فیلم مرد فیل‌نما- The Elephant Man 1980 – معرفی و بررسی

سال تولید: ۱۹۸۰
کشور تولیدکننده: آمریکا
محصول: بروکس فیلمز
کارگردان: دیوید لینچ
فیلمنامه‌نویس: کریستو فر دِ وور، اریک برگرن و لینچ، برمبنای کتاب‌هائی نوشته فردریک تِروِس و اشلی مانتاگیو
فیلمبردار: فردی فرانسیس
آهنگساز (موسیقی متن): جان موریس
هنرپیشگان: آنتونی هاپکینز، جان هرت، آن بنکرافت، مایکل النیک، وندی هیلر، فردی جونز، هانا گوردون و جان گیلگود
نوع فیلم: سیاه و سفید، ۱۲۵ دقیقه

داستان فیلم

لندن، 1884. جراح جوان بلندپروازی به‌نام «فردریک تِروِس» (هاپکینز) در یک بازار مکاره، در یکی از چادرهای نمایشی موجود ناقص‌الخلقه‌ای (هرت) را با عنوان «مرد فیل‌نما» می‌بیند. او بعدتر او را از گرداننده نمایش می‌خرد و برای معاینه به بیمارستان می‌برد.

بالاخره نیز او را به‌عنوان یک انگلیسی با نام «جان مریک» به همکارانش معرفی می‌کند. کم‌کم نشانه‌های ذوق و هوش «مریک» آشکار می‌شود. با پخش شدن شهرتش، «کندال» (بنکرافت) بازیگر مشهور هم به دیدنش می‌آید.

اما شبی با هجوم عده‌ای برای تماشای او و دیدن صورت خودش در آینه، این آرامش برهم می‌ریزد. «مریک» می‌گریزد و دوباره سر از سیرک در می‌آورد.

در حالی که به شدت بیمار است، نزد «تروس» باز می‌گردد و پیش از مرگ، ساختن ماکت کلیسای جامعش را تمام می‌کند.

تحلیل فیلم

فیلمی به شدت تلخ و سیاه درباره شدیدترین مورد ناقص الخلقگیِ گزارش شده، که با این همه شاید «متعارف»ترین اثر فیلم‌سازی مثل لینچ به شمار بیاید. فیلم با عنوان «داستانی واقعی از شجاعت و عظمت مقام انسان» روی پرده آمد، ولی بیشتر به مرثیه‌ای بر ناتوانی و ظاهربینی آدم‌ها می‌ماند.

تضاد تکان‌دهنده میان ظاهر وحشتناک «مریک» (که حتی خودش را هم می‌ترساند) و شخصیت دوست‌داشتنی و احترام‌برانگیز او، به شدت نظام ارزش‌گذاری ما را زیر سؤال می‌برد و قلب تماشاگر را می‌فشارد. به‌خصوص وقتی که برای لحظه‌ای هم که شده، باور می‌کنیم که مثل یکی از همان تماشاگران سیرک به تماشای یکی از عجایب خلقت آمده‌ایم تا – حداکثر – بر او دل بسوزانیم.

چرا باید فیلم “مرد فیل‌نما” را دید؟

فیلم “مرد فیل‌نما” به کارگردانی دیوید لینچ، یکی از آثار برجسته و تأثیرگذار سینمای دهه ۱۹۸۰ است. این فیلم با بازی خیره‌کننده جان هرت و آنتونی هاپکینز، داستان واقعی و تلخ جان مریک را روایت می‌کند. فیلم توانسته است با پرداخت دقیق و انسانی به شخصیت مریک، تماشاگر را به تفکر وادارد و احساسات عمیقی را برانگیزد.

یکی از دلایل دیدن این فیلم، بازی‌های برجسته و خارق‌العاده بازیگران آن است. جان هرت با اجرای استثنایی خود توانسته است شخصیت مریک را به طرز فوق‌العاده‌ای به تصویر بکشد. فیلم همچنین به خوبی توانسته است تضاد میان ظاهر و باطن انسان‌ها را به نمایش بگذارد و نقدی عمیق بر ناتوانی و ظاهربینی جامعه داشته باشد.

پنج فیلم مشابه به “مرد فیل‌نما”

1. Mask (1985)
   به کارگردانی پیتر بوگدانوویچ، این فیلم داستان واقعی راکی دنیس، نوجوانی با بیماری نادر است که صورتش تغییر شکل داده. این فیلم نیز مانند “مرد فیل‌نما” به بررسی ناتوانی‌های جسمانی و تاثیرات اجتماعی آن‌ها می‌پردازد.
2. My Left Foot (1989)
   به کارگردانی جیم شریدان، این فیلم داستان زندگی کریستی براون، نویسنده و نقاشی با فلج مغزی را روایت می‌کند. دانیل دی-لوئیس با بازی درخشان خود در این نقش، تصویری زیبا از غلبه بر ناتوانی‌های جسمانی ارائه می‌دهد.
3. The Miracle Worker (1962)
   به کارگردانی آرتور پن، این فیلم داستان واقعی هلن کلر و معلمش آنی سالیوان را روایت می‌کند. فیلم به تلاش‌های سالیوان برای آموزش کلر، که ناشنوا و نابینا بود، پرداخته و قدرت اراده انسان را به تصویر می‌کشد.
4. Rain Man (1988)
   به کارگردانی بری لوینسون، این فیلم داستان رابطه دو برادر، یکی با سندرم ساوانت، را روایت می‌کند. داستین هافمن با بازی در نقش ریموند، تصویری واقعی و انسانی از زندگی با ناتوانی‌های ذهنی ارائه می‌دهد.
5. A Beautiful Mind (2001)
   به کارگردانی ران هاوارد، این فیلم داستان واقعی جان نش، ریاضی‌دان نابغه‌ای با اسکیزوفرنی را روایت می‌کند. راسل کرو با بازی درخشان خود، توانسته است زندگی پیچیده و چالش‌های ذهنی نش را به تصویر بکشد.