اسپیرومتری یا نوار ریه چیست، چگونه انجام می‌شود و چه کاربردی دارد؟

0

اسپیرومتری ساده‌ترین روش اندازه‌گیری عملکرد ریه است و می‌توان آن را در مطب انجام داد. اسپیرومتر دستگاهی است که حجم‌های دمی و بازدمی را اندازه می‌گیرد. سرعت جریان را می‌توان با رسم نمودار حجم در برابر زمان محاسبه کرد. به طور معمول، ظرفیت حیاتی (VC) به صورت تفاوت یک دم کامل تا ظرفیت کل ریه (TLC) با یک بازدم کامل تا حجم باقی مانده (RV) اندازه‌گیری می‌شود.

سرعت جریان پس از واداشتن بیمار به انجام یک بازدم قوی از TLC به RV اندازه‌گیری می‌شود. چنین مانور بازدمی قوی ما را قادر می‌سازد تا حجم بازدمی با فشار در یک ثانیه (FEV۱) و ظرفیت حیاتی با فشار (FVC) را اندازه‌گیری کنیم.

مقادیر ۸۰ تا ۱۲۰ درصد میزان تخمین زده شده برای PVC طبیعی تلقی می‌شود. به طور طبیعی، افراد می‌توانند بیش از ۷۵ تا ۸۰ درصد FVC را در ثانیهٔ اول، و قسمت اعظم مابقی را در عرض ۳ ثانیه از ریه‌ها خارج کنند. نسبت این دو متغیر به طور طبیعی بیش از ۸.۰ می‌باشد.

اسپیرومتری قادر به نشان دادن ناهنجاری‌هایی است که قابل طبقه‌بندی به دو الگو می‌باشند: انسدادی و محدود کننده. اختلالات انسدادی با کاهش نسبت FEVI/TVC تعریف می‌شوند. بیماری‌هایی که مشخصهٔ آنها یک الگوی انسدادی است عبارتند از آسم، برونشیت مزمن، آمفیزم، فیبروز کیستیک، و برخی ضایعات در مجاری هوایی مرکزی، مقدار کاهش FEV۱ به صورت درصدی از FEV۱ تخمینی بیان می‌شود) برای تعیین شدت انسداد در برابر جریان هوا به کار می‌رود. حداکثر سرعت جریان بازدمی peak expiratory flow rate (PEFR) را می‌توان به صورت حداکثر سرعت جریان بازدمی اندازه‌گیری شده در حین اسپیرومتری یا با استفاده از یک اندازه‌گیری کننده دستی حداکثر جریان به دست آورد. هر چه حداکثر سرعت جریان بازدمی پایین‌تر باشد شدت انسداد بیشتر است. اندازه‌گیری کنندهٔ دستی حداکثر جریان را می‌توان در منزل یا در بخش اورژانس برای ارزیابی وجود انسداد به کار برد. برای مثال حملات شدید آسم معمولاً با حداکثر سرعت جریان بازدمی کمتر از ۲۰۰ لیتر در دقیقه همراه هستند (مقدار طبیعی ۵۰۰ تا ۶۰۰ لیتر در دقیقه می‌باشد). یک الگوی محدود کننده با از دست رفتن حجم ریه مشخص می‌گردد. در اسپیرومتری هم FVC و هم FEV۱ کاهش پیدا می‌کنند و نسبت FEVI/FVC طبیعی می‌باشد. الگوی تعیین کننده باید با اندازه‌گیری حجم‌های ریوی مسجل شود.

حجم‌های ریوی با استفاده از پلتیسموگرافی بدن یا توسط رقیق شدن یک گاز خنثی مثل هلیوم قابل اندازه‌گیری می‌باشند. حجم‌های ریوی که از این تکنیک‌ها قابل اندازه‌گیری هستند شامل TLC، FRC و RV می‌باشند. چنانچه پیشتر نیز اشاره شد، FRC حجمی از ریه است که در آن برگشت ارتجاعی ریه‌ها به داخل با برگشت ارتجاعی دیوارهٔ قفسهٔ سینه به خارج مساوی می‌شود. تغییرات FRC منعکس کنندهٔ ناهنجاری‌های برگشت ارتجاعی ریه می‌باشند. بیماری‌هایی مثل فیبروز ریه که با افزایش برگشت ارتجاعی ریه همراه هستند با کاهش FRC و بیماری‌هایی مثل آمفیزم که با کاهش قابلیت ارتجاعی ریه همراه هستند با افزایش FRC. همراه می‌باشند TLC مقدار هوای موجود در قفسهٔ سینه پس از یک دم عمیق می‌باشد و با تعادل بین نیروهای به وجود آمده توسط برگشت ارتجاعی سیستم تنفسی تعیین می‌گردد. بیماری محدود کنندهٔ ریه بر طبق تعریف TLC کمتر از ۸۰ درصد میزان تخمین زده شده می‌باشد در حالی که مقادیر بیش از ۱۲۰ درصد تخمین زده شده با پر هوایی (hyperinflation) مطابقت دارند. هر چه مقدار اندازه‌گیری شده TLC نسبت به درصد تخمین زده شده کمتر باشد شد تا اختلال محدود کننده بیشتر است. محدودیت ممکن است ناشی از اختلالات ریه، دیوارهٔ قفسهٔ سینه، عضلات تنفسی، یا فضای جنبی باشد. بیماری‌های ریوی که باعث فیبروز ریه می‌شوند به علت افزایش برگشت ارتجاعی سیستم تنفسی منجر به الگوی محدود کننده خواهند شد. بیماری‌های دیوارهٔ قفسهٔ سینه مثل کیفواسکولیوز، چاقی، و اسپوندیلیت انکیلوزان نیز با کاهش قابلیت ارتجاعی دیوارهٔ قفسهٔ سینه می‌توانند باعث محدودیت شوند. ضعف عضلات تنفسی با کاهش نیروی در دسترس برای متسع کردن سیستم تنفسی باعث محدودیت می‌شوند. میاستنی گراو، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (amyotrophic lateral sclerosis)، فلج دیافراگم و سندرم گیلن – باره می‌توانند با ایجاد ضعف ] عضلانی] باعث بیماری محدود کنندهٔ ریوی شوند. نهایتاً، ضایعات فضاگیر درگیر کنندهٔ فضای جنبی مثل تراوشی‌های جنبی، پنوموتوراکس، یا تومورهای جنب می‌توانند محدودیت ایجاد کنند. گهگاه ممکن است بدون افزایش ظرفیت کل ریه، RV و FRC افزایش یابند. این الگو را به دام افتادن هوا (air trapping) می‌گویند و در COPD یا آسم قابل مشاهده است.

سفارش طراحی سایت در کارلنسر با قیمت توافقی
لیزر هموروئید درمان بواسیر در کلینیک تخصصی هموروئید تهران

مانور بازدم با فشار را می‌توان از نظر جریان و حجم، تجزیه و تحلیل کرد یعنی با رسم یک حلقهٔ جریان – حجم (flow-volume loop). حلقه‌های جریان – حجم در شناسایی الگوهای انسدادی و محدود کننده مفید هستند. نمای مشخص کنندهٔ اختلال انسدادی تقعر (گود افتادن) حلقه بازدمی است. در اختلال محدود کننده، حلقه‌ها شبیه حالت طبیعی هستند اما اندازه آنها کوچک‌تر شده است.

مقادیر طبیعی گازهای خون شریانی

(سن × ۰.۲۷) – ۱۰۴ = PO2
۴۴ – ۳۶ = PCO2
۷.۴۵ – ۷.۳۵ = PH
سن × ۲۱/۰ + ۲.۵ = اختلاف اکسیژن شریانی- حبابچه‌ای

مضافاً، حلقه‌های جریان – حجم ابزار تشخیصی اصلی انسداد مجاری هوایی فوقانی هستند. انسداد مجاری هوایی فوقانی با حلقهٔ دمی یا بازدمی بدون سر (کوتاه شده) مشخص می‌گردد. انسداد متغیر مجاری هوایی فوقانی داخل قفسه سینه، کوتاه شدگی حلقهٔ بازدمی را نشان می‌دهد در حالی که انسداد متغیر در خارج قفسه سینه کوتاه شدگی حلقه دمی را نشان می‌دهد.

   

پستهای اخیر

فروش بالای مک با پردازنده M1 حسادت رقبا را برانگیخته است؛ بازار پی‌سی آتش زیر خاکستر است

مک در سالی به سر می‌برد که هر سازنده پی‌سی به آن حسادت می‌کند. به گزارش موسسه International Data Corp، محصول M1 اپل نسبت به مدت مشابه گذشته، با دو برابر ظرفیت فروش خود را آغاز کرده است. تیم کوک، مدیرعامل اپل در ماه آوریل گفت بیش از نیمی…

تصاویر جدیدی از سدان مفهومی جدید جتکو و ایران خودرو که «سمند جدید» نامیده می‌شود

مدت‌ها است شرکت جتکو با همکاری ایران خودرو مشغول طراحی و ساخت یک سدان جدید مفهومی است که «سمند جدید» نامیده می‌شود. ابتدا، یک سال پیش و در بازدید برخی نمایندگان مجلس از گروه صنعتی ایران خودرو، ماکت اولیه خودروی مفهومی جتکو به نمایش در…

یک نشانه دیگر ارائه ویندوز جدید: مایکروسافت ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ به پشتیبانی از ویندوز ۱۰ خاتمه می‌دهد

مایکروسافت تاریخ اتمام پشتیبانی از سیستم‌عامل ویندوز ۱۰ را مشخص کرد. بیش از ۱۰ سال از معرفی ویندوز ۱۰ می‌گذرد و اکنون مایکروسافت می‌گوید به طور رسمی ۱۴ اکتبر سال ۲۰۲۵ پشتیبانی از این سیستم‌عامل خاتمه پیدا می‌کند. مایکروسافت این تاریخ…

دار و دسته اپلیکیشن‌های «جکیل» و کلاهی که گاهی با نیت خوب یا بد سر اپل می‌گذارند!

ما در ایران به سبب تحریم‌ها به صورت ضمنی با اپلیکیشن‌های موسوم به «جکیل» آشنا هستیم! منظورم از «جکیل» دیگر چیست؟! توضیح خواهم داد. بگذارید از اینجا شروع کنم. به تازگی خیلی‌ها متوجه شدند که یک اپلیکیشن به نام Zoshy+ در اپ استور در بخش…

بالا آمدن سطح دریاها در دهه‌های آینده چه شهرهایی را از بین خواهد برد؟ شمال ایران دچار چه مشکلاتی…

بسیاری از شرایط تا زمانی که واقعا رخ ندهند، توسط ما جدی گرفته نمی‌شوند. تغییراتی اقلیمی از چیزی که ما تصور می‌کنیم، به ما نزدیک‌تر هستند و حتی در زمان زندگی خود ما، ممکن است مستقیما زندگی ما را تغییر بدهند. مثلا بر اساس تخمین‌هایی که در…

حالا دیگر مخاطب شما در فیس‌تایم می‌تواند هر آدمی باشد که یک مرورگر دارد، خواه در ویندوز و خواه در…

اپلیکیشن چت FaceTime اپل به لطف قابلیت‌های جدید سیستم‌عامل‌های iOS 15 و macOS Monterey، از ویژگی‌های جدیدی مانند اشتراک صفحه با دوستان، مود پرتره لایو، نویز کنسلینگ بهتر و حتی نسخه وب برخوردار شده است. نسخه تحت وب فیس‌تایم مورد توجه…

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.