کشف عناصر پنهان در آزمایشگاه کیمیاگری «تیکو براهه» – یکی از بزرگترین ستاره‌شناسان تاریخ

تیکو براهه (Tycho Brahe)، به عنوان یکی از بزرگترین ستاره‌شناسان شناخته می‌شود، اما او به کیمیاگری نیز علاقه‌مند بود و ممکن است در این زمینه نیز جلوتر از زمان خود بوده باشد.

کشف شاردهای آزمایشگاه کیمیاگری تیکو براهه

شاردهایی (shards) که از آزمایشگاه کیمیاگری تیکو براهه، پیشگام علمی قرن شانزدهم، به دست آمده‌اند، دارای عناصر غیرمنتظره‌ای هستند که تا دو قرن بعد کشف نشده بودند. این عناصر ممکن است برخی از فعالیت‌های براهه در آزمایشگاه زیرزمینی‌اش را روشن کنند، اگرچه بسیاری از سوالات ممکن است هرگز پاسخ داده نشوند.

(شارد (Shard) به معنای تکه یا قطعه‌ای از مواد مانند شیشه، فلز یا سفال است که معمولاً به دلیل شکستن یا خرد شدن به وجود آمده است.)

در دورانی که دانش به عده‌ای محدود اختصاص داشت، مرزهای بین رشته‌های مختلف کمتر از امروز اهمیت داشتند. تیکو براهه به عنوان بزرگترین ستاره‌شناسان قبل از اختراع تلسکوپ شناخته می‌شود. دقت بی‌نظیر او در اندازه‌گیری موقعیت‌های سیارات برای توضیحات یوهانِس کِپلِر (Johannes Kepler) درباره حرکت سیارات، اساسی بود، که به نوبه خود پایه‌های فعالیت‌های علمی نیوتن را پایه گذاشت به همین دلیل، یکی از برجسته‌ترین دهانه‌های ماه به نام او نامگذاری شده است.

علاقه براهه به کیمیاگری

براهه به کیمیاگری نیز علاقه‌مند بود. برخلاف کیمیاگران معروف که به تبدیل فلزات پایه به طلا اعتقاد داشتند، براهه به دنبال استفاده از آنها برای درمان بیماری‌هایی مانند طاعون و سیفلیس بود. جیوه (Mercury)، با وجود عوارض جانبی ویرانگرش، تنها درمان موجود برای سیفلیس در آن زمان بود که گاهی مؤثر بود. درمان براهه برای طاعون توسط پشتیبانش، امپراتور رودولف دوم (Emperor Rudolph II)، استفاده می‌شد. (اگر فیلم Out of Africa را دیده باشید، حتما دیده‌اید که کاراکتر مریل استریپ در آن فیلم مبتلا به سیفیلیس می‌شود و برای درمان او از همین جیوه استفاده می‌شود.)

شاردهای کشف‌شده از اورانیبُرگ

حفاری‌های 1988-1990 در اورانیبُرگ (Uraniborg)، محل زندگی براهه، شاردهای سفالی و شیشه‌ای را نشان داده. کاخ پس از مرگ براهه در 1601 به دستور سلطنتی تخریب شد، اما براهه نقشه‌های دقیقی از آن منتشر کرده بود و احتمالاً این شاردها از زیرزمین این مکان به دست آمده‌اند که او در آنجا به دور از چشم‌های کنجکاو کیمیاگری می‌کرد.

تحلیل شیمیایی شاردها

چهار شارد شیشه‌ای و یک شارد سفالی تحت تحلیل شیمیایی قرار گرفته‌اند. همه به جز یک شارد شیشه‌ای نشان‌دهنده غنی‌سازی در نیکل، مس، روی، قلع، آنتیموان، تنگستن، طلا، جیوه و سرب نسبت به سطوح زمینه‌ای هستند، که نشان می‌دهد هر کدام در آزمایش‌ها استفاده شده‌اند. چهار تا از این فلزات در دستورالعمل‌های براهه موجود هستند و بقیه برای کیمیاگران آن زمان جالب توجه بودند.

حضور مرموز تنگستن

پروفسور کاره لوند راسموسن (Kaare Lund Rasmusssen) از دانشگاه جنوب دانمارک اظهار داشته که تنگستن (Tungsten) بسیار مرموز است، زیرا در آن زمان هنوز کشف نشده بود. کارل ویلهلم شیل (Carl Wilhelm Scheele) خواص تنگستن خالص را حدود 180 سال بعد توصیف کرد. شاید تنگستن به طور تصادفی در مواد معدنی براهه وجود داشته و روی شاردها به دام افتاده باشد، یا براهه جلوتر از زمان خود بوده باشد.

تأثیرات احتمالی کشفیات براهه

اگر براهه از تنگستن آگاه بوده باشد، نمی‌دانیم که آیا او به خالص‌سازی نزدیک‌تر شده بود یا خیر. اگر چنین بود، انتشار کار او ممکن بود پیشرفتی چشمگیر برای شیمی می‌‌شد و دوره انتظاری طولانی‌ برای به دست آمدن آن را کوتاه می‌کرد. با توجه به کاربردهای تنگستن، مانند ساخت فولاد سخت‌تر، ممکن بود منجر به کاربردهای عملی بسیاری قرن‌ها زودتر شده باشد.

ترکیب کیمیاگری و ستاره‌شناسی

از دید براهه، کیمیاگری و ستاره‌شناسی به اندازه‌ای که به نظر ما متفاوت است، جدا نبودند. او در سال 1588 نامه‌ای نوشت که در آن ارتباطات بین هر جسم آسمانی متحرک و یک فلز و اندام متناظر را ادعا می‌کرد. به عنوان مثال، او ماه را به نقره و مغز و زهره را به مس و کلیه‌ها مرتبط می‌دانست.

راسموسن نمونه‌هایی از موهای خود براهه را تحلیل کرده است که نشان می‌دهد او ممکن است از داروهای خود که حاوی طلا بودند، که او با قلب و خورشید مرتبط می‌دانست، مصرف کرده باشد.

در ضمن عناصر موجود در شاردها ممکن است نتیجه کار خود براهه نباشند. خواهر و برادر زن او نیز علاقه‌مند به کیمیاگری بودند و اغلب به اورانیبُرگ می‌رفتند. با توجه به اینکه آزمایشگاه براهه ممکن بود بهترین در اروپا باشد، آنها ممکن است برای کارهای خود از آن استفاده کرده باشند.

این مطالعه در مجله (Heritage Science) منتشر شده.