دخمه سلطنتی کاپوچین؛ ویترین مومیاییهایی که زنده به نظر میرسند!
در اواخر قرن شانزدهم میلادی راهبان صومعه پالرمو در ایتالیا دریافتند که محیط زیرزمینی آنها دارای شرایط اقلیمی خاصی از نظر دما و رطوبت است که اجساد را به طور طبیعی خشک میکند. این کشف تصادفی سبب شد دخمه کاپوچین به یکی از عجیبترین مکانهای جهان تبدیل شود. ابتدا این مکان تنها برای دفن راهبان بود اما به تدریج به نمادی از موقعیت اجتماعی ثروتمندان تبدیل گردید. اشراف مبالغ سنگینی پرداخت میکردند تا پس از مرگ مومیایی شده و با لباسهای فاخر بر دیوارهای این بنا آویزان شوند. این روند مذهبی به یک نمایشگاه عمومی تبدیل شد.
در دخمه کاپوچین اجساد را بر اساس شغل، جنسیت و جایگاه اجتماعی دستهبندی میکنند. بخشهای مجزایی برای پزشکان، وکلا و حتی دختران مجرد با لباسهای سفید عروسی وجود دارد. این چیدمان بازسازی دقیق و وهمآلودی از جامعه زنده آن دوران بود. خانوادهها به طور مرتب برای دیدار، تعویض لباس و گفتگو با خویشاوندان مومیاییشده خود به این مکان میآمدند. این رفتار مرز میان سوگواری و زندگی روزمره را کاملاً تغییر داده بود. حضور این اجساد در دیوارهها، درک متفاوتی از مرگ و ماندگاری فیزیکی در فرهنگ مردم پالرمو ایجاد کرده بود.
شاهکار آلفردو سالافیا و زیبای خفته پالرمو
اوج حیرت علمی این مجموعه، مومیایی دختربچه دو سالهای به نام روزالیا لومباردو (Rosalia Lombardo) است که در سال ۱۹۲۰ میلادی مومیایی شد. به دلیل تکنیک شیمیایی فوقپیشرفته آلفردو سالافیا (Alfredo Salafia) این پیکر پس از یک قرن چنان سالم مانده که به زیبای خفته معروف شده است. این دانشمند راز فرمول خود را پنهان کرد اما تصاویر پزشکی مدرن نشان داد که او از ترکیبی شامل فرمالین، نمکهای روی، الکل و اسید سالیسیلیک استفاده کرده است. این فرمول مانع فروپاشی سلولها شد و بافت بدن را به حالتی با دوام شبیه به موم تبدیل کرد.
درباره این مومیایی شایعاتی مبنی بر باز و بسته شدن چشمهایش مطرح بود. دوربینهای تایملپس نشان دادند این پدیده خطای دید ناشی از نوسان نور روز و زاویه پلکهای نیمهباز اوست. پارادوکس عمیق این صومعه در آن است که راهبان آن به زندگی زاهدانه معروف بودند اما زیرزمین آنها به نمایشی برای تجملات اشراف تبدیل شد. امروزه این مکان یک سایت گردشگری سیاه و انسانشناسی بسیار معتبر است. بازدیدکنندگان در راهروها قدم میزنند در حالی که هزاران جمجمه از دیوارها به آنها خیره شدهاند و تاریخ را روایت میکنند.
مشخصات تکنیکی روشهای نگهداری در پالرمو
| روش نگهداری | عوامل اصلی | میزان پایداری بافت |
|---|---|---|
| دهیدراسیون طبیعی | میکرواکلیما و جریان هوای زیرزمین | متوسط (نیاز به شرایط محیطی ثابت) |
| تزریق شیمیایی سالافیا | فرمالین، زینک، الکل، سالیسیلیک | بسیار بالا (حفظ کامل خصوصیات چهره) |
| شستشو با سرکه | ترکیبات اسیدی و گیاهان دارویی | موقتی (کنترل بوی تعفن در کوتاه مدت) |
| پوشش موم و گوگرد | ایجاد لایه ایزوله خارجی | متوسط (مقاوم در برابر رطوبت سطحی) |
تاثیرات اقلیمی مدرن بر بقای مومیاییها
از نظر بیولوژیکی تغییرات اقلیمی جدید و افزایش رطوبت ناشی از تنفس هزاران گردشگر، این مومیاییهای باستانی را با خطر کپکزدگی مواجه کرده است. حضور زندگان برای تماشای مردگان در حال نابود کردن ابدیت فیزیکی آنهاست. این مکان زاویهای پنهان از تاریخ قاره اروپا را نشان میدهد که در آن مرگ بخشی از هویت بصری جامعه بود. مومیاییها با لباسهای پوسیده و ساعتهای طلای جیبی خود، هجویهای بر پوچی ثروتهای دنیوی هستند. این مجموعه تلفیقی از علم شیمی و روانشناسی را در مواجهه با نیستی ارائه میدهد.
علت عدم فساد اجساد در روش طبیعی به اتاقهای خاصی موسوم به ماشراتو (Macerato) مربوط میشود. راهبان اجساد را به مدت یک سال در این اتاقهای خشک قرار میدادند تا مایعات بدن کاملاً تبخیر شود. سپس استخوانها با سرکه شسته شده و در معرض هوای آزاد قرار میگرفتند. این فرآیند دو مرحلهای باعث میشد تا میکروبهای عامل پوسیدگی شانس رشد پیدا نکنند. این دانش بومی نشاندهنده درک بالای راهبان از فرآیندهای زیستشناختی تجزیه بدن انسان بدون ابزارهای امروزی است.
تحلیل جامعهشناختی پوشاک مومیاییهای اشرافی
لباسهای موجود بر تن مومیاییها اطلاعات بسیار دقیقی از تاریخ مد و پارچهبافی در قرون گذشته ارائه میدهند. طبقهبندی اجتماعی حتی در نوع پارچههای ابریشمی و مخمل به کار رفته در پوشش مردگان کاملاً مشهود است. پژوهشگران با بررسی این لباسها توانستهاند تحولات صنعتی و تجاری منطقه سیسیل را بازسازی کنند. این مومیاییها ناخواسته به مدلهای زندهای از تاریخ لباس تبدیل شدهاند. این جنبه غیرمنتظره ارزش موزهای و تاریخی این مجموعه را برای محققان علوم انسانی دوچندان کرده است.
چرا سنت مومیایی کردن در این صومعه نهایتاً متوقف شد؟ پاسخ در تغییر قوانین بهداشتی دولت ایتالیا در اوایل قرن بیستم نهفته است. با افزایش آگاهیهای پزشکی درباره خطرات بهداشتی نگهداری اجساد در فضاهای شهری، قوانین جدیدی برای دفن بهداشتی تصویب شد. همچنین تغییر دیدگاههای فرهنگی باعث شد تا مردم دیگر تمایلی به نمایش عمومی بقایای درگذشتگان خود نداشته باشند. بدین ترتیب روزالیا لومباردو به عنوان یکی از آخرین مومیاییهای رسمی این مجموعه ثبت شد و دفتر این سنت بستهشد.
بازسازی چهره مومیاییها با فناوری سهبعدی
در سالهای اخیر پژوهشگران با استفاده از اسکنرهای سیتی (CT Scan) سهبعدی موفق شدهاند ساختار داخلی و نرم این اجساد را بدون آسیب زدن به آنها مطالعه کنند. این اسکنها نشان دادند که ارگانهای داخلی برخی مومیاییها به طرز شگفتآوری سالم ماندهاند. فناوری واقعیت مجازی به دانشمندان امکان داده چهره دیجیتالی زنده این افراد را بازسازی کنند. این تقاطع میان علم باستان و ابزارهای مدرن، ابعاد تازهای از زندگی، بیماریها و تغذیه مردم آن دوران را برای ما روشن ساخته است.
بررسی این مجموعه تاریخی نشان میدهد که فرار از فراموشی یکی از انگیزههای اصلی انسان در طول تاریخ بوده است. ثروتمندان پالرمو با تبدیل پیکر خود به مجسمههای ابدی سعی داشتند نام خود را در حافظه شهر زنده نگه دارند. این جاذبه امروزه یادآور شکنندگی انسان و در عین حال قدرت علم در به تعلیق درآوردن فرآیندهای طبیعی است. دخمههای کاپوچین همچنان به عنوان یکی از خیرهکنندهترین سندهای متحرک از تاریخ پزشکی و فرهنگ مذهبی اروپا باقی مانده است.
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
این مقاله جذاب و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشتههای مرتبط کلیک کنید:
- آسایشگاه مسلولین ویورلی هیلز؛ تونل مرگ و آزمایشهای پزشکی
- راز قلعه بانگره هند؛ ممنوعیت ورود به شهر نفرین شده
- کلیسای استخوانی سدلک چک؛ معماری با اسکلت ۴۰ هزار انسان
- راز جزیره عروسک های مکزیک | نفرینی که مهندس مکزیکی را به جنون کشاند
- خشکشویی بدون آب؛ چگونه یک حلال سنگین کثیفیها را بدون خیس کردن لباس میشوید؟
- مهندسی محیطی حافظه؛ چگونه اتمسفر اتاق مطالعه، کلیدهای یادآوری روز امتحان را میسازد؟
- پارادوکس پیکسل مرده؛ داستان جنگ مخفیانه هکرها با پروژکتورهای لیزری سینما
- علت طولانی شدن مذاکرات صلح قاجار و بریتانیا و نقش آداب تشریفات
- تاریخچه پنهان تنقلات در سالن سینما و نجات صنعت فیلم
- قدرتمندترین ارتشهای باستان؛ از سپاه جاویدان تا لژیونهای رومی
- پارادوکس صابونی: چطور یک برند پودر لباسشویی، ساختار تمام سریالهای مدرن جهان را مهندسی کرد؟
- علت ابتلای افراد به جنون مطالعه و خطرات رمانخوانی
مطالب مرتبط
