چرا مردم اروپا شیشههای خود را با گچ سفید رنگ میکنند؟!
تصور کنید در میانه یک موج گرمای بیسابقه در خیابانهای یکی از شهرهای فرانسه قدم میزنید و ناگهان با منظرهای عجیب روبرو میشوید؛ ردیف به ردیف از پنجرههای ساختمانهای مسکونی و تجاری که با لایهای ضخیم و کدر از مادهای شبیه به گچ سفید پوشانده شدهاند. در نگاه نخست شاید تصور کنید با یک پروژه هنری خیابانی یا عملیات بازسازی ساختمانی روبرو هستید، اما حقیقت بسیار سادهتر و البته کاربردیتر از این حرفهاست. مردم اروپا برای فرار از گرمای طاقتفرسای تابستان به یک روش سنتی، ارزان و بسیار موثر روی آوردهاند که ریشه در دهههای گذشته دارد. این راهکار ساده که این روزها به یک ترند سراسری تبدیل شده، توجه بسیاری از شهروندان و پژوهشگران حوزه انرژی را به خود جلب کرده است. در این گزارش به بررسی این پدیده جذاب و دلایل علمی اثربخشی آن در مدیریت دمای ساختمانها میپردازیم.
۰۱
تب داغ خرید پودر سفید در بازارهای اروپایی
این روزها در فرانسه تقاضا برای خرید مادهای به نام «سفید میودن» یا همان پودر مل که از کربنات کلسیم طبیعی تهیه میشود به اوج خود رسیده است. این پودر گچی که نام خود را از معادن قدیمی حومه پاریس به ارث برده، پس از مخلوط شدن با آب به شکل خمیری رقیق درمیآید و به راحتی با قلممو روی سطح خارجی شیشهها کشیده میشود. پس از خشک شدن، لایهای کدر و بسیار سفید روی شیشه ایجاد میشود که وظیفه اصلی آن مسدود کردن مسیر تابش مستقیم خورشید است. استقبال مردم از این محصول به قدری شدید بوده که در بسیاری از فروشگاههای ابزارآلات و مصالح ساختمانی، این پودر به طور کامل کمیاب شده و وضعیتی شبیه به خرید هیجانی اقلام بهداشتی در دوران همهگیری کرونا را ایجاد کرده است.
۰۲
پشتوانه علمی کاهش دمای خانه در تابستان با ترفندهای ارزان
اگرچه هنوز پژوهش دانشگاهی مستقیمی روی کارکرد دقیق پوشاندن شیشه با این ترکیب گچی انجام نشده، اما اصول ترمودینامیک و فیزیک نور به خوبی کارکرد آن را تایید میکنند. پژوهشهای متعدد در حوزه اقلیم شهری نشان میدهند که استفاده از پوششهای بازتابدهنده سفید روی پشتبامها و سطوح خارجی ساختمان میتواند دمای داخلی را تا نزدیک به دو درجه سانتیگراد کاهش دهد و حتی دمای هوای محوطه اطراف ساختمان را نیز تلطیف کند. از آنجا که شیشههای معمولی پنجرهها بخش زیادی از انرژی گرمایی خورشید را به داخل خانه هدایت و آنجا حبس میکنند، ایجاد یک مانع بازتابدهنده در بیرونیترین لایه پنجره مانع ورود این انرژی حرارتی به فضای سکونت میشود.
۰۳
مزایای کاربردی پودر گچ نسبت به روشهای مدرن
بزرگترین مزیت این روش سنتی در مقایسه با برچسبهای ضد UV یا شیشههای دوجداره پیشرفته، هزینه بسیار ناچیز و سهولت بینظیر در استفاده و پاکسازی آن است. در حالی که نصب تجهیزات سرمایشی یا تعویض شیشهها هزینههای سنگینی به خانوادهها تحمیل میکند، یک کیسه پودر گچی با قیمتی اندک تهیه میشود. این لایه محافظ به راحتی و تنها با یک دستمال مرطوب یا شستشوی ساده با آب پس از پایان فصل گرما پاک میشود و هیچ اثری از خود روی شیشه بر جای نمیگذارد. این ویژگی به ویژه برای مستاجران و افرادی که اجازه تغییرات ساختاری در نمای آپارتمان خود را ندارند یک گزینه ایدهآل به شمار میرود.
۰۴
تاریخچه استفاده از کربنات کلسیم در معماری سنتی
استفاده از ترکیبات آهکی و گچی برای خنکسازی فضا قدمتی دیرینه در معماری مناطق گرمسیری دارد. از دیوارهای سفیدرنگ جزایر یونان گرفته تا بادگیرهای گچی در مناطق کویری ایران، همگی از خاصیت آلبدو یا همان میزان بازتابش نور خورشید برای مبارزه با گرما بهره میبرند. کربنات کلسیم به دلیل ساختار بلوری خاص خود قادر است بخش عمدهای از طیفهای نوری خورشید از جمله امواج فروسرخ که عامل اصلی ایجاد گرما هستند را منعکس کند. بازگشت به این روشهای ساده در واقع نوعی آشتی با معماری همساز با اقلیم در دوران مدرن است.
۰۵
مقایسه عملکرد سایبانهای داخلی با پوششهای خارجی شیشه
بسیاری از افراد گمان میکنند کشیدن پردههای ضخیم داخلی یا نصب کرکره در پشت شیشه میتواند همان اثر خنککنندگی را داشته باشد. اما فیزیک ساختمان نشان میدهد وقتی پرتوهای خورشید از شیشه عبور میکنند و به پرده برخورد میکنند، گرما قبلاً وارد حریم خانه شده و در فضای بین پرده و شیشه به دام افتاده است. پوششهای خارجی مانند پودر مل مانع از عبور نور از شیشه میشوند و انرژی حرارتی را قبل از ورود به ساختمان دفع میکنند. به همین دلیل بازدهی روشهای بیرونی تا سه برابر بیشتر از روشهای محافظتی داخلی ارزیابی میشود.
سوالات متداول درباره کاهش دمای خانه در تابستان با ترفندهای ارزان
جمعبندی نهایی
موجهای گرمای شدید در سالهای اخیر نشان دادهاند که تکیه انحصاری بر وسایل سرمایشی مدرن علاوه بر هزینههای سرسامآور برق، فشار مضاعفی بر شبکههای توزیع انرژی وارد میکند. در این میان بازگشت به راهکارهای ساده، ارزانقیمت و سازگار با محیط زیست مانند استفاده از مخلوط کربنات کلسیم روی شیشهها، یک گزینه هوشمندانه برای مدیریت دمای ساختمانها به شمار میرود. این ترفند سنتی اروپایی به ما یادآوری میکند که گاهی اوقات موثرترین راهحلها برای مقابله با چالشهای بزرگ اقلیمی، سادهترین و در دسترسترین مواد موجود در طبیعت اطراف ما هستند که با فیزیک پایه و معماری هوشمند تلفیق شدهاند.
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
مطالب مرتبط
