سالی که تابستان نداشت!

دیوید بیِلو

۱۰ آوریل ۱۸۱۵ است و تنها در چند لحظه، خورشید ناپدید می‌شود. در جزیره‌ای در اندونزی امروزی، کوه تامبورا با صدای مهیبی که تا فاصله‌ی ۲,۰۰۰ کیلومتری شنیده می‌شود، فوران می‌کند. توده‌های گوگردی بخار و خاکستر هزاران متر به آسمان می‌روند و ابرهای طوفانی تیره‌ای از دوده و رعد و برق را تشکیل می‌دهند. این فوران به عنوان بزرگترین فوران تاریخ ثبت خواهد شد، اما در این مرحله، تاثیر آن تازه شروع شده است. با بالا رفتن از جو، انتشار گازهای گلخانه‌ای تامبورا در سراسر جهان پخش شد و تقریبا یک سال تمام، خورشید را محو کرد. آسمان مه‌آلود و هوای سرد سال ۱۸۱۶ کشاورزی را ویران کرد و منجر به قحطی در سراسر نیمکره شمالی شد. ملت‌ها با همه‌گیری‌ها دست و پنجه نرم می‌کنند و آثار هنرمندان ادای احترام تلخی برای این دورانِ به ظاهر آخرالزمانی است. این سالِ بدون تابستان بود – به معنای واقعی کلمه یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ بشر. پس چرا برخی از محققان مدرن به دنبال راه‌هایی برای تکرار آن هستند؟

بدیهی است که هیچ‌کس نمی‌خواهد قحطی و ناامیدی این دوره را تکرار کند. اما برخی از دانشمندان علاقه‌مند به استفاده از مه گوگردی برای جلوگیری از خورشید هستند و امیدوارند که اثرات گرمایش جهانی را کاهش دهند. این یکی از بسیاری از پیشنهادات در حوزه مهندسی زمین است – کلاسی از مداخلات عمدی و در مقیاس بزرگ در سیستم‌های طبیعی زمین که برای کمک به مهار تغییرات آب‌وهوایی است. طرح‌های مختلف مهندسی زمین در ساختارهای مختلف مداخله می‌کنند. هرگونه برنامه‌ریزی برای خنک کردن سیاره از طریق مسدود کردن مقدار نور خورشیدی که به زمین می‌رسد، در رده مدیریت تابش خورشیدی قرار می‌گیرد. برخی از این پیشنهادات در مقیاس عظیم هستند، مانند پیشنهادهایی برای ایجاد نسخه مفیدی از ستون‌های آتشفشانی یا ساختن یک سایه‌بان غول‌پیکر در مدار زمین. برخی دیگر محدودتر هستند و بر تقویتِ سیستم‌های خنک‌کننده طبیعی متمرکزند. به‌عنوان مثال، محققان ممکن است ابرهای دریایی را بزرگ کنند یا زمین را مجبور به انعکاس نور خورشید با ساختن بخش‌های بزرگی از سطوح سفید کنند.

بسیاری از این طرح‌ها خیلی عجیب به نظر می‌رسند. اما دلیلی هست که باور کنیم آن‌ها ممکن است نتیجه دهند، به‌ویژه به دلیل رویدادهای طبیعی مانند فوران تامبورا. دانشمندان می‌دانند که فوران‌های آتشفشانی به طور دوره‌ای آب‌وهوا را خنک کرده است. هر دو فوران پیناتوبو در سال ۱۹۹۱ و انفجار کراکاتوآ در سال ۱۸۸۳ میانگین دمای جهانی را حداقل تا نیم درجه سانتیگراد تا یک سال کاهش داد. این اثرات خنک‌کننده جهانی و سریع عمل می‌کنند، اما به‌طور باورنکردنی خطرناک هستند. زمین یک سیستم بی‌نظم است که در آن حتی کوچکترین تغییرات می‌تواند اثرات موجی بی‌شمارِ غیرقابل پیش‌بینی ایجاد کند. ما می‌دانیم که دمای خنک‌کننده بر بارش، آب‌وهوای شدید و سایر پدیده‌های آب‌وهوایی تأثیر می‌گذارد، اما حتی برای پیشرفته‌ترین طرح‌های رایانه‌ای نیز دشوار است که چگونگی و مکان این پیامدها را پیش‌بینی کنند. مدیریت تشعشعات خورشیدی یک کشور ممکن است فاجعه غیرطبیعی کشوری دیگر باشد که باعث آب‌وهوای شدید یا خرابی محصولاتِ کشاورزی مانند پیامدهای فوران تامبورا شود. و حتی اگر این طرح‌ها به طور ایمن سیاره را خنک کنند، مدیریت تشعشعات خورشیدی به گازهای گلخانه‌ای نمی‌پردازد، چیزی که باعث گرم شدن کره زمین می‌شود. این راه‌حل‌ها موقتی و بسیار آزمایشی هستند که جهان باید حداقل برای چند دهه آن‌ها را تحمل کند، در حالی که ما روی حذف واقعی کربن دی‌اکسید از هوا کار می‌کنیم. و اگر ما اجرای آن راهکار موقتی را زودتر از موعد متوقف کنیم، دمای جهانی به سرعت می‌تواند بازگردد و باعث یک دوره گرم شدن بسیار سخت شود.

به دلیل عواملی این چنین، مدیریت تابش خورشیدی خطرناک است. امروزه، محققان آزمایش‌هایی در مقیاس کوچک انجام می‌دهند، مانند تقویت ابرهای دریایی برای محافظت از دیواره مرجانی بزرگ در برابر گرم و بی‌رنگ شدن بیشتر. و اکثر دانشمندان موافقند که ما باید راه‌هایی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و حذف کربن دی‌اکسید اتمسفر را پیش از هر چیز دیگر دنبال کنیم. با این حال، دلایلی برای ادامه مطالعه‌ی این رویکردهای تهاجمی‌تر وجود دارد. شرایط سخت مستلزم اقدامات ناگزیر است و در آینده، مهندسی زمین ممکن است آخرین راه‌حل شهرنشینان باشد. علاوه‌براین، اجرای برخی از این نقشه‌ها توسط یک بازیگر بذله‌گو با پول کافی به طرز شگفت‌انگیزی آسان است. بنابراین اگر کسی مهندسی زمین را بدون تایید دولت شروع کند، ما می‌خواهیم آماده باشیم. اما شاید مهمترین دلیل برای بررسی تأثیرات مهندسی زمین این باشد که مردم در حال حاضر مداخلات گسترده‌ای در جو انجام می‌دهند. از بسیاری جهات، تغییرات آب‌وهوایی یک پروژه مهندسی زمین ناخواسته است و ناشی از انتشار گاز گلخانه‌ای که از قرن‌ها سوزاندن سوخت‌های فسیلی تامین می‌شود. و تا زمانی که فورا برای محدود کردنِ انتشار گازهای گلخانه‌ای و بیرون کشیدن کربن دی‌اکسید از جو اقدامی انجام ندهیم، تابستان ممکن است دیگر مانند قبل نباشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
[wpcode id="260079"]