افت فشار خون ارتواستاتیک یا وضعیتی چیست و چه علت‌هایی دارد؟

0

افت فشار خون ارتواستاتیک Orthostatic hypotension – که افت فشار خون وضعیتی نیز نامیده می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که ناگهان از حالت نشسته به حالت ایستاده درمی‌آیید و فشار خونتان افت می‌کند. افت فشار خون ارتواستاتیک می‌تواند باعث سرگیجه یا سبکی سر شود و حتی ممکن است باعث غش شما شود.

افت فشار خون ارتواستاتیک ممکن است خفیف باشد و حمله‌های می‌توانند کمتر از چند دقیقه طول بکشند. با این حال، هیپوتانسیون ارتواستاتیک طولانی مدت می‌تواند نشانه مشکلات جدی‌تری باشد، بنابراین اگر مکررا هنگام ایستادن احساس سبکی سر می‌کنید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید.

هیپوتانسیون ارتواستاتیک گاه به گاه (حاد) معمولاً به دلیل چیز‌های واضحی مانند کم آبی بدن یا استراحت طولانی در بستر ایجاد می‌شود و به راحتی قابل درمان است. افت فشار خون ارتواستاتیک مزمن معمولاً نشانه‌ای از یک مشکل سلامتی دیگر است، بنابراین درمان متفاوت است.

علائم

شایع‌ترین علامت آن سبکی سر یا سرگیجه است که هنگام ایستادن پس از نشستن یا دراز کشیدن به‌وجود می‌آید. علائم معمولا کمتر از چند دقیقه طول می‌کشد.

علائم و نشانه‌های افت فشار خون ارتواستاتیک عبارتند از:

  • سبکی سر یا سرگیجه هنگام ایستادن
  • تاری دید
  • ضعف
  • غش (سنکوپ)
  • گیجی
  • حالت تهوع

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

سرگیجه گاه به گاه یا سبکی سر ممکن است نسبتاً جزئی باشد – ناشی از کم آبی خفیف، قند خون پایین یا گرمای بیش از حد. سرگیجه یا سبکی سر نیز ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که بعد از نشستن طولانی مدت بایستید. اگر این علائم فقط گاهی اتفاق بیفتند، احتمالاً هیچ دلیلی برای نگرانی وجود ندارد.

اگر علائم مکرر افت فشار خون ارتواستاتیک را دارید، مهم است که به پزشک خود مراجعه کنید زیرا می‌توانند نشانه مشکلات جدی باشند. در صورت از دست دادن هوشیاری، حتی برای چند ثانیه، مراجعه به پزشک حتی ضروری‌تر است.

علائم خود را یادداشت کنید، چه زمانی رخ دادند، چه مدت طول کشید و در آن زمان چه کار می‌کردید. اگر این موارد در زمان‌های خطرناک مانند هنگام رانندگی رخ می‌دهد، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.

علل

هنگامی که ایستاده‌اید، جاذبه باعث تجمع خون در پا‌ها و شکم شما می‌شود. این باعث کاهش فشار خون می‌شود زیرا خون کمتری به قلب شما گردش می‌کند.

به طور معمول، سلول‌های ویژه (بارورسپتور‌ها) در نزدیکی شریان‌های قلب و گردن، این فشار خون را کاهش می‌دهند. گیرنده‌های فشاری سیگنال‌هایی را به مراکزی در مغز می‌فرستند که به قلب شما سیگنال می‌دهد که سریع‌تر ضربان کند و خون بیشتری پمپاژ کند که باعث تثبیت فشار خون می‌شود. این سلول‌ها همچنین رگ‌های خونی را باریک می‌کنند و فشار خون را افزایش می‌دهند.

افت فشار خون ارتواستاتیک زمانی رخ می‌دهد که چیزی روند طبیعی بدن برای مقابله با فشار خون پایین را مختل کند. بسیاری از شرایط می‌توانند باعث افت فشار خون ارتواستاتیک شوند، از جمله:

  • کم آبی بدن تب، استفراغ، ننوشیدن مایعات کافی، اسهال شدید و ورزش‌های شدید همراه با تعریق زیاد، همگی می‌توانند منجر به کم آبی بدن شوند که حجم خون را کاهش می‌دهد. کم آبی خفیف می‌تواند باعث علائم افت فشار خون ارتواستاتیک، مانند ضعف، سرگیجه و خستگی شود.
  • مشکلات قلبی. برخی از بیماری‌های قلبی که می‌توانند منجر به فشار خون پایین شوند عبارتند از: ضربان قلب بسیار پایین (برادی کاردی)، مشکلات دریچه قلب، حمله قلبی و نارسایی قلبی. این شرایط مانع از واکنش سریع بدن شما برای پمپاژ خون بیشتر در هنگام ایستادن می‌شود.
  • مشکلات غدد درون ریز. شرایط تیروئید، نارسایی آدرنال (بیماری آدیسون) و قند خون پایین (هیپوگلیسمی) می‌تواند باعث افت فشار خون ارتواستاتیک شود. دیابت نیز می‌تواند به اعصابی که به ارسال سیگنال‌های تنظیم‌کننده فشار خون کمک می‌کنند آسیب برساند.
  • اختلالات سیستم عصبی. برخی از اختلالات سیستم عصبی، مانند بیماری پارکینسون، آتروفی سیستم چندگانه، زوال عقل لووی، نارسایی اتونوم خالص و آمیلوئیدوز، می‌توانند سیستم تنظیم فشار خون طبیعی بدن شما را مختل کنند.
  • خوردن وعده‌های غذایی. برخی از افراد پس از صرف غذا فشار خون پایینی دارند (افت فشار خون پس از غذا). این وضعیت در افراد مسن بیشتر دیده می‌شود.

عوامل خطر

عوامل خطر افت فشار خون ارتواستاتیک عبارتند از:

  • سن. افت فشار خون ارتواستاتیک در افراد ۶۵ سال و بالاتر شایع است. سلول‌های ویژه (بارورسپتور‌ها) در نزدیکی شریان‌های قلب و گردن که فشار خون را تنظیم می‌کنند، می‌توانند با افزایش سن کاهش پیدا کنند. همچنین ممکن است سرعت بخشیدن و جبران افت فشار خون برای یک قلب پیر دشوارتر باشد.
  • دارو‌ها از جمله دارو‌هایی که برای درمان فشار خون بالا یا بیماری قلبی استفاده می‌شوند، مانند دیورتیک‌ها، مسدودکننده‌های آلفا، مسدودکننده‌های بتا، مسدودکننده‌های کانال کلسیم، مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) و نیترات‌ها.

سایر دارو‌هایی که ممکن است خطر افت فشار خون ارتواستاتیک را افزایش دهند عبارتند از دارو‌های مورد استفاده برای درمان بیماری پارکینسون، دارو‌های ضد افسردگی خاص، دارو‌های ضد روان پریشی خاص، شل‌کننده‌های عضلانی، دارو‌هایی برای درمان اختلال نعوظ و مواد مخدر.

استفاده از دارو‌هایی که فشار خون بالا را با سایر دارو‌های تجویزی و بدون نسخه درمان می‌کنند ممکن است باعث کاهش فشار خون شود.

  • بیماری‌های خاص برخی از بیماری‌های قلبی، مانند مشکلات دریچه قلب، حمله قلبی و نارسایی قلبی؛ برخی از اختلالات سیستم عصبی، مانند بیماری پارکینسون؛ و بیماری‌هایی که باعث آسیب عصبی می‌شوند (نوروپاتی)، مانند دیابت، خطر افت فشار خون را افزایش می‌دهند.
  • قرار گرفتن در معرض گرما. قرار گرفتن در یک محیط گرم می‌تواند باعث تعریق شدید و احتمالاً کم آبی بدن شود که می‌تواند فشار خون شما را کاهش دهد و باعث افت فشار خون ارتواستاتیک شود.
  • استراحت در رختخواب. اگر به دلیل بیماری مجبور باشید مدت طولانی در رختخواب بمانید، ممکن است ضعیف شوید. هنگامی که سعی می‌کنید بایستید، ممکن است فشار خون اورتواستاتیک داشته باشید.
  • بارداری. از آنجایی که سیستم گردش خون شما در دوران بارداری به سرعت منبسط می‌شود، احتمالاً فشار خون کاهش می‌یابد. این طبیعی است و فشار خون معمولاً پس از زایمان به سطح قبل از بارداری شما باز می‌گردد.
  • الکل. نوشیدن الکل می‌تواند خطر افت فشار خون ارتواستاتیک را افزایش دهد.

عوارض

هیپوتانسیون ارتواستاتیک مداوم می‌تواند عوارض جدی به خصوص در افراد مسن ایجاد کند. این شامل:

  • سقوط. افتادن در اثر غش یک عارضه شایع در افراد مبتلا به افت فشار خون ارتواستاتیک است.
  • سکته. نوسانات فشار خون هنگام ایستادن و نشستن در نتیجه افت فشار خون ارتواستاتیک می‌تواند عامل خطری برای سکته مغزی به دلیل کاهش خون‌رسانی به مغز باشد.
  • بیماری‌های قلبی عروقی. افت فشار خون ارتواستاتیک می‌تواند یک عامل خطر برای بیماری‌های قلبی عروقی و عوارضی مانند درد قفسه سینه، نارسایی قلبی یا مشکلات ریتم قلب باشد.

تشخیص

هدف پزشک شما از ارزیابی افت فشار خون ارتواستاتیک، یافتن علت و تعیین درمان مناسب است. علت همیشه مشخص نیست

پزشک شما ممکن است سابقه پزشکی و علائم شما را بررسی کند و برای کمک به تشخیص وضعیت شما یک معاینه فیزیکی انجام دهد.

پزشک شما همچنین ممکن است یک یا چند مورد از موارد زیر را توصیه کند:

  • پایش فشار خون پزشک فشار خون شما را هم در حالت نشسته و هم در حالت ایستاده اندازه‌گیری می‌کند و اندازه‌گیری‌ها را با هم مقایسه می‌کند. اگر افت ۲۰ میلی متر جیوه (میلی متر جیوه) در فشار خون سیستولیک یا افت ۱۰ میلی متر جیوه در فشار خون دیاستولیک در عرض دو تا پنج دقیقه پس از ایستادن داشته باشید، یا اگر ایستادن علائمی ایجاد کند، پزشک افت فشار خون ارتواستاتیک را تشخیص می‌دهد. و علائم
  • آزمایشات خون این‌ها می‌توانند اطلاعاتی در مورد سلامت کلی شما از جمله قند خون پایین (هیپوگلیسمی) یا سطوح پایین گلبول‌های قرمز خون (کم خونی) ارائه دهند که هر دو می‌توانند باعث کاهش فشار خون شوند.
  • الکتروکاردیوگرام (ECG یا EKG). این تست غیرتهاجمی بی‌نظمی در ریتم قلب یا ساختار قلب و مشکلات مربوط به تامین خون و اکسیژن به ماهیچه قلب شما را تشخیص می‌دهد.

در طی این آزمایش، تکه‌های نرم و چسبنده (الکترود) به پوست سینه، بازو‌ها و پا‌های شما چسبانده می‌شود. وصله‌ها سیگنال‌های الکتریکی قلب شما را تشخیص می‌دهند در حالی که دستگاه آن‌ها را روی کاغذ گراف ثبت می‌کند یا روی صفحه نمایش می‌دهد.

گاهی اوقات، ناهنجاری‌های ریتم قلب می‌آیند و ‌می‌روند و ECG مشکلی را پیدا نمی‌کند. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است از شما خواسته شود که یک مانیتور هولتر ۲۴ ساعته بپوشید تا فعالیت الکتریکی قلب خود را در حین انجام کار‌های روزمره خود ثبت کنید.

  • اکوکاردیوگرام. در این آزمایش غیرتهاجمی، از امواج صوتی برای تولید تصویر ویدیویی از قلب شما استفاده می‌شود. امواج صوتی از یک دستگاه عصایی مانند (مبدل) که روی سینه شما نگه داشته می‌شود به قلب شما هدایت می‌شود.

امواج صوتی که از قلب شما منعکس می‌شود از طریق دیواره قفسه سینه منعکس می‌شود و به صورت الکترونیکی پردازش می‌شود تا تصاویر ویدئویی از قلب شما در حال حرکت برای تشخیص بیماری ساختاری قلب ارائه شود.

  • سنجش استرس. تست استرس هنگام ورزش انجام می‌شود، مانند راه رفتن روی تردمیل. یا اگر قادر به ورزش نیستید ممکن است به شما دارویی داده شود تا قلبتان سخت‌تر کار کند. سپس قلب شما با الکتروکاردیوگرافی، اکوکاردیوگرافی یا سایر آزمایش‌ها کنترل می‌شود.
  • تست میز شیب. تست میز شیب نشان می‌دهد که بدن شما چگونه به تغییرات موقعیت واکنش نشان می‌دهد. شما روی یک میز صاف دراز می‌کشید که برای بالا بردن قسمت بالایی بدن شما کج می‌شود، که حرکت از دراز کشیدن تا ایستادن را شبیه‌سازی می‌کند. فشار خون شما اغلب با کج شدن جدول اندازه‌گیری می‌شود.
  • مانور والسالوا این آزمایش غیرتهاجمی عملکرد سیستم عصبی خودمختار شما را با تجزیه و تحلیل ضربان قلب و فشار خون شما پس از چندین دوره تنفس عمیق بررسی می‌کند: شما عمیق نفس می‌کشید و هوا را از طریق لب‌های خود بیرون می‌دهید، گویی می‌خواهید منفجر کنید. یک بالون سفت

درمان

هدف از درمان افت فشار خون ارتواستاتیک بازگرداندن فشار خون طبیعی است. این معمولاً شامل افزایش حجم خون، کاهش تجمع خون در ساق پا‌ها و کمک به رگ‌های خونی برای فشار دادن خون به سرتاسر بدن است.

درمان اغلب به علت – به عنوان مثال کم آبی یا نارسایی قلبی – به جای خود فشار خون پایین می‌پردازد.

برای افت فشار خون ارتواستاتیک خفیف، یکی از ساده‌ترین درمان‌ها این است که بلافاصله پس از احساس سبکی سر در هنگام ایستادن، بنشینید یا دراز بکشید. علائم شما باید ناپدید شوند.

هنگامی که فشار خون پایین توسط دارو‌ها ایجاد می‌شود، درمان معمولاً شامل تغییر دوز دارو یا قطع آن است.

درمان‌های فشار خون ارتواستاتیک عبارتند از:

  • تغییر سبک زندگی پزشک شما ممکن است چندین تغییر در شیوه زندگی، از جمله نوشیدن آب کافی را پیشنهاد دهد. مصرف کم یا بدون الکل؛ اجتناب از گرمای بیش از حد؛ بالا بردن سر تخت خود؛ اجتناب از روی هم زدن پا‌ها هنگام نشستن؛ و به آرامی بلند شد سپس کمی مکث کنید تا مطمئن شوید که شروع به راه رفتن برای شما خوب است.

اگر فشار خون بالا هم ندارید، پزشک ممکن است به شما توصیه کند مقدار نمک را در رژیم غذایی خود افزایش دهید. اگر فشار خون شما پس از خوردن غذا کاهش یابد، پزشک ممکن است وعده‌های غذایی کوچک و کم کربوهیدرات را توصیه کند.

  • جوراب‌های فشارنده ساق پا. جوراب‌های فشرده و لباس‌ها یا باندور‌های شکمی ممکن است به کاهش تجمع خون در پا‌ها و کاهش علائم افت فشار خون ارتواستاتیک کمک کنند.
  • دارو‌ها چند دارو برای درمان افت فشار خون ارتواستاتیک استفاده می‌شود، از جمله می‌دودرین (Orvaten) و دروکسیدوپا (Northera). عوارض جانبی می‌دودرین می‌تواند شامل احتباس ادرار، سوزن سوزن شدن یا خارش پوست سر و برآمدگی غاز باشد. عوارض جانبی دروکسیدوپا می‌تواند شامل حالت تهوع، سردرد و درد مثانه باشد. با هر دو دارو، از دراز کشیدن به مدت چهار ساعت پس از مصرف آن اجتناب کنید تا خطر ابتلا به فشار خون بالا در حالت دراز کشیدن کاهش یابد.

فلودروکورتیزون اغلب برای کمک به افزایش مقدار مایع در خون استفاده می‌شود که فشار خون را افزایش می‌دهد، اما می‌تواند عوارض جانبی جدی داشته باشد. اگر فلودروکورتیزون مصرف می‌کنید، پزشک شما را از نظر عوارض جانبی تحت نظر خواهد داشت.

داروی دیگر پیریدوستیگمین (Mestinon، Regonol) است. این دارو ممکن است همراه با می‌دودرین موثرتر باشد. عوارض جانبی می‌تواند شامل گرفتگی عضلات شکم، حالت تهوع و اسهال باشد.

شیوه زندگی و درمان‌های خانگی

برخی از اقدامات ساده به مدیریت یا جلوگیری از افت فشار خون ارتواستاتیک کمک می‌کند. پزشک ممکن است چندین پیشنهاد به شما بدهد، از جمله:

  • نمک را در رژیم غذایی خود افزایش دهید. این کار باید با دقت و تنها پس از مشورت با پزشک انجام شود. نمک زیاد می‌تواند باعث شود فشار خون شما فراتر از حد سالم افزایش یابد و خطرات جدیدی برای سلامتی ایجاد کند.
  • وعده‌های غذایی کوچک بخورید. اگر فشار خون شما پس از خوردن غذا کاهش یابد، پزشک ممکن است وعده‌های غذایی کوچک و کم کربوهیدرات را توصیه کند.
  • در مورد مکمل‌های ویتامین بپرسید. هم کم خونی و هم کمبود ویتامین B-12 می‌توانند بر جریان خون تأثیر بگذارند و علائم افت فشار خون ارتواستاتیک را بدتر کنند، بنابراین اگر کمبود دارید، مکمل‌های آهن و ویتامین ممکن است برای شما مفید باشد.
  • مایعات فراوان دریافت کنید. هیدراته نگه داشتن از علائم فشار خون پایین جلوگیری می‌کند. قبل از ایستادن طولانی مدت یا هر فعالیتی که علائم شما را تحریک می‌کند، مقدار زیادی آب بنوشید.
  • از الکل اجتناب کنید. الکل می‌تواند افت فشار خون ارتواستاتیک را بدتر کند، بنابراین آن را به طور کامل محدود یا اجتناب کنید.
  • ورزش. تمرینات قلبی عروقی و تقویتی منظم ممکن است به کاهش علائم افت فشار خون ارتواستاتیک کمک کند. از ورزش در هوای بسیار گرم و مرطوب خودداری کنید. قبل از نشستن عضلات ساق پا را کشیده و خم کنید. اگر علائم ظاهر شد، ران‌های خود و همچنین عضلات شکم و باسن را به هم فشار دهید. چمباتمه بزنید، در جای خود حرکت کنید یا روی نوک انگشتان پا بلند شوید.
  • از خم شدن در ناحیه کمر خودداری کنید. اگر چیزی را روی زمین انداختید، با زانو‌های خود چمباتمه بزنید تا آن را بازیابی کنید.
  • جوراب‌های فشرده تا کمر بپوشید. این‌ها ممکن است به بهبود جریان خون و کاهش علائم افت فشار خون ارتواستاتیک کمک کنند. آن‌ها را در طول روز بپوشید، اما آن‌ها را برای رختخواب و هر زمانی که دراز کشیدید بردارید.
  • آهسته بلند شوید: ممکن است بتوانید سرگیجه و سبکی سر را که با افت فشار خون ارتواستاتیک رخ می‌دهد، با حرکت آهسته از حالت دراز کشیدن به حالت ایستاده کاهش دهید. همچنین هنگام بلند شدن از رختخواب، قبل از ایستادن، یک دقیقه روی لبه تخت خود بنشینید.
  • سر خود را در رختخواب بالا بیاورید. خوابیدن در حالی که سر تختتان کمی بالا رفته می‌تواند به مبارزه با اثرات جاذبه کمک کند.
  • در حالت ایستاده پا‌های خود را حرکت دهید. اگر در حالت ایستاده علائم شروع به بروز کردید، ران‌های خود را به صورت قیچی ضربدری کنید و فشار دهید، یا یک پا را روی لبه یا صندلی بگذارید و تا حد امکان به جلو خم شوید. این مانور‌ها خون را تشویق می‌کند که از پا‌های شما به سمت قلب شما جریان یابد.


 

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.