فوران آتشفشان Hayli Gubbi در اتیوپی چقدر خطر دارد و چه اتفاقی افتاده؟
آتشفشان Hayli Gubbi پس از هزاران سال خاموشی فوران کرده است. این فوران در منطقه آتشفشانی اتیوپی رخ داده و توجه کاربران شبکههای اجتماعی را جلب کرده. ستون خاکستر تا ارتفاع بسیار زیاد بالا رفته و مسیر باد آن را به چند جهت برده است. مردم درباره خطر این فوران سوال میپرسند و میخواهند بدانند این آتشفشان کجاست. این گزارش یک شرح ساده و قابلمصرف از آنچه تاکنون رخ داده ارائه میکند.
موقعیت آتشفشان Hayli Gubbi و دلیل فعال شدن آن
آتشفشان Hayli Gubbi در منطقه عفار اتیوپی قرار دارد و این ناحیه یکی از فعالترین نقاط زمینشناسی جهان است. در این منطقه سه صفحه تکتونیکی شامل صفحه عربی، صفحه نوبی و صفحه سومالی به هم میرسند و این حالت یک نقطه اتصال سهگانه ایجاد کرده است. جدا شدن صفحه نوبی و صفحه سومالی باعث شکلگیری یک دره بزرگ به نام شکاف آفریقایی میشود که در آینده بخشهایی از شرق آفریقا را به یک قاره جدید تبدیل خواهد کرد.
این وضعیت باعث افزایش فعالیت آتشفشانی در منطقه شده و نمونه آن آتشفشان Erta Ale است که یکی از قدیمیترین دریاچههای گدازه جهان را دارد. Hayli Gubbi بخشی از همین زنجیره است و تنها ۱۵ کیلومتر از Erta Ale فاصله دارد. با وجود شکل مخروطی و ساختار کاملا آتشفشانی، هیچ گزارش تاریخی از فوران بزرگ آن وجود نداشت و برخی لایههای گدازه تنها نشان میداد که آخرین فعالیت آن به بیش از ۸۲۰۰ سال قبل مربوط است.
اکنون با این فوران جدید مشخص شده که آتشفشان خاموش نبوده و فقط در دورهای طولانی بدون فعالیت شدید ظاهر شده است. جمعیت این منطقه بسیار کم است و این موضوع احتمال خطر برای افراد محلی را پایین میآورد، هرچند دسترسی به اطلاعات دقیق را سخت کرده است. بیشتر دادهها از تصاویر ماهوارهای و گزارشهای اولیه مراکز بینالمللی به دست میآید.
جزئیات فوران و رفتار ستون خاکستر
گزارشهای اولیه نشان میدهد حجم خاکستر بسیار زیاد است و ارتفاع آن به حدود ۱۵ کیلومتر میرسد که برابر با سطح پرواز بسیاری از هواپیماهای بینقارهای است. مرکز هشدار خاکستر آتشفشانی در شهر تولوز فرانسه اعلام کرده که این ستون خاکستر میتواند مسیر پروازها را تغییر دهد و هشدارهایی برای هواپیماهای منطقه صادر شده است.
باد در ارتفاعات بالا باعث حرکت خاکستر به سمت دریای سرخ شده و این حرکت روی نقشههای ماهوارهای کاملاً قابل مشاهده است. در لایههای پایینتر هوا، مسیر حرکت متفاوت است و خاکستر به سمت شمال و شمال غرب حرکت میکند.
برخی کاربران در ابتدا این حرکت را یک جریان پیروکلاستیک (Pyroclastic Flow) تصور کردند که یک جریان بسیار خطرناک و سریع از گاز و سنگ داغ است. متخصصان این احتمال را رد کردهاند و اعلام کردهاند که مشاهدات فقط مربوط به خاکستر در ارتفاع پایین است. رعدوبرقهای آتشفشانی نیز در داخل ابر خاکستر دیده شده که پدیدهای معمول در فورانهای بزرگ محسوب میشود. این فوران یک حجم بزرگ گاز دیاکسید گوگرد (Sulfur Dioxide) را وارد هوا کرده که توسط ماهوارهها قابل ردیابی است و به حرکت باد وابسته خواهد بود.
پیامدهای احتمالی و وضعیت ایمنی منطقه
جمعیت بسیار کم اطراف آتشفشان یک نکته مهم در ایمنی منطقه است و احتمال تلفات را کاهش میدهد. منطقه عفار به دلیل گرمای شدید و سختی شرایط، محل سکونت دائمی گسترده نیست و همین موضوع نگرانیها را پایین آورده است. با این حال وجود خاکستر در ارتفاع بالا میتواند برای پروازها مشکل ایجاد کند و هشدارهای بینالمللی به همین دلیل منتشر شده است.
مسیرهای مختلف باد ممکن است این خاکستر را به کشورهای اطراف منتقل کند و نقشههای هواشناسی بهروز در حال بررسی آن هستند. برخی کاربران به ارتباط این فوران با فوران آتشفشانهای دیگر مانند Dabbahu اشاره کردهاند که در گذشته موجب ایجاد شکافهای بزرگ و زلزلههای زنجیرهای شده بود. اما تاکنون هیچ نشانهای از یک رویداد مشابه مشاهده نشده است.
تصاویر ماهوارهای نقش مهمی در رصد این منطقه دارند و اطلاعات تازه معمولاً از این تصاویر بهدست میآید. دسترسی محدود، گزارشهای محلی را دشوار میکند و بیشتر دادهها از مراکز علمی جهانی منتشر میشود. کارشناسان تأکید میکنند که این فوران هنوز در مراحل اولیه است و ممکن است در روزهای آینده تغییراتی رخ دهد.
خلاصه نهایی
آتشفشان Hayli Gubbi پس از هزاران سال فعال شده است. خاکستر آن به ارتفاع بسیار زیاد رسیده است. مردم منطقه زیاد نیستند و خطر مستقیم کم است. گزارشها هنوز در حال تازهسازی هستند.
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
مطالب مرتبط
