رَمگدون: چرا افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی زندگی دیجیتال ما را تهدید میکند؟
آیا هوش مصنوعی جیب خریداران گوشی و لپتاپ را خالی میکند؟
تصور کنید در انتظار معرفی گوشی جدید یا کنسول بازی مورد علاقه خود هستید اما ناگهان با برچسب قیمتی روبهرو میشوید که هیچ تناسبی با بودجه شما ندارد. این یک کابوس دور از ذهن نیست بلکه واقعیت تلخی است که به دلیل افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی در حال وقوع است.
شاید پیش خود فکر کرده باشید که چون شخصاً قطعات کامپیوتر یا ماژولهای حافظه نمیخرید، از این موج گرانی در امان هستید؛ اما حقیقت این است که مشگل کمبود رم، کیف پول شما را دیر یا زود خالی خواخد کرد.
از گوشی هوشمندی که در جیب دارید تا مودمهای اینترنتی و حتی تجهیزات بیمارستانی، همگی تحت تأثیر این بحران قرار گرفتهاند. شرکتهای بزرگ فناوری به دلیل اشتهای سیریناپذیر هوش مصنوعی (Artificial Intelligence)، تولیدات خود را به سمت سرورها سوق دادهاند و بازار مصرفکننده عمومی را تشنه نگه داشتهاند. این وضعیت که برخی آن را «رَمگدون» (RAMageddon) مینامند، به این زودیها دست از سر ما بر نخواهد داشت.
بحران رم در دنیای گوشیهای هوشمند
تحلیلگران مؤسسات معتبری نظیر آیدیسی (IDC) و کانترپوینت (Counterpoint) بر این باورند که سال گذشته یکی از درخشانترین دورهها برای فروش موبایل بود، اما حالا افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی ورق را کاملاً برگردانده است. قیمتها بالا خواهد رفت و تنوع محصولات در بازار به شدت کاهش مییابد. شرکت کوالکام (Qualcomm) که بزرگترین سازنده تراشههای موبایل در جهان است، هشدار داده که تولیدکنندگان گوشی، تعداد دستگاههای کمتری تولید خواهند کرد و همان تعداد محدود نیز با قیمت بسیار بالاتری عرضه میشوند. کریستیانو آمون، مدیرعامل این شرکت، صراحتاً اعلام کرده است که افت فروش در بخش موبایل، صد در صد ناشی از بحران حافظه است.
او در گزارش مالی اخیر خود ابراز تأسف کرد که تمام بخشهای صنعت تحت تأثیر این کمبود قرار گرفتهاند. تولیدکنندگان اصلی تجهیزات (OEMs) ناچارند تمرکز خود را تنها بر روی گوشیهای گرانقیمت و پرچمدار (Premium) بگذارند تا سودآوری خود را حفظ کنند. این یعنی اگر شما عادت به خرید گوشیهای میانرده ۵۰۰ دلاری داشتید، ممکن است به زودی مجبور شوید برای همان سطح از امکانات، ۶۰۰ دلار یا بیشتر هزینه کنید. حتی در گوشیهای پرچمدار نیز خبری از ارتقای سختافزاری نخواهد بود و ممکن است شرکتها به جای افزایش حافظه، به همان میزان قبلی بسنده کنند تا قیمت نهایی بیش از این منفجر نشود.
اپل و فشار بیسابقه بر زنجیره تأمین
حتی غولی مانند اپل که همیشه با قدرت چانهزنی بالای خود تأمینکنندگان را تحت فشار میگذاشت، اکنون در برابر غولهای هوش مصنوعی مستأصل شده است. گزارشهای منتشر شده نشان میدهد که شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی چکهای سفیدامضایی برای خرید تمام ظرفیت تولید حافظه میکشند و این موضوع اپل را مجبور کرده است برای حفظ حاشیه سود خود، قیمت آیفونها را افزایش دهد. تیم کوک، مدیرعامل اپل، اعلام کرده است که گزینههای مختلفی را برای مقابله با این بحران بررسی میکند. منابع صنعتی مدعی هستند که اپل ممکن است در قراردادهای جدید خود با سامسونگ و اسکی هاینیکس (SK Hynix)، تا ۸۰ یا حتی ۱۰۰ درصد هزینه بیشتری برای تأمین حافظه بپردازد که این هزینه در نهایت از جیب خریدار نهایی پرداخت خواهد شد.
سرنوشت تلخ کنسولهای بازی و دستگاههای دستی
دوران کنسولهای ارزانقیمت که شرکتها آنها را با ضرر میفروختند تا از فروش بازی سود کنند، به پایان رسیده است. افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی باعث شده است که قیمت نینتندو سوییچ ۲ قبل از عرضه افزایش یابد و زمزمههایی مبنی بر تأخیر در عرضه پلیستیشن ۶ تا سال ۲۰۲۸ یا حتی ۲۰۲۹ به گوش برسد. شرکت ولو (Valve) نیز که با عرضه استیمدک (Steam Deck) با قیمت رقابتی غوغا به پا کرده بود، حالا مجبور به توقف تولید مدلهای ارزانقیمت و افزایش قیمت مدلهای جدید شده است. دستگاههای دستی دیگری مانند لنوو لیجن گو (Lenovo Legion Go) نیز با پدیده عجیبی به نام «کوچکسازی تورمی» (Shrinkflation) مواجه شدهاند؛ یعنی یا قیمت آنها بالاتر میرود و یا با همان قیمت قبلی، قدرت پردازش و حافظه کمتری به مشتری ارائه میدهند.
بازار لپتاپ؛ اولین قربانی بیدفاع
رایانههای شخصی بهطور معمول به حافظه رم بسیار بیشتری نسبت به گوشیهای موبایل نیاز دارند و همین موضوع باعث شده است که تولیدکنندگان لپتاپ سریعتر از سایرین ضربه بخورند. برخلاف سازندگان موبایل، شرکتهای کامپیوتری عادت به انبار کردن طولانیمدت قطعات ندارند. علاوه بر این، قیمت حافظههای اساسدی (SSDs) نیز که برای ذخیرهسازی اطلاعات حیاتی هستند، تنها در یک فصل ۹۰ درصد افزایش یافته است.
به همین دلیل، تقریباً تمام برندهای بزرگ از جمله لنوو (Lenovo)، دل (Dell)، اچپی (HP)، ایسوس (Asus) و ایسر (Acer) در حال برنامهریزی برای افزایش قیمت ۱۰ تا ۳۰ درصدی محصولات خود هستند. گزارشها حاکی از آن است که بسیاری از این شرکتها در حال بازنگری در نقشهراه (Roadmap) محصولات خود برای سالهای آینده میباشند تا بتوانند با هزینههای کمرشکن تولید مقابله کنند. مؤسسه آیدیسی پیشبینی میکند که کل بازار رایانههای شخصی به دلیل این بحران با افت شدیدی مواجه شود. شرکت ماژولار فریمورک (Framework) نیز اعلام کرده که هزینه هر گیگابایت حافظه برای آنها از ۱۰ دلار به ۱۶ دلار رسیده است و ناچارند این هزینه اضافی را مستقیم به خریدار منتقل کنند. حتی لنوو که بزرگترین تولیدکننده پیسی در جهان است، با وجود ذخیرهسازی مقداری رم از قبل، باز هم با افزایش ۵۰ درصدی هزینههای تأمین قطعه روبهرو شده است.
چه زمانی این کابوس به پایان میرسد؟
پاسخ به این سؤال متأسفانه خوشبینانه نیست. مدیرعامل اینتل (Intel) به صراحت اعلام کرده است که دستکم تا دو سال آینده هیچ گشایشی در این وضعیت حاصل نخواهد شد. شرکت میکرون (Micron) که یکی از سه غول اصلی تولید حافظه در جهان است، هشدار داده که کارخانههای جدید آنها تا اواسط سال آینده میلادی افتتاح نخواهند شد و خروجی واقعی تولید آنها برای رسیدن به دست مشتری، زمان بسیار بیشتری نیاز دارد.
در حال حاضر سه شرکت میکرون، اسکی هاینیکس و سامسونگ که کنترل ۹۵ درصد از عرضه جهانی دیرَم (DRAM) را در اختیار دارند، اگرچه سود کلانی از این وضعیت میبرند، اما برای افزایش تولید عجلهای ندارند. آنها ساخت کارخانههای جدید را با احتیاط و به کُندی پیش میبرند؛ چرا که ترس از تولید بیش از حد و سقوط ناگهانی قیمتها در آینده (مشابه آنچه در سالهای گذشته تجربه کردند) مانع از ریسکپذیری آنها میشود. در این میان، غولهای فناوری ترجیح میدهند تمام ظرفیت موجود خود را به سمت هوش مصنوعی سوق دهند که سودآوری بسیار بالاتری دارد. تا زمانی که عرضه به ثبات نرسد، تولیدکنندگان به نفع خود عمل میکنند و هزینههای این افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی مستقیماً بر دوش مصرفکننده نهایی خواهد بود.
خلاصه
بحران جهانی حافظه که به دلیل تقاضای شدید صنعت هوش مصنوعی به وجود آمده، بازار تمامی دستگاههای دیجیتال را تحت تأثیر قرار داده است. افزایش قیمت رم و کمبود حافظه در بازار جهانی نه تنها باعث گران شدن گوشیهای هوشمند میانرده و پرچمدار شده، بلکه عرضه کنسولهای بازی نسل بعد را به تأخیر انداخته و قیمت لپتاپها را تا ۳۰ درصد بالا برده است. با توجه به زمانبر بودن ساخت کارخانههای جدید توسط سامسونگ و میکرون، پیشبینی میشود این بحران و فشارهای قیمتی ناشی از آن تا دو سال آینده ادامه داشته باشد.
پرسشهای متداول (FAQ)
۱. چرا قیمت رم در بازار جهانی ناگهان تا این حد افزایش یافته است؟
دلیل اصلی این اتفاق، هجوم شرکتهای بزرگ برای توسعه هوش مصنوعی است. تراشههای هوش مصنوعی به مقادیر عظیمی از حافظه رم نیاز دارند و تولیدکنندگان، ظرفیت خود را از بازار محصولات مصرفی (مانند موبایل و لپتاپ) به سمت این حوزه پرسودتر تغییر دادهاند.
۲. آیا افزایش قیمت رم بر قیمت گوشیهای ارزانقیمت هم تأثیر میگذارد؟
بله، اتفاقاً تأثیر بر گوشیهای ارزانقیمت شدیدتر است. چون حاشیه سود این دستگاهها کم است، تولیدکنندگان کوچکترین افزایش هزینه را بلافاصله روی قیمت نهایی محصول اعمال میکنند تا متضرر نشوند.
۳. چه زمانی قیمت لپتاپ و قطعات کامپیوتر به حالت عادی برمیگردد؟
طبق پیشبینی مدیران ارشد شرکتهایی مانند اینتل و میکرون، تا پایان سال ۲۰۲۷ یا ابتدای ۲۰۲۸ نباید منتظر کاهش جدی قیمتها یا رفع کامل کمبودها بود.
۴. آیا اپل هم تحت تأثیر این بحران قرار گرفته است؟
بله، علیرغم قدرت بالای اپل در زنجیره تأمین، گزارشها نشان میدهند که این شرکت برای تأمین حافظه آیفونهای جدید مجبور به پرداخت هزینههایی تا دو برابر قبل شده است که احتمالاً منجر به گرانتر شدن آیفونهای بعدی خواهد شد.
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
مطالب مرتبط
