار اين تيمارستان و حوادث كتاب را براى خواننده روشن مى‌سازد. اين تيمارستان در نظر خواننده به صورت تشكيلاتى براى سركوب و تلقين زيركانه جلوه‌گر مى‌شود كه بسيار خوب كار مى‌كند و همۀ ساكنان درمانده‌اش را تسليم كرده‌. شوك الكتريكى و عمل جراحى لوبوتومی مغز از جمله وسائل سركوب بشمار مى‌آيند. (در مورد این عمل قبلا در یک پزشک نوشته‌ایم.)

2016-04-05_21-25-22

رياست اين سازمان در دست سرپرستار يا «بيگ نرس»، زن چاقى با هيكل بى‌قواره و ترسناک است. پس از گذشتن صفحاتى از كتاب، مک مورفى، قهرمان داستان، مرد چهارشانه و تازه‌واردى كه بلند و بى‌پروا مى‌خندد، در مقابل او قد علم مى‌كند.

2016-04-05_21-25-43

مركز ثقل اين نماد جامعۀ صنعتى مدرن را درگيری‌هاى بيگ نرس و سيستم حامى وى با مك مورفى، به مثابۀ پيشگام فردگرايى، مردى خارق‌العاده و كاملا طبيعى و منجى تشكيل مى‌دهد.

سفارش طراحی سایت در کارلنسر با قیمت توافقی
لیزر هموروئید درمان بواسیر در کلینیک تخصصی هموروئید تهران

چيف برمدن، سرخ‌پوست دورگه‌ای در این داستان است كه اداى كرولال‌ها را درمى‌آورد و مك مورفى متوجه اين امر مى‌شود. جامعۀ سفيدپوستان به او نقش آدم خل حرف‌گوش‌كنى را داده است، اما مک مورفی به تدريج او را از ايفاى اين نقش مى‌رهاند.

رفته‌رفته بيماران ديگر از قبيل هاردينگ، روشنفكر شكاک، نيز با مک مورفى همدست شده و به خرابكارى در جلسات اجبارى گروهى مى‌پردازند. (نويسنده، درمان گروهى را به عنوان روشى مزورانه براى سركوب و رام كردن معرفى مى‌كند.) مك مورفى در ابتدا به مبارزۀ خود عليه بيگ نرس شكل شرط بندى مى‌دهد و در مبارزه با اطاعت بى‌چون‌وچرا و ترس، از سلاح خنده و بازى استفاده مى‌كند و درست همين بازيگرى است كه اطرافيانش را مجذوب و در عين حال، متزلزل مى‌سازد.
ولى آيا او فقط قماربازى است كه نهايتا در لحظۀ حساس جا مى‌زند و همه را قال مى‌گذارد؟ آيا او هم، از ترس شستشوى مغزى، بالاخره به قوانين اين سيستم گردن مى‌نهد؟

هيجان اين رمان نه فقط از مقابلۀ بيگ نرس و مك مورفى، بلكه در عين حال از موضع متزلزل ساير بيماران در برابر مک مورفى قهرمان نيز ايجاد مى‌شود.

نقطۀ اوج مبارزه مک مورفى را بر ضد «خلأ عاطفى و كوتاه آمدن» ، قايقرانى ماجراجويانه‌اى تشكيل مى‌دهد. كيزى در اينجا به انگيزه‌اى سنتى متوسل مى‌شود كه در ادبيات امريكايى اغلب به چشم مى‌خورد. ماهى‌گيرى در عمق و توفان در وسط دريا، طبيعت وحش به مثابۀ مظهر آزادى و بارورى و فرار از چنگ فشارها و سترونى اجتماعى و همچنين مضحكۀ كه او در شب والپورگيز، شب قبل از اول مه، بر پا كرده بود مى‌بايست بيماران را از چنگ بيگ نرس، كه براى آنها به صورت تبلور وحشت درآمده است، رها سازد.

اما بيلى، مردى كه به صورت جنون‌آميزى به مادرش وابسته است، در اين شب خودكشى مى‌كند. «بازى» پايان يافته است و اكنون قهرمان داستان به صورتى واضح‌تر نقش منجى را به عهده مى‌گيرد. او مصمم به فداكارى است و علنا با نظام مى‌جنگد. ابتدا به يك نگهبان سياهپوست، كه به مثابۀ كاريكاتور نفرت ظاهر مى‌شود، حمله‌ور مى‌شود و، بالاخره، به خود بيگ نرس. نظام انتقام خود را مى‌گيرد، شوك الكتريكى و عمل جراحى مغزى مک مورفى را به جنازه‌اى متحرك تبديل مى‌كند. گويندۀ داستان اين جنازۀ متحرك را مى‌كشد تا هالۀ نورانى او را زنده نگاه دارد. پرواز بر فراز آشيانۀ فاخته: قهرمان داستان مغلوب نمى‌شود و گوينده، وفادارترين يار او، موفق به فرار مى‌گردد.

2016-04-05_21-25-55

اين رمان نشانه‌هاى بارز كتابى پرفروش را داراست. در عين حال، تصويرگرى سياه-سپيد، زبان ساده و نمادهاى واضح و تا حدودى بى‌پروا، تنها به منظور افزايش تأثير نبوده است، بلكه به شكل طعنه‌آميز مورد بحث قرار مى‌گيرند. مك مورفى فقط يك قهرمان نيست، او نقش قهرمان را هم بازى مى‌كند. منش و نقش اين شخصيت به دفعات مورد تأكيد قرار مى‌گيرد. نويسنده، بنابه اعتقاد خودش، بدين‌وسيله بر ضدّ «روشنفكرى فلج‌كننده» قيام مى‌كند: انسان بايد اين قهرمان را در نظر داشته باشد تا بتواند بر ترس و فشار براى همرنگ شدن غلبه كند.

خود كيزى يكى از قهرمانان جنبش هيپي‌ها بود. انتقاد اجتماعى و ضد روشنفكرى او نه فقط در شخصيت بازيگرانش، بلكه در نحوۀ شرح داستان نيز نمايان مى‌شود. شخصيت‌ها همچون خود داستان انعطاف‌ناپذيرند؛ و اين بدان معناست كه هرگاه اتفاقى بيفتد، به همان اندازه هم مى‌توان با نظام مبارزه كرد.

در قالب فيلمنامۀ ديل واسرمان و، مهم‌تر از آن، به‌علت فيلم‌سازى ميلوش فورمن و بازی عالی جک نیکلسون، اين كتاب موفقيتى جهانى به دست آورد. اين رمان در اين بين به عنوان اثرى كلاسيك در ادبيات جديد امريكا شناخته شده است.

خرید آنلاین کتاب


   
11 نظرات
  1. نرم افزار انبار می گوید

    جدیدا اکثر مطالبتون تو حوزه فیلم و کتاب هستش ، و مطالب جذاب و علمی کم شده ، درسته که رپورتاژ آگهی برای تامین هزینه های سایت لازمه ولی مطالب مفیدتون رو بخاطرش کم نکنید و هر دو رو با هم داشته باشد ممنون

    1. علیرضا مجیدی می گوید

      اجازه بدهید سیاست سایت را خودمان مشخص کنیم. اتفاقا خیلی از دوستان مدتی قبل از نبود پستهای معرفی کتاب شاکی بودند و حالا که مدتی است به این سو توجه کرده ایم از نبود پستهای جذاب شاکی هستید.

  2. رویا می گوید

    این کتاب عالیه..دوست دارم دوباره بخونمش

  3. آمپرمتر می گوید

    کتاب خیلی خوبه مشتقم بخونمش

  4. محمد کلینی می گوید

    من فیلمش رو دیدم و لذت بردم. امیدوارم وقت بشه کتاب رو هم بخونم و لذت ببرم.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.