چرا ری بردبری -نویسنده فارنهایت ۴۵۱- از اینترنت و کامپیوتر متنفر بود؟
تنفر ری بردبری از تکنولوژی ریشه در نگرانی عمیق او برای اصالت اندیشه و ارتباطات انسانی داشت. این نویسنده برجسته دنیای علمیتخیلی تا پایان عمر ۹۲ ساله خود، هرگز دست به کیبورد کامپیوتر نزد و تمام شاهکارهای ادبیاش را با ماشین تحریر مکانیکی نوشت. او باور داشت رایانهها و ابزارهای مدرن تنها تمرکز ذهن را برهم میزنند و روح انسان را از لمس واقعی دنیا محروم میکنند. بردبری اینترنت را یک سیرک بیارزش میدانست که به جای آگاهی، سردرگمی ایجاد میکند. او هرگز رانندگی نکرد، گواهینامه نگرفت و حتی با اتصال اینترنت در خانه خود مخالفت میکرد. نگاه او ناشی از ترس کورکورانه نبود، بلکه هشداری آگاهانه درباره تسلط ماشین بر روح بشریت محسوب میشد.
تنفر ری بردبری از تکنولوژی بر خلاف تصور عمومی، ناشی از ناآگاهی او درباره ابزارهای مدرن نبود. او با نگاهی موشکافانه میدید که چگونه ابزارهای دیجیتال، فرصت تفکر عمیق را از انسان میگیرند. وقتی از او پرسیدند چرا کتابهایش را روی اینترنت منتشر نمیکند، پاسخ داد اینترنت فضایی پر از هوای خالی است و اطلاعات بیارزشش آگاهی نمیآورد. بردبری اعتقاد داشت ماشین تحریر با صدای ضربههای مکانیکیاش، به نویسنده حس خلق واقعی میدهد، در حالی که صفحه نمایش کامپیوتر ارتباط فیزیکی فرد با واژهها را قطع میکند. او تا آخرین روزهای زندگیاش در سال ۲۰۱۲، ارتباط خود را با تکنولوژیهای جدید در حداقل ممکن نگه داشت و جهان را بدون آنها تجربه کرد.
تضاد رفتار بردبری با آثارش زمانی جذابتر میشود که یادآوری کنیم او پیشبینیکننده بسیاری از فناوریهای امروز بود. او در شاهکار خود، رمان فارنهایت ۴۵۱ (Fahrenheit 451)، هدفونهای بیسیم، تلویزیونهای دیواری غولپیکر و شبکه اجتماعی را پیشبینی کرده بود. با این حال، او این ابزارها را نه برای پیشرفت، بلکه به عنوان وسایل ناپدیدکننده تفکر مستقل ترسیم میکرد. بردبری میدید زمانی که مردم تمام وقت خود را صرف تماشای صفحههای نمایش میکنند، کتابخوانی و گفتگوهای عمیق انسانی فراموش میشوند. او همان آیندهای را که دههها قبل هشدار داده بود، در عصر حاضر با چشم خود دید و تا آخرین لحظه در برابر پذیرش شخصی آن مقاومت کرد.
نگاهی به سبک زندگی بردبری نشان میدهد که پرهیز از ابزارهای مدرن در خانه او یک قانون جدی بود. تصورش را بکنید نویسندهای که میلیاردها نفر او را با داستانهای سفر به مریخ میشناسند، برای ارسال نوشتههایش به ناشران فقط از پست سنتی یا فکس استفاده میکرد. او حتی درخواست شرکتهای بزرگی مثل یاهو (Yahoo) را برای مصاحبه آنلاین رد کرد و گفت شبکههای کامپیوتری زمان ارزشمند زندگی را میبلعند. بردبری معتقد بود سرعت بالای تبادل اطلاعات در فضای مجازی، فرصت تحلیل عمیق را از مغز میگیرد. در روانشناسی امروز نیز اثبات شده که بمباران اطلاعاتی، حافظه کوتاه مدت را پر کرده و قدرت خلاقیت را کاهش میدهد؛ همان نقطهای که بردبری دههها قبل بر آن دست گذاشته بود.
ریشههای تاریخی این طرز فکر به دوران کودکی بردبری و عاشقانه او با کتابخانههای عمومی بازمیگردد. او بوی کاغذ و لمس صفحات کتاب را بخش جداییناپذیر تجربه یادگیری میدانست. بردبری هرگز به دانشگاه نرفت و تمام دانش خود را با مطالعه کتاب در کتابخانهها به دست آورد. به همین دلیل، ابزارهای دیجیتال را تهدیدی مستقیم برای کتابخانهها و اصالت مطالعه میدید. از دیدگاه او، کتاب یک موجود زنده است که میتوان آن را لمس کرد و در آغوش کشید، در حالی که دادههای روی رایانه احساسی منتقل نمیکنند. ماشین تحریر مکانیکی Royal KMM ابزار مقدس او برای نگارش بود و صدا و حس لمس کلیدهایش، نیروی محرکه موتور خلاقیتش محسوب میشد.
بازتاب این دیدگاه در رسانهها و مصاحبههای متعدد او همواره موجی از شگفتی ایجاد میکرد. هنگامی که در یک گفتگو از او درباره فناوریهای جدید پرسیدند، با لحنی صریح گفت اینترنت یک بازیچه بیمعنی است که به هیچ دردی نمیخورد. او معتقد بود تکنولوژی وابستگی روانی شدید ایجاد میکند و مردم را از زندگی واقعی دور میسازد. رسانهها بارها او را یک ضد تکنولوژی یا لودایت (Luddite) نامیدند، اما بردبری توضیح میداد که مخالف ابزارها نیست، بلکه مخالف جانشینی ابزار به جای خلاقیت انسانی است. بردبری هشدار میداد که ماشین نباید بر انسان مسلط شود و هرگاه ابزار جای تفکر را بگیرد، جامعه دچار سقوط فرهنگی میشود.
سوءبرداشت بزرگی که درباره بردبری وجود دارد، این است که برخی فکر میکنند او خرافاتی یا مخالف علم بود. واقعیت این است که او عاشق کاوشهای فضایی، برنامههای آپولو و سفر به ماه بود. او فناوریهایی را که انسان را به کشف جهانهای جدید میبرد تحسین میکرد، اما با ابزارهایی که انسان را در خانه محبوس و ایزوله میکردند مخالف بود. بردبری فناوریهای سرگرمیمحور را ابزار کنترل ذهن میدانست. او میگفت اتومبیلها شهرها را خراب کردهاند و تلویزیون هوش مردم را شسته است. این تمایز علمی دقیق میان فناوریهای توسعهدهنده مرزهای دانش و ابزارهای تضعیفکننده تفکر، جوهره اصلی فلسفه زندگی او را تشکیل میداد.
بررسی زندگی این نویسنده بزرگ درس مهمی برای دنیای پرسرعت امروز ما دارد. بردبری با مهار ابزارهای دیجیتال، فضایی آرام برای ذهن خود ساخت تا بتواند دهها کتاب و صدها داستان کوتاه خلق کند. او ثابت کرد که تولید آثار عمیق نیازی به ابزارهای پیچیده ندارد، بلکه نیازمند تمرکز کامل و ارتباط بیپواسطه با جهان پیرامون است. تجربه او نشان میدهد پناه بردن به سادگی و حفظ فاصله هوشمندانه از فضای مجازی، میتواند قدرت خلاقیت انسان را نجات دهد. بردبری تا پایان مسیرش نشان داد که روح انسان همیشه بر مدرنترین ماشینها برتری دارد.
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
این مقاله جذاب و جالب بود؟! پس برای خواندن این نوشتههای مرتبط کلیک کنید:
- ریشههای مذهبی و فلسفی در کتاب پایان طفولیت آرتور سی کلارک
- چگونه آرتور سی کلارک ایده ماهوارههای مخابراتی و مدار زمینآهنگ را مطرح کرد؟
- سبک واقعگرایی جادویی ری بردبری در کتاب حکایتهای مریخ
- قوانین سه گانه رباتیک آسیموف چگونه اخلاق هوش مصنوعی امروز را شکل داد؟
- پیشبینیهای درست و غلط آرتور سی کلارک درباره سال ۲۰۰۰
- فوبیای عجیب پرواز در ایزاک آسیموف و تاثیر آن بر داستانهایش
مطالب مرتبط
